Giáo Phận Bùi Chu

Nhà thờ Giáo Xứ Báo Đáp

  NHÀ THỜ BÁO ĐÁP NHỮNG MỐC THĂNG TRẦM

Hồi đó tôi c̣n ở Nghĩa binh Thánh Thể, sau mỗi vụ thu hoạch lúa xong cha mẹ tôi thường gánh thóc xuống sân nhà thờ phơi và h́nh như thành thói quen nên nhà nào cũng gánh thóc xuống phơi tại đó, đến nỗi dân làng phơi chặt kín khu vực nhà thờ. Tôi được giao nhiệm vụ là xuống coi thóc, đồng thời là tủa thóc cho khô đều. Mỗi lúc tủa thóc là bụi bặm bay lên mù mịt làm cho nhà thờ bị bám bụi rất bẩn, thậm chí ghế ngồi cũng đầy bụi. Thời đó là cha Khang đang coi xứ, chắc là cha cũng khó chịu, nhưng thương dân làng bởi thời buổi đói kém, bữa cơm bữa cháo, nói ǵ đến sân phơi cho ra hồn, măi tới khi cha Tam về coi xứ, lúc đó thấy vậy cha mới cấm hẳn việc phơi thóc tại sân nhà thờ.

Tôi thường hay mân mê quanh khu vực nhà thờ, trèo lên cửa sổ, bám lấy then hoa chui vào trong nhà thờ để chơi. Then hoa cửa hồi đó rộng lắm, trẻ con như bọn tôi có thể chui qua được, nhưng chui qua duy nhất chỉ có hai khe.(Nên rút kinh nghiệm là làm mới bây giờ không nên để khe rộng như vậy. Trong nhà thờ lúc nào cũng có người chơi đàn để phục vụ thánh lễ, mà lễ hồi bấy giờ cứ lễ Mi-sa bậc nhất th́ mới hát. Là đứa say mê âm nhạc nên tôi cứ mân mê đến để xem họ đàn rồi trầm trồ thán phục. Tôi cùng mấy đứa bạn tính ṭ ṃ nghịch ngợm trèo lên cả gác chuông cây tháp, lên mái nhà thờ để bắt sáo, bắt sẻ. Nhà thờ ḿnh thiết kế nhiều hang nhiều hốc, các khe hoa văn là chim sẻ làm tổ được cả, có những cụm hoa văn như cái trụ. Tuy người bé nhưng tôi không dám trèo lên, chỉ đứng ở dưới chân trụ tḥ tay vào các khe hoa văn để bắt chim, v́ có những cụm trụ nứt nẻ gần như bị rơi ra, (chính những chiếc trụ này thời gian vừa qua chúng tôi đă lên đo đạc hết sức tỷ mỉ để làm lại). Chim sẻ, sáo thậm chí cả quạ cũng có, thời đó bờ bụi nhiều có những bụi trong nhà xứ vài năm cũng chẳng ai động đến nên lũ chim chóc tha hồ về đấy mà cư ngụ.

Đáng nhớ nhất là vụ bọn tôi bị sét đánh. Ngày nào trời nóng nực là thanh niên thường xuống sân nhà thờ hóng mát, nếu nửa đêm vẫn nóng nực th́ ngủ luôn tại chỗ, nhiều khi có cả phụ nữ ngồi tán chuyện rồi cười nói om củ tỏi. Tôi th́ thuộc loại trẻ con, xuống ngồi để hóng chuyện, Trước khi xuống ngủ bọn tôi đă có ư đem theo cả áo chùng để sáng mai đi lễ cho tiện. (phong tục mặc áo chùng đen đi chầu, lễ đă có từ bao giờ tôi không được biết, măi đến năm 1980 cha Vinh-sơn mới bỏ tục đó) Đêm hôm đó nóng quá đến nỗi mấy anh múc nước ở ao Đức Bà đổ lên nền cây tháp cho mát để nằm.

Đêm về sáng, dông gió nổi lên, sấm chớp ầm ầm, ông Phác là người giật chuông và coi nhà thờ, ra để chốt lại các cửa cho kỹ, rồi khi xong ông ra về và khóa cửa Cây tháp lại, bọn chúng tôi chừng 40 đứa lớn bé ngồi co cụm lại dưới gian giật chuông, tôi th́ ngồi ôm lấy chiếc giây chuông rồi nhắm mắt lại v́ sấm chớp và mưa, đột nhiên tai ù đi rồi hôn mê đứng lên đi lúc nào không biết ….. khi tỉnh lại th́ đang đứng ở giữa nền sân khấu cây tháp, mà trời đang mưa, tôi liền vào gian giật chuông rồi hỏi mấy anh thanh niên xem có chuyện ǵ xẩy ra, th́ cứ thấy mấy anh đọc kinh rất sốt sắng, chẳng trả lời ǵ cả, tôi thấy ngạc nhiên, lát sau cửa nhà thờ được mở, bọn chúng tôi ùa vào và tiếp tục đọc kinh cho tới chuông hồi, lúc đó tôi mới hiểu là bị sét đánh. Khi cha ra nhà thờ, cha yên ủi chúng tôi và khuyên bảo và nhắc nhở từ nay đừng xuống đây ngủ nữa và cha có nói một câu tôi c̣n nhớ măi “Phúc bảy mươi đời cho các con đó v́ nếu không có Chúa phù hộ, hôm nay chết cả đống” thế rồi buổi lễ hôm đó, bọn chúng tôi đọc diễn lễ, sáng hôm đó không một ai đi lễ ngoài bọn chúng tôi, bởi suốt đêm hôm qua nóng nực, gần chuông hồi lại dông gió, sau hỏi ra mới biết, ai cũng bị cháy sém quần áo và đau ê ẩm hàng tuần mới khỏi.

