Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo xứ Bố Liêu

 

Nhà thờ Giáo xứ Bố Liêu
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ : thôn Bố Liêu; xă Triệu Ḥa, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị  ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Đôminicô Lê Đ́nh Du (12/5/2014)

Tel

053. 372.0615; di động: 0935.307.440

E-mail

domidu@gmail.com

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

Đức Mẹ Lên Trời (15/8)

Số giáo dân

833

Giờ lễ

Chúa nhật     :  6:00  -  8:30

Ngày thường : 5:00 (thứ 3)  -  18:00 (thứ 2,5,7)

Giờ lễ có thể thay đổi theo mùa hay mục vụ của Gx. Xin xác nhận trước  khi đi lễ

Các nhà thờ lân cận :   Gx An Lộng

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* H́nh ảnh sám hối, xưng tội Mùa Chay 2016 tại Gx Bố Liêu và An Lộng (10/3/2016)
* H́nh ảnh Thánh Lễ Mừng Bổn Mạng Giáo xứ Bố Liêu   (15/8/2010)
* H́nh ảnh Giáo lư sinh Giáo xứ Bố Liêu tuyên hứa Bao Đồng (20/6/2010)
* Thánh lễ ban Bí tích Thêm sức tại Giáo xứ Bố Liêu, Hạt Quảng Trị

 

Lược sử Giáo xứ Bố Liêu

Nguồn : JB. Lê Văn Huề
Lm. Đaminh Lê Đ́nh Du, bổ sung ngày 12 tháng 10 năm 2016

Đôi ḍng lịch sử

Làng “Bố Liêu” hay “Kẻ Bố” (1) thuộc xă Triệu Ḥa, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Người dân làng Bố Liêu được tiếp nhận Tin Mừng vào thời kỳ khai sinh đạo Công giáo vùng Dinh Cát khoảng từ 1580 đến 1615. Bố Liêu thuộc Giáo hạt Dinh Cát Trung (thời kỳ từ 1954 đến 1972), nay là Giáo hạt Quảng Trị thuộc Tổng Giáo Phận Huế.

Danh xưng Bố Liêu

Ư nghĩa của danh xưng Kẻ Bố hay Bố Liêu không mấy người hiểu được một cách rơ ràng. Theo Hán Việt từ điển của Thiều Chửu, và theo nét chữ viết của “Ô Châu Cận Lục” th́: Bố (布) nghĩa 1- là vải, đồ dệt bằng gai bằng sợi bông gọi là bố. 2- tiền tệ như hóa bố, toàn bố đều là thứ tiền ngày xưa. 3- bày, bày đặt đồ đạc gọi là bố. Đem các lẽ nói cho người nghe cũng gọi là bố. 4- cho, như bố thí, cho phép. Phép tu nhà Phật có 6 phép tu để tới bồ tát th́ phép bố thí đứng đầu, v́ phép này trừ được bệnh tham. Quan đầu tỉnh gọi là quan Bố chính là quan thi hành chính trị.

Liêu (鹩) là xa thẳm, chỗ đất cách nhau rất xa gọi là liêu như liêu viễn là xa xôi, liêu khoát là bát ngát.

(1) Kẻ Bố là tên gọi cũ có thể có vào tiền bán thế kỷ XVI, sách “Ô Châu Cận Lục của Dương Văn An xuất bản năm 1553 đă có tên Bố Liêu. Từ “Kẻ”, từ Nôm có nghĩa là người, như ‘Kẻ ở người đi’. Kẻ, từ cổ Việt chỉ tên làng xă, địa danh, như ‘Kẻ chợ, Kẻ Mơ…, vùng Dinh Cát c̣n có Kẻ Văn (Văn Quỹ), Kẻ Vịnh (Cây Da), Kẻ Huế. Ở Quảng Nam có Kẻ Chiêm, Kẻ Chăm’. Ở đâu có phố thị đông đúc phồn thịnh, ở đó có Kẻ (Người). Từ “Kẻ” qua khỏi Quảng Nam không c̣n nữa. Vào đến Đồng Nai từ “Cái” thay cho từ “Kẻ” như ‘Cái Vồn, Cái Bè, Cái Sắn, Cái Răng, Cái Nước …’.

Như vậy “Bố Liêu” mang ư nghĩa một cuộc sống bằng tấm ḷng rộng răi bố thí, giúp đỡ bao bọc lẫn nhau không tham lam ích kỷ. Từ đó là tấm gương soi dẫn cho mọi người dù là xa xôi.

Theo một trang tài liệu (khuyết danh) chỉ dịch nghĩa theo từ Hán Nôm một cách đơn giản th́: “Bố” là “vải”. “Liêu” là “lều” tức là “Lều vải”.