Sáng hôm sau nh́n xung quanh sân nhà thờ, gạch ngói ngổn ngang v́ sét đánh tối qua, hư hại đáng kể. Nhờ có Chúa Giê-su Thánh Thể bao bọc che chở chúng tôi, nên chúng tôi đă qua khỏi tai nạn khủng khiếp đó.

Lạy Chúa v́ chúng con dại dột, nên đă đến nơi thờ phượng Chúa mà nô đùa và ăn nói bậy bạ, đă xúc phạm đến Chúa, xin Chúa tha thứ cho chúng con, và cũng từ năm đó 1967 không c̣n ai nghĩ tới xuống sân nhà thờ mà ngủ nữa.

Sau trận sét đó cha cho xây dựng một hệ thống thu lôi chống sét, và cũng từ đó sau mỗi trận dông gió sấm sét, không c̣n thấy gạch ngói vôi vữa rơi như trước nữa.

Tất cả những kư ức trên, người con Báo Đáp ai ai cũng có không ít th́ nhiều về h́nh ảnh nhà thờ. Từ khi sinh ra đă lănh nhận Bí Tích Rửa Tội, rồi Thêm Sức. Hôn phối vv... , H́nh ảnh nhà thờ đă in sâu vào tâm trí không chỉ riêng tôi mà tất cả người dân Báo Đáp, đến nỗi nh́n các nhà thờ lân cận đều không vào mắt.

Có thời kỳ tôi đă ngồi vẽ hàng giờ, kéo dài hàng tuần về nhà thờ thành một bức tranh đẹp để treo ở nhà măi. Bỗng dưng bây giờ nghe thấy tin “Phá nhà thờ cũ – Xây nhà thờ mới” thật là một việc làm phạm thượng, không thể chấp nhận được.

Những năm tu sửa

Vào những năm 40 của thế kỷ trước, theo nhu cầu sử dụng của giáo dân, cộng với nhà thờ đă bắt đầu xuống cấp theo thời gian. Hồi đó Cha Phạm Đức Nguyên là người đang coi xứ, đứng trọng trách. Ngài đă táo bạo đục tường nhà thờ ra và lới rộng hai hàng hiên và tô trát lại những chỗ hư hỏng, làm sân khấu có mái che ở cuối cây tháp. Lúc đó đang đào móng gần xong th́ cứ thấy đất lở rất nhiều, thấy vậy cha đă cho ngừng thi công, và cho đánh trống ngũ liên gọi dân làng xuống lấp móng khẩn cấp, v́ sợ rằng cây tháp nặng sẽ bị đổ.

Đến đời cha Nghi, cha đă cho xây dựng một tum trên gian thánh để cho nhà thờ thêm lộng lẫy. Chuyện kể rằng : khi mới làm xong nhiều người nh́n không vào mắt, bởi tum cũ nó ăn sâu vào tâm trí họ rồi, tum cũ nó giống cái thành Lộ Đức hiện tại, họ không tán thành. Họ lên tiếng :” Trông nó giống hệt như cái bụng ông Nghi” Đời tôi th́ không được biết cha Nghi, nhưng nghe câu ấy th́ chắc rằng, cha Nghi Người to cao và đẫy đà lắm.

Vào năm 1958 cha khang đang coi xứ, cha đă quết định nâng cấp nhà thờ lên lần nữa cho khang trang, Ngài đă thiết kế trần bằng vôi rơm, (Kể vôi rơm cũng bền măi đến năm 1988 đời cha Vinh-sơn Tam mới được phá đi thay bằng trần tôn, nhưng so sánh giữa vôi rơm và tôn, vôi rơm có ưu điểm hơn, nó cách nhiệt tốt hơn và chống va đập âm thanh tốt hơn) và lát nền bằng gạch men bốn mầu, cứ quen gọi là gạch men, nhưng thực ra chỉ là gạch bằng xi măng cát ép lại, trên mặt có một lớp xi măng mầu như ta thường thấy ở những thập kỷ trước, mầu xanh đen, mầu nâu, mầu gụ và mầu trắng.

Năm 1967 chính xác là ngày 12 tháng 5, Cha Vinh Sơn Tam về nhận xứ. Thời buổi khó khăn, từ Ṭa giám Mục cha đi về một ḿnh, dọc đường hỏi thăm về xứ Báo Đáp. Ngài về đến đầu làng, giáo dân trong làng mới biết có cha về chứ đâu có chuyện đưa đón như ngày nay.

Là một vị chủ chăn, sau mỗi lần báo táp, dông gió là Ngài lại lo lắng, phải suy nghĩ nhiều hơn nữa. Đến đời ngài, ngôi nhà thờ đang đến kỳ xuống cấp trầm trọng, kinh tế đang trong thời kỳ khó khăn, con chiên th́ bữa cơm bữa cháo.

Bước đầu vào năm 1968. Năm ấy; có một trận băo nhớ đời vào đúng ngày lễ Đức Bà lên Trời, một hư hại đáng kể: xung quanh nhà thờ gạch vụn, vôi vữa ngổn ngang, trong nhà thờ th́ giột ướt như ngoài sân. Băo to đến nỗi, cánh cửa sổ ở thành Lộ Đức bật ra và bay đến cổng nhà xứ. Bắt đầu cha nung nấu đến chuyện tu sửa, trước mắt giọi dặm lại những chỗ giột bị tốc mái vỡ rất nhiều ngói, mà ngói thuộc loại đặc chủng muốn mua không có, cha đành rỡ nhà hội quán để lấy ngói dặm vào nhà thờ. (Nhiều người không hiểu th́ cho cha là chỉ có phá thôi chứ chẳng xây lên được cái ǵ) Kinh tế lúc bấy giờ th́ cực kỳ khó khăn, không thể tưởng tượng nổi, có lẽ nó chỉ kém năm 45 một chút thôi.

- Năm 1970

Ngày ấy mỗi khi dâng lễ là có ca đoàn diễn lễ, lễ trọng th́ hát, thường gọi là lễ Mi-sa hát, cha đă quyết định xây dựng một sàn hát ở dưới gác chuông nhà thờ, xây dựng lúc bấy giờ là phải xin phép chính quyền mới được phép, bởi vậy, hầu hết mua nguyên vật liệu hoàn toàn mua chui của các công tŕnh nhà nước họ làm thừa. Năm ấy kinh tế khó khăn, nên cha làm chiếc sàn đó nhỏ gọn mục đích là để giải quyết nhu cầu sử dụng trước mắt.

- Năm 1979, Hầu hết các chân cột nhà thờ, vôi vữa, kể cả gạch đă bị bở ra, nền nhà thờ lúc nào cũng có bụi, không thể quét sạch được, nỗi lo ấy giáo dân không quan tâm, chỉ có cha xứ mới là người đau đầu. năm ấy Ngài cho vạc toàn bộ chân cột, vào áo lại cho vuông vắn trơn tru, bởi v́ các chân cột cứ bở ra như cám, các đường nét chân cột cũng từ đấy mà bị mất gốc.

Năm 1981

Tiếp đến là cửa sổ hầu như là hết hạn sử dụng từ lâu rồi.

Là Thời kỳ làm chui nên cha giữ tuyệt mật, không kêu la rùm beng. Ngài cứ từng bước xin tiền rồi góp nhặt và nung nấu ư tưởng mua gỗ từng thanh, ḅn nhặt từng đồng, khi đưa về phải chui lủi và ngâm xuống ao cho khỏi lộ chuyện. Măi cho đến năm 1981, cha bắt đầu triển khai đóng toàn bộ lại cửa, kể cả cửa ra vào, cưa cắt đục đẽo toàn bằng tay, chứ chẳng có máy móc như bây giờ đâu.

Tính cha rất cẩn thận, các mộng phải thật kín và đặc, không được rỗng bên trong, đường nét là phải thẳng ra thẳng, vuông ra vuông, kín ra kín. Trước khi triển khai là gọi thợ nào mà nổi tiếng nhất trong vùng đến để đóng cho một bộ làm mẫu, trong khi làm là có một số kỹ thuật trong giáo xứ theo dơi và coppi các mẹo vặt, đồng thời tính ra công cho một bộ và nhiều bộ tiếp theo. Bởi vậy bộ cửa mà cha chỉ đạo đóng thời bấy giờ về kiểu mẫu đến nay không bị mai một, về kỹ thuật, cực kỳ tinh xảo, về chắc chắn th́ không đâu bằng.

Hiện nay, bộ cửa đó đang bưng tạm ở xung quanh nhà giáo lư để dâng lễ ở đó, nó như nồi đồng cối đá. Giáo xứ đă có ư định lắp vào nhà thờ mới, nhưng c̣n đang tranh căi, bên mẫu mă th́ họ cứ đ̣i phải làm theo tỷ lệ mẫu mới, rộng hơn to hơn, về phía giáo dân bỏ đi th́ tiếc v́ nhiều người đă được chứng kiến lúc đóng gian nan là thế nào…

Năm sau các chân tường, chân cột được ốp gỗ lên cao bằng đầu người, đánh vec-ni bóng nhoáng. Từ năm ấy mỗi khi đi dự lễ, nền nhà thờ mới được sạch. Hiện nay bộ gỗ ấy đă được tháo ra và niêm phong và cất đi cẩn thận, dự kiến sẽ được ốp vào nhà Giáo lư hoặc nhà khách sau này, v́ làm toàn bằng gỗ tốt.

Hết nỗi lo này đến nỗi lo khác, được chỗ này th́ lại mất chỗ kia. Thường th́ sau mỗi trận mưa, nước tướt xuống hai hàng cột, gặp trận mưa to th́ nền nhà thờ biến thành vũng nước.

Ngày 30 tháng 8 Năm 1986 lại một trận băo lớn không kém băo năm 1968, lúc đó, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương cho biết, băo sẽ ảnh hưởng nhẹ đến vùng Thanh Hóa Nghệ An, c̣n vùng Nam Định chỉ ảnh hưởng mưa, thế là dân làng b́nh chân như vại không ai để ư đến chống băo. Đêm hôm đó càng về khuya gió càng giật mạnh. Nửa đêm về sáng là đỉnh điểm của cơn băo. Năm ấy dân làng thiệt hại đáng kể, nhà cửa đổ san sát. Từ đó không mấy người tin vào dự báo thời tiết nữa.