C̣n từ “Kẻ Bố” hiểu một cách đơn giản tức là ‘người làm vải’ hay là nơi để trưng bày dụng cụ đồ đạc.

Địa Lư; Làng Bố Liêu nằm về mạn Đông cạnh Tỉnh lộ 64 theo hướng Nam Bắc (đường về Cửa Việt), Bố Liêu nằm cách tỉnh lỵ Quảng Trị khoảng 5 cây số về hướng Bắc, và cách thành phố Đông Hà khoảng 7 cây số về hướng Đông - Đông Nam. Bố Liêu là một làng nằm giữa mà 4 phía là cánh đồng ruộng thuộc các làng như: Phía Đông giáp làng An Lộng. Tây qua khỏi tỉnh lộ 64 là làng Phương Ngạn và Đâu Kênh, Bắc giáp làng Duy Ḥa, Nam giáp làng Hà My. Tổng diện tích toàn làng có 83 ha. Số giáo dân hiện nay có khoảng 500 người. Người dân Bố Liêu chuyên sống về nghề Nông, một số ít theo tiểu công nghệ như trồng bông dệt vải, và nghề chằm nón lá.

Sách “Ô Châu Cận Lục” của Tiến sĩ Dương Văn An, vào thế kỷ thứ XVI, xă (làng) Bố Liêu thuộc huyện Vũ Xương, phủ Triệu Phong. Năm thứ 3 vua Gia Long (1804) khi định vị bản đồ, thiết lập địa bộ, th́ xă (làng) Bố Liêu thuộc tổng An Cư, huyện Đăng Xương. Năm 1836 vua Tự Đức lập tỉnh Quảng Trị thay v́ đạo Quảng Trị, đặt Bố Liêu thuộc huyện Thuận Xương. Sau 1945 làng Bố Liêu thuộc xă Ḥa Nghĩa, huyện Triệu Phong. Năm 1946 Bố Liêu thuộc xă Long Quang. Năm 1951 thuộc xă Triệu Thành. Năm 1957 thuộc xă Triệu Ḥa, huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị đến nay.

Việc h́nh thành làng Bố Liêu

Theo một tài liệu nói về “Truyền thống làng Bố Liêu” (khuyết danh) th́ nguồn gốc cư dân làng Bố Liêu là những ḍng họ di cư từ miền Bắc vào. Tuy nhiên theo câu chuyện truyền thuyết dưới đây th́ Tổ tiên làng Bố Liêu ngay từ nguyên thủy đă có chung nguồn gốc trực tiếp với làng Phương Ngạn. Do đó về thời điểm h́nh thành làng Phương Ngạn cũng như làng Bố Liêu không cách xa nhau bao nhiêu. Câu chuyện truyền thuyết kể lại rằng:

Ông bà Thủy Tổ, Khai Khẩn làng Phương Ngạn có 5 người con trai, Ông tên là Nguyễn Khảm, và vợ là Hồ Thị Sen làm nghề dệt vải. Ông bà đă cùng nhau đến vùng Thuận Thành trưng khai vùng đất mà hiện nay là phần đất thuộc hai làng Phương Ngạn và Bố Liêu. Qua thời gian, khoảng từ 1596 trở đi, là thời gian đạo Công giáo được linh mục Diego Aduarte đến truyền giảng tại vùng Dinh Cát, hoặc muộn hơn là thời gian truyền giáo chính thức của cha Buzomi từ 1617. Khi nghe được lời rao giảng, bà đă tin và đă xin theo đạo, nhưng chồng bà không đồng ư. Câu chuyện cho biết là bà đă bỏ chồng để xin chịu phép Rửa, rồi cùng với người con trai út của gia đ́nh, cọng với một số người ḍng họ khác đi về phương Đông dựng lều vải ở riêng một vùng gọi là “Phe dưới”, để t́m kế sinh nhai và khai phá thêm đất mới rồi định ranh giới, lập sổ bộ, khai sinh ra một làng mới, và đặt tên là làng “Kẻ Bố” tức “Bố Liêu” hiện nay. Đây là một trường hợp hiếm thấy trong lịch sử làng xă Việt Nam, khi một người phụ nữ đứng tên với danh nghĩa Tiền Khai Khẩn một làng mới.

Lê Quư Đôn trong “Phủ Biên Tạp Lục” và quốc sử quán nhà Nguyễn trong “Đại Nam Thực Lục” th́ Bố Liêu vào thế kỷ XVII là một phường dệt vải thủ công truyền thống mà nguyên liệu là cây Đay được lấy từ làng Trà Bát và làng Thiên Áng.