May thay, Chúa thương dân làng, nên không có thiệt hại về người. C̣n ngôi thánh đường cũng chịu nhiều ảnh hưởng từ cơn băo.

Theo như các cụ cao tuổi kể lại th́ khi xây, vôi vữa trộn với mật để xây những đường nét chính, ví dụ như hoa văn, và các cuốn, nên các mạch vữa c̣n khá tốt, nhưng khổ một nỗi là gạch th́ lại quá kém, bởi được nung bằng rơm, nên không đảm bảo chất lượng, v́ thế gạch mục cứ đùn từ bên trong ra, nên các đấu trụ chẳng c̣n kết cấu, nó lung lay, rơi rụng. cũng từ trận băo ấy không ai c̣n dám leo lên ngọn tháp để cắm cờ mỗi khi có dịp lễ lớn, kể cả những ông có bộ thần kinh thép, ví dụ như ông trùm Thê cũng bó tay, bởi chỉ cần đụng nhẹ thôi là rơi ra.

Bởi v́ vá vẩn nhiều, các ông trong ban Kiến thiết thời bấy giờ là ông quản Vi, ông trùm Bối, ông trùm Lừng, ông trùm Thê, hết sức vất vả sau mỗi trận mưa gió.

Năm 1988 cha xứ cùng ban hành giáo đứng đầu ban hành giáo là Ông Chánh Oánh quyết định rỡ hai hàng hiên ra đổ bằng mái bê-tông cốt thép, thời bấy giờ nói đến mái bê-tông là quá kiên cố, v́ trong làng trong dân, mái Bê-tông mới chỉ có vài ba cái. Chính sách nhà nước đă thay đổi, Thị trường sắt thép lúc bấy giờ mới được cởi mở, mua bán tự do, không phải mua chui như trước nữa. Cốt thép th́ Tiêu chuẩn kỹ sư đề ra là sắt sáu đan vuông 15x15, nhưng cha xứ cùng ban hành bàn bạc hết nước hết cái cũng không đủ tiền để làm, cuối cùng phải đan sắt thành 20x20 nhiều ư kiến đưa ra là quá yếu, nhưng cha xứ quyết định, “Tuy là yếu, nhưng nó lại phù hơp với nhà thờ đang xuống cấp của ḿnh” thế là không ai bàn ra bàn vào nữa.

Đứng ra điều hành các công việc tu sửa Thánh đường lúc bấy giờ chủ yếu là cha xứ, hầu như cha tận dụng hết khả năng và tầm hiểu biết của dân làng, những ai có năng khiếu về những công việc ǵ th́ cha đă nắm trong ḷng bàn tay, những ai có nhược điểm ǵ, cha cũng đi guốc trong bụng. Thật vậy cha là một nhà chính trị tài ba, chuyên môn tổ chức các cuộc lễ lớn tại địa phận. Bởi thế có những công việc thuộc về kỹ thuật thật cao không thể làm lấy được, cha mới chịu mượn chuyên môn.

Bên trong nhà thờ, lớp áo trát tường được bóc đi toàn bộ, kể cả các cột, trước khi bóc áo cột cha cho chụp lại các đường nét để khi trát lại, cứ theo đó mà làm, rồi toàn bộ trần vôi rơm được làm từ hồi cha Đa-minh Khang cũng được rỡ bỏ và được thay bằng tôn có tính vĩnh cửu hơn.

Kế đến là ba bộ ṭa sơn son thếp vàng cũng được rỡ bỏ và thay vào đó là ba bộ ṭa ốp toàn bằng đá xẻ, rất nhiều ư kiến phản đối, nhưng cha cứ cương quết thay. Chắc rằng chả mấy người hiểu được bộ ṭa ấy xuống cấp là thế nào, có chăng th́ hai ṭa cạnh nói về chất lượng c̣n tạm được, c̣n bộ ṭa chính th́ đă bị cháy sóm sém bởi vụ cháy kỳ giáp thánh Gioan trang trí noel đă vô ư để lửa bén vào.

Ảnh chụp năm 1983

Lúc đó tôi và ông Phương được bầu vào ban kỹ thuật, và được trao nhiệm vụ ốp lát ṭa ông thánh Giu-se, ông thuyết và ông Kiểm, được ốp lát ṭa Đức Mẹ, ông Phụng, ông Quyền ốp lát bàn làm lễ, c̣n ṭa chính, cha cho tập trung tất cả các kỹ thuật viên trong giáo xứ lại để tính toán ốp lát bởi ṭa chính có ṿm vỏ dưa rất khó.

Sàn hát cũ xây năm 1970 nhỏ bé không đáp ứng nhu cầu, cha cho phá đi xây lại cho khang trang, nó rộng gấp bốn lần sàn cũ, và dài suốt ngang nhà thờ 21m, có thể chứa được vài trăm người, có dầm bê-tông cốt thép nằm ch́m xuống nền nhà thờ một cách độc lập, có ư không cho gánh vào cột tháp, về h́nh thức rất đẹp, nhiều nơi họ đến tham quan và chụp ảnh về làm mẫu.

Bên ngoài nhà thờ chỉ cho quét vôi cho sạch sẽ, v́ quá nhiều đường nét hoa văn rất tinh vi mà đang đồng loạt xuống cấp, nên không thể khôi phục được.

Phức tạp và khó tính nhất vẫn là bộ mái, bởi v́ quá lâu năm nó đă bị vơng xuống, tất cả các xà gồ đều cong, vôi vữa th́ bở ra như cám, dùng mọi khả năng bắn, bẩy, kích. Lúc đó có ông phó Cửu là người Hậu Phú, ông trực tiếp chỉ huy khôi phục lại bộ mái nhà thờ, v́ ông có một bề dầy kinh nghiệm làm mái nhà thờ, thế rồi cũng có phen hú vía. Một hôm ông cho kích vào đầu cuốn, tức nóc nhà thờ, ông kích mái lên, bỗng dưng mái th́ không lên được, mà lại lún cuốn xuống, chút nữa th́ sập cuốn, khi đó trong nhà thờ rất đông người, lúc đó tôi bị một viên gạch ở cuốn nhả ra và rơi sát mang tai.

Với nguy cơ các cuốn các ṿm to như vậy, lại cuốn toàn bằng gạch mà gạch th́ theo các cụ kể lại là được nung bằng rơm nên chất lượng rất kém, đang đến thời kỳ mục nát.

Dù đang tu sửa, nhưng cha xứ không thể yên tâm khi nghe tin gạch ở ṿm nhả ra như vậy, trong ngài vẫn nuôi một ước vọng cao xa hơn, nhưng thời gian và kinh tế không cho phép. Lực bất ṭng tâm.

Không khí lao động trên hiện trường kỳ đó thật là sôi nổi, tấp lập, và linh thiêng, đa số họ lao động trên sức của ḿnh sẵn có.

Tôi nhớ rằng cát đá được đổ ở ngoài đầu làng, v́ xe ô tô không được vào đường làng, Cha xứ khẽ lên tiếng huy động: lập tức cả làng, đông như kiến cỏ, tấp lập bao b́ được chở toàn bằng xe đạp, kể cả trẻ con cũng đ̣i chở, chỉ một buổi sáng, đống cát đá to như cái núi.

Thế rồi trong ṿng sáu tháng từ tháng 10 năm 1988 đến tháng 4 năm 1989 là khánh thành, nh́n ngôi Thánh Đường mới được tu sửa lại mới tinh, ai ai cũng toại nguyện.

Rồi chẳng được bao lâu tường trong nhà thờ cứ dần dần mốc lốm đốm rất khó coi, gạch mục bên trong cứ muốn đùn ra. bởi chiếc áo cũ được vá miếng vải mới. Cha xứ th́ rất trăn trở, cha đă có ư định làm lớn từ bấy giờ.

Đến năm 1997 cha đă cho xây dựng nhà giáo lư, mục đích của cha là sau này rỡ nhà thờ là sẽ dâng lễ ở đó.

Về mẫu mă thiết kế cha đă tính sẵn cho tiện việc dâng lễ, ở tầng trệt, riêng gian ở đầu nhà, cha cho cao hơn, giống như gian thánh ở nhà thờ, những gian ở giữa rỗng tếch, không có tường bao, rất thuận tiện cho việc dâng lễ. Mà thực tế hiện nay đang dâng lễ ở đó.

Dâng lễ tại nhà Giáo Lư

Ư tưởng của cha thật sâu xa. Nào ngờ năm 2003, nhằm ngày Chúa Nhật Phục Sinh, cha đă qua đời và quan tài của Ngài được đặt ở gian thánh nhà Giáo lư mà Ngài đă dự kiến.

Đến tháng 6 cùng năm Cha Giu-se Phạm Xuân Thi chính thức về coi xứ. Tuy cha cũng ngang tuổi với cha cố Tam, nhưng không phải tuổi cao mà ư chí giảm, tính cha rất thích xây dựng kiến thiết.

Nh́n ngôi nhà thờ đang xuống cấp trầm trọng Ngài rất ước muốn được xây lại, nhưng trong giáo xứ lúc bấy giờ không có một xu. Cha nói: Ngôi nhà thờ này không c̣n giá trị ǵ cả ngoài hàng gỗ ốp tường, ốp chân cột và bộ cửa mới đóng.

Cha cũng nói đến phá đi xây lại, th́ cũng chỉ nói cho thích cho vui, rồi cũng bị ch́m đi, v́ vấn đề ấy như là c̣n trong trứng nước, chưa đủ chín, là một việc cả thể quá sức tưởng tượng.

Nhưng ḷng say mê kiến thiết xây dựng của cha không nao núng, cha đi thăm tất cả các đường làng ngơ xóm.

Về vấn đề môi trường: cha kêu gọi bà con giáo dân, để đảm bảo sức khỏe phải quy hoạch lại toàn bộ cống rănh trong làng, việc làm ấy cũng cực kỳ to lớn, và rất cần thiết, rồi cha không ngại va chạm, trong khi đào cống rănh không tránh khỏi va chạm, xung đột, cha sẵn sàng tới để giảng ḥa.