Từ đó phần đất của làng Phương Ngạn ngày nay được gọi là “Phe trên”. Thời gian qua con cháu của bà sinh sôi nảy nở nhiều hơn con cháu của ông ở Phương Ngạn, do đó đất ruộng cũng chiếm phần nhiều hơn. Hằng năm khi đến dịp chạp mả Khai Khẩn làng Phương Ngạn th́ con cháu của Bố Liêu cùng về tham dự, và ngược lại.

Trên tỉnh lộ 4 đường về Cửa Việt Yên, khi qua khỏi một xóm nhà thuộc Phương Ngạn khoảng một cây số, sẽ gặp con đường phía tay phải dẫn vào làng Bố Liêu, liền bên tay trái con đường này có một ngôi mộ rất lớn đó là mộ bà Khai Khẩn làng Bố Liêu, với một nhà bia không có lăng, quanh ngôi mộ có một số cây Dương Liễu bao bọc. Những năm trước 1972 trông giống như một ngọn đồi, ngôi mộ này hiện nay đă được con cháu nội ngoại trong và ngoài nước tu tạo lại thành ngôi lăng to lớn và đẹp.

Qua câu chuyện truyền thuyết, tuy có phần hư cấu, nhưng không v́ đó mà không có cơ sở. Qua đó, th́ làng Bố Liêu được thành h́nh sau làng Phương Ngạn cũng như một số làng khác trong vùng.

Luận cứ. Nếu câu chuyện truyền thuyết trên là đúng, th́ làng Phương Ngạn cũng chỉ mới thành h́nh từ sau thời Nguyễn Hoàng vào trấn thủ vùng Thuận Hóa, tức khởi đầu từ tháng 10/1558 (Mậu Ngọ) chứ không nằm trong thời kỳ di dân chung khoảng năm 1470 đến 1497 thuộc vào thời vua Lê Thánh Tông niên hiệu Hồng Đức. Tính theo thời gian nếu cùng thời với các làng trong vùng th́ vào khoảng 1472 đến khi Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa là 1558 cách nhau tới (1558 – 1472) = 86 năm. Trong thời gian này theo thiển ư th́ đất đâu c̣n để khai khẩn và lập làng, nên truyền thuyết này theo thiển ư chỉ là hư cấu mà thôi. Làng Bố Liêu về sau có 4 họ tộc chính như họ Nguyễn, họ Lê, họ Đỗ, họ Trần. Ngoài ra c̣n có các họ bạt nhập thêm về sau như họ Trần, họ Nguyễn … v… v…

Lược sử Giáo xứ Bố Liêu

Trong các sách Giáo sử không sách nào ghi lại chi tiết về thời điểm các Giáo họ đón nhận Tin Mừng một cách rơ nét, mà chỉ cho biết tổng quát của vùng Dinh Cát mà thôi. Họ đạo Bố Liêu cũng thế, ngay từ thời điểm khởi đầu việc đón nhận Tin Mừng cũng không thấy nói chi tiết. Sách “Lược sử các Giáo xứ” II của GP Huế xuất bản năm 2001 trang 767 cho biết: Thời cha Lôrensô Huỳnh Văn Lâu về phục vụ vùng Dinh Cát từ cuối năm 1689, khi ngài đi thăm các họ đạo vào cuối năm 1690 th́ số giáo hữu của Bố Liêu chỉ mới có 30 người, c̣n một số khác đă đi vào làm ăn tại Huế. Sách đă dẫn viết tiếp: Đến năm 1693 khi Đức Cha Perez đi kinh lư vùng Dinh Cát trong đó có Giáo xứ An Lộng 220 giáo hữu, Kẻ Bố và Kẻ Diên? có 60 giáo hữu.

Năm 1867 khi Đức cha Sohier B́nh phân chia địa sở và sai các linh mục coi sóc, trong đó Địa sở Bố Liêu do Linh mục Giuse Bùi Văn Tuyển (sinh quán Nam Tây) làm chánh xứ kiêm nhiệm các Giáo họ An Lộng, Đâu Kinh, Bích Khê, Phúc Lộc, Họ Sáo (nghề đánh cá bằng Sáo) và Ái Tử. (Sđd trang 772)

Năm 1972 trước khi chạy tránh bom đạn, Giáo xứ Bố Liêu do Linh mục Phêrô Đoàn Quang Hàm (nguyên quán Dương Lệ Đông) chánh xứ kiêm các Giáo họ Bích Khê, Đâu Kinh, . . . . .