Cũng như cha cố Tam, cha đă cho xây một nhà, gọi là nhà T́nh Thương để sau này có chỗ sử dụng khi rỡ nhà thờ. Hiện nay! khu nhà này đang được sử dụng theo đúng tên gọi của nó. Nhà này rất to và rộng, không kém nhà Giáo Lư mà cha cố Tam đă xây mấy năm trước. Nhà được xây trên nền đất trước kia được gọi là Vườn Chay, khu đất này, ngày xưa cũng là nền nhà thờ, đối diện với nhà thờ hiện nay.

Nhờ ơn cha Giu-se Phạm Xuân Thi, hiện nay cống rănh trong làng rất sạch sẽ, ruồi muỗi cũng không có nơi phát triển. Rồi các công tŕnh vệ sinh cá nhân cũng mọc lên như nấm từ bấy giờ, an ninh môi trường được cải thiện đáng kể, phù hợp với đời sống đang dần nâng cao của đất nước cũng như của giáo xứ nhà.

Mùa hè năm 2007, cha phải chuyển xứ theo định kỳ. Ư tưởng xây nhà thờ của cha cũng dừng lại tại đó.

Tiếp đến là Cha Đa-minh Nguyễn Văn Vàng về coi xứ.

Từ xa xưa Giáo Xứ Báo Đáp vẫn chầu vào Chúa Nhật cuối năm phụng vụ tức vào ngày lễ Chúa Ky-tô vua, c̣n ngày lễ Kính Ḿnh Máu Chúa, là đúng ngày lễ quan thầy của giáo xứ th́ lại vào dịp tháng sáu.

Năm 2007 cha Đa-minh Nguyễn Văn Vàng đă đệ đơn lên ṭa Giám Mục xin được nâng cấp lên bậc Đền Thánh. Được ṭa Giám Mục chấp thuận và cấp bằng. Từ đó, hàng năm Chầu Thánh Thể được xếp lại đúng ngày Lễ Kính Ḿnh Máu Chúa. Tức vào dịp tháng sáu.

Cha Vàng là người quê hương, nên cha rất am tường về ngôi nhà thờ đang xuống cấp. Chân ướt chân ráo mới về cha đă lo ngay đến việc lớn, các cụ cao tuổi trong làng được triệu tập bàn về việc hạ giải Ngôi Thánh Đường cũ và xây lại mới.

Trước tiên là t́m mẫu, nên xây kiểu nào cho đẹp…. Cha mất rất nhiều công t́m kiếm mẫu mă. Ngài nhờ đến các kỹ sư trẻ chuyên nghiệp thiết kế, tổng cộng tất cả được ba mẫu nhà thờ được h́nh thành. Theo mắt tôi nh́n nhận th́ mẫu nào cũng đẹp, và cuối cùng cũng chọn được một kiểu mà được nhiều người ưng thuận nhất. Cha cho triển khai làm một mô h́nh thu nhỏ để sau này có thi công th́ cứ theo đó mà dịch ra. Đồng thời cha mượn thợ khoan thăm ḍ các tầng địa chất xung quanh khu vực nhà thờ, và đưa các kết quả đó cho các kỹ sư chuyên ngành phân tích tỉ mỷ.

Mặt khác các ông trong ban hành giáo th́ tiến hành làm các thủ tục về xă hội các loại giấy tờ có liên quan, đến các cơ quan có thẩm quyền nhờ họ giúp đỡ.

Rồi rất nhiều các cuộc họp tiếp theo được tiến hành, rồi các ban bệ được ra đời, nào là ban Kỹ thuật, Ban cung ứng vật tư, ban An toàn lao động, Ban Thủ Kho, Ban Y tế, Ban thường trực trên công trường vv…

Lúc ấy bản thân tôi rất vinh dự được bầu vào ban Kỹ Thuật. vài hôm sau được giao nhiệm vụ đo đạc lại các chi tiết hoa văn và chụp ảnh lại tất cả những ǵ cần thiết.

Các bà các cô th́ thi nhau buôn chuyện về rỡ nhà thờ đi, và xây mới : Nhiều người đă thốt lên “Giê-su lạy Chúa con! cha rỡ đi th́ lấy tiền đâu ra mà xây?

Đừng lo! Cha đầy tiền! nghe đâu cha có anh em ở Miền Nam và cả ở bên Mỹ nữa kia, cha không xây th́ thôi, chứ cha mà xây á : hai nhà thờ cha cũng xây được!

Chuyện hạ giải và xây mới nhà thờ như một làn sóng trong dân, các ư kiến thuận, nghịch được bàn tán xôn xao, sự phản đối cũng diễn ra rất gay gắt, những tờ rơi được rải khắp làng, đây là một việc làm từ trước tới nay chưa bao giờ có. Những ông trong Ban hành giáo thường xuyên bị đe dọa của nhóm chống đối, thậm chí đe dọa cả cha xứ. Nhưng tất cả ư Chúa đă lo liệu.

Ngày hạ giải nhà thờ cha ấn định là ngày 14 tháng 9 năm 2009 lúc đó tất cả các khâu đă chuẩn bị sẵn sàng, trong nhà thờ có những ǵ cần thiết đă được tháo rỡ văn.

Nhưng vài hôm sau nghe tin sét đánh, cũng ngày 14/9 cha phải chuyển xứ theo định kỳ. Thế là ước mơ, hoài băo xây dựng lại Ngôi Thánh đường lại tạm lắng xuống.

Cũng ngày đó Cha Gioa-kim Nguyễn Văn Tường về nhận xứ, cha rất trẻ và đẹp không kém ǵ cha Vàng. Ngài về coi xứ, cha tỏ ra rất thận trọng, không đếm xỉa, đả động ǵ đến công việc xây dựng lại ngôi thánh đường. Những dư luận thuận nghịch về mẫu mă cũng như hạ giải không c̣n sôi nổi như trước, không c̣n bàn ra tính vào.Thật là: Đang gió may xoay ra gió nồm.

Nhóm người ủng hộ xây nhà thờ th́ sốt ruột rằng : không biết đến bao giờ mới được khởi công.

Nhóm người chống đối th́ lại được đà : Có thế chứ ! Chúa thông biết vô cùng.

C̣n lại nhóm nữa th́ Ôi ! Xây cũng tốt, mà chẳng xây cũng tốt, việc của Chúa, Chúa lo.

Năm nay Cha Gioa-Kim Nguyễn Văn Tường mới về là năm đầu tiên tổ chức ngày lễ lớn, Ngài tổ chức lễ quan Thầy rất sôi nổi. Tổ chức làm tuần chín ngày, xưng tôi, rước lễ. Làm bốn trạm chầu Thánh Thể, quét vôi quét ve lại nhà thờ, tổng quét vệ sinh trong ngoài nhà thờ rất chu đáo.

Một chuyện lạ bất ngờ xảy ra hôm tổng quét nền nhà thờ, 20 tháng 5 năm 2009 rất nhiều người chứng kiến. Những viên gạch men lát nền từ hồi cha Khang, tức là năm 1958 tính đến nay đă 51 năm, bỗng dưng bong ra và nổi lên kêu tanh tách, mọi người ngạc nhiên và hoảng hốt, không hiểu có chuyện ǵ xẩy ra, tưởng chừng như có sự sụt lún và sắp sập đổ

Sự lạ tại Đền Thánh Báo Đáp

Khi cha xứ được biết tin như vậy, Để đảm bảo an toàn cho giáo dân, ngài ra lệnh đóng cửa nhà thờ lại, tất cả các đồ lễ được chuyển vào nhà Giáo lư để dâng lễ tại đó. Thế là vô t́nh cha đă đánh dấu một mốc quan trọng. Từ tuần chầu năm 2010 trở đi, không bao giờ chầu, lễ ở nhà thờ cũ nữa. Chấm dứt 100 năm ngôi Thánh đường của giáo xứ tồn tại, nay đă đi vào dĩ văng.

Không có nhà thờ để dâng lễ hàng ngày, cũng như làm các công việc mục vụ khác. Cha xứ cùng Ban hành giáo cũng như giáo dân trong giáo xứ, không c̣n con đường nào khác là rỡ nhà thờ cũ và xây mới.

Thế rồi các cuộc họp, cũng như các mẫu nhà thờ được diễn ra như trước, các cụ cao tuổi lại được triệu tập để bàn,.

Các thủ tục lần này diễn ra có vẻ bớt căng thẳng hơn hồi cha Vàng. Câu chuyện rỡ ra và xây mới có lẽ không c̣n nằm trong trứng nước nữa, nó đă thực sự chín và đến ngày đơm hoa kết trái.

1).Tính từ đời cha Vinh sơn Bùi Công Tam : Đă chuẩn bị xây nhà giáo lư 1997, đến

2). Cha Giu-se Phạm Xuân Thi: chuẩn bị xây nhà T́nh Thương năm 2006 rồi đến

3). Cha Đa-minh Nguyễn Văn Vàng : Chuẩn bị các thủ tục, các mẫu mă, khoan thăm ḍ địa chất.

Tính đến nay đă 12 năm, 12 năm nung nấu cho một nguyện vọng là quá đủ.

Chẳng c̣n con đường nào khác, cha con cùng bảo nhau, cùng gắng sức, gồng ḿnh, góp nhặt, chắt chiu, cậy nhờ các nhà hảo tâm, các Đại gia, các Thương gia, các bà con quê hương. Miền Nam, Hải ngoại, bà con ở các tỉnh thành trên khắp đất nước, cùng hướng về quê hương, cùng nhớ về các kỷ niệm xưa kia, về ngôi thánh đường, mà nay bởi đă xuống cấp không thể khôi phục lại được, đành phải rỡ bỏ. Cùng nhau cầu nguyện, xin Chúa Giê-su Thánh Thể, Mẹ Ma-ri-a Thánh Giu-se chúc lành cho Giáo xứ, cho ngôi thánh đường đang được xây dựng lại.

Số tôi th́ không được thăng chức, lại được bầu vào ban kỹ thuật như trước, có lẽ suốt đời cứ ở ban này.

Các khuân mẫu, được thiết kế trên giấy lại được mở ra và tiếp tục…

Chỉ khổ thân mấy ông trong ban hành giáo, suốt ngày ngược xuôi, lăn lộn, trăn trở, lo nghĩ, tính toán. Chưa đủ, lại phải lí luận, đối phó, nín nhịn, nhiều khi c̣n phải chịu nhục v́ lợi ích chung.

Về phía gia đ́nh các ông nh́n chung đâu có khá giả ǵ, mà tinh thần các ông th́ đáng khâm phục.

Thời gian không cho phép chần chừ. Ngày 21 tháng 11 năm 2010 chính thức cử hành thánh lễ hạ giải. Hôm đó có đông đủ các cha quê hương, các cha trong hạt, Cha giu-se Phạm Xuân Thi đă từng coi xứ cũng về tham dự và chủ tế thánh lễ, cùng đông đủ các quư khách từ mọi miền của đất nước về tham dự cùng bà con giáo dân trong xứ, trong thánh lễ, trước niềm bùi ngùi xúc động về ngôi thánh đường sắp được rỡ bỏ, cha nói nên....

Bây giờ mọi người thẫn thờ, nuối tiếc, đứng nh́n ngôi nhà thờ thân yêu đang phải rỡ bỏ từng phần. Đành phải chấp nhận quy luật tàn nhẫn ấy, phải chấp nhận cái cũ nhường chỗ cho cái mới mọc lên, ngôi nhà thờ già nua, xuống cấp, nhường chỗ cho ngôi nhà thờ mới sẽ chắc chắn hơn, đẹp đẽ hơn, hiện đại hơn, khang trang hơn.

Hôm sau họ đưa toàn máy móc, phương tiện tối tân hiện đại về họ đập, khoan, phá, và họ vả một cách không thương tiếc. Tôi có đứng cạnh hai anh thanh niên đă đứng tuổi, hai anh này trước đây đă chống đối quyết liệt, nhưng hôm nay im ĺm lặng lẽ, chả ai nói với ai một nửa lời, tâm trí anh ta như đang đi vào quá khứ xa xưa, những kỷ niệm tuổi thơ về ngôi thánh đường như đang được trỗi dậy, mắt anh ta như nh́n vào cơi không gian vô tận, và thỉnh thoảng lại thấy chớp chớp như cố ư giữ lại những hạt nước mắt không cho chảy ra, thấy vậy, tôi cũng mủi ḷng theo và mắt tôi cũng thấy ươn ướt. Tôi thầm nghĩ rằng : những lời nói và hành động của họ trước đây là cũng có lư.

Lời kết:

Đă qua rồi cái tuổi thơ ngày ấy, nhưng nó vẫn cứ sống măi trong trái tim tôi, chẳng bao giờ phai nhạt. Ngày hôm nay, giữa cuộc sống bộn bề trăm ngả, chắc hẳn mỗi con người chúng ta có thể lăng quên và có thể nhớ về tuổi thơ của ḿnh nơi làng quê.

Kỷ niệm sẽ là ǵ nếu ḷng người vội xóa. Nhưng sẽ là tất cả nếu ḷng người c̣n ghi.

Báo Đáp làng quê tôi đă trải qua những thời kỳ thăng trầm của cuộc sống. Những người con Báo Đáp dù đi xa muôn phương chắc hẳn đều tự hào về một nơi ḿnh được sinh ra và lớn lên với những kỷ niệm êm đềm và đẹp đến lạ thường như thế. Làng quê Báo Đáp! với những ngọn tháp chuông cao vút giữa nền trời xanh thẳm cùng những tiếng cầu kinh sớm hôm đă để lại cho bao con người có những kỷ niệm, những miền kư ức không bao giờ quên.

Giờ đây mái đầu đă điểm bạc, nh́n lại cả chặng đường dài nơi cuộc sống thôn quê mới thấy nó thấm thía cái đền ơn và báo đáp.

Hôm nay đây, đứng trước công tŕnh đang xây dựng, mới thấy ḿnh nhỏ bé và tầm thường. Cũng như bao con người khác muốn góp công sức của ḿnh để chu toàn bổn phận và mong sao có nhiều tấm ḷng của bà con trên mọi miền đất nước cũng như Hải ngoại luôn nghĩ về quê hương nơi chôn rau cắt rốn của ḿnh, cùng chung tay xây dựng lại ngôi nhà thờ linh thiêng đang c̣n giang dở.

Nhà thờ! nơi ấy vẫn c̣n khắc sâu bao kỷ niệm không chỉ riêng tôi, mà c̣n của biết bao người dân Báo Đáp.

Trên công trường đang xây dựng, từng giọt mồ hôi vẫn thấm ướt trên đôi vai gầy sương gió của những người thợ lành nghề với những bàn tay tài hoa khéo léo. Bức tường xây dựng cứ cao dần như ḷng người dân Báo Đáp đang đổ dồn về quê hương để xây dựng ngôi Thánh đường. Người góp công, người góp của, ḥa chung với nụ cười tiếng nói, từng tấm ḷng hảo tâm vẫn được xướng lên trong các ngày lễ Chúa nhật, để thấy rằng ở Báo Đáp dù cuộc sống c̣n khó khăn, nhưng khi ḷng mọi người đă quyện lại với nhau trong t́nh yêu thương đùm bọc, th́ mọi việc đều diễn ra trôi chảy.

Bên cạnh đó c̣n biết bao con người đang ngày đêm âm thầm cầu nguyện cho ngôi Thánh đường mau chóng được hoàn thành, để Báo Đáp vẫn sống măi với tên gọi là Đền Thánh. Nguyện xin Ḿnh Thánh Chúa luôn ngự trị và ban b́nh an xuống trên quê hương chúng con.

Báo đáp 16/7/2012

Người trong cuộc

Tác giả bài viết: Ban TT&TT Giáo Xứ Báo Đáp

Nguồn tin: Ban TT&TT Giáo Xứ Báo Đáp

[Trở về đầu trang ]