Sau biến cố 30/ 04/ 1975, Cha Fx. Lê Văn Cao về Dinh Cát, ngài trú tại Đại Lộc, chăm lo mục vụ cho cả vùng Bắc tỉnh Quảng Trị. Đến năm 1978 Giáo phận Huế tách Giáo sở Đại Lộc ra thêm một Giáo xứ nữa đó là Giáo xứ Bố Liêu.

Năm 1978 Cha Aug. Hồ Văn Quư được thuyên chuyển về chánh xứ Bố Liêu với con số giáo dân toàn Giáo xứ có khoảng 400 người gồm cả hai xă Triệu Ḥa và Triệu Long, các nơi khác không đến. Năm 1990 nhờ chính sách cởi mở của chính quyền, nên giáo dân cũ các Giáo họ thuộc các xă lân cận mới tiếp tục trở lại với Bố Liêu, theo các thời điểm sau đây: Năm 1991 có Hà Tây và Tường Vân. Năm 1994 có Lệ Xuyên, An Trạch, và Linh Yên. Năm 1995 có Vân Trường, và năm 1997 có Long Quang …

Theo thống kê năm 2000 Bố Liêu bao gồm các Giáo họ sau đây: xă Triệu Ḥa có: Bố Liêu, An Lộng, Mỹ Lộc, Hà Mi; xă Triệu Long có: Bích Khê, Đâu Kinh, xă Triệu Trạch có: Lệ Xuyên, An Trạch, Vân Trường, Long Quang, Linh Yên; xă Triệu Vân có: Hà Tây, Tường Vân.

Nhà thờ Giáo xứ Bố Liêu

Không có sử liệu nào cho biết về thời điểm xây dựng ngôi nhà thờ đầu tiên của Bố Liêu, cũng như những lần xây dựng về sau qua bao biến cố bắt đạo …

Theo báo cáo năm 1902 của Đức cha Caspar, cùng với báo cáo năm 1912 của Đức cha Allys (Lư) th́ nhà thờ Bố Liêu được khởi công xây dựng năm 1912 thời cha Bonnand chánh xứ, đến thời cha Hilaire (cố Tri) làm chánh xứ An Lộng kiêm Bố Liêu đă hoàn tất công tŕnh nhà thờ Bố Liêu.

Sau 30.04.1975 một số giáo dân Bố Liêu hồi cư về lại quê hương cũ, th́ chỉ c̣n nh́n thấy nền nhà thờ và ngôi tháp đă bị sập mất một góc, quả chuông vẫn c̣n treo trên tháp. Sau khi đă t́m cách đem quả chuông xuống, th́ quả chuông đă có vết nứt do bom đạn 1972 gây ra, trên quả chuông có ghi niên đại là 1925. Ngôi tháp nhà thờ c̣n lại đă bị sập đổ do cơn bảo 1985. Âu cũng là ư Chúa, v́ Bố Liêu khỏi mất công đập phá khi xây dựng lại.

Do số niên đại được ghi trên quả chuông khi được đem xuống là 1925. Do đó theo luận cứ th́ ngôi nhà thờ cũ được xử dụng trước năm 1972 có thể đă được Linh mục Gioan Laffitte (cố Phi) xây dựng thời ngài làm chánh xứ Bố Liêu từ 1918 đến 1927.

Đặc biệt, trong nền nhà thờ Bố Liêu có ngôi mộ của Linh mục Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long), ngài là vị Linh mục quản hạt tiên khởi Giáo đoàn Dinh Cát, sau 44 năm phục vụ Giáo đoàn, ngài đă qua đời tại Bệnh viện Huế, xác ngài đă được giáo dân Quảng Trị đem về an táng trong nhà thờ Bố Liêu.

Bia mộ của ngài như dưới đây:

IN HOC SACELLA // JACET UT PERTUA

PATER LAURENTIUS // QUI SAECULO XVII

INDISTRICTU DNH CAT // AD LABORAVIT

Trong huyệt này theo lời truyền là nơi mai táng cha Lôrensô vị linh mục vào cuối thế kỷ XVII đă phục vụ tại Giáo hạt Dinh Cát.

Hàng chữ Nôm ghi: TRONG NHÀ THỜ NI CÓ MỘ CHA LÔ REN SÔ

Sau 1975 giáo dân Bố Liêu hồi hương đă làm lại ngôi nhà thờ nhỏ bằng tôn vách ván bên cánh trái ngôi nhà thờ cũ. Tháng 08/1978 Giáo dân đă làm tạm nhà cha xứ với mái tranh vách đất.

Từ 1986-1989 Cha Aug. Hồ Văn Quư bị quản chế tại chỗ, khi hết thời gian quản chế, ngài xin giấy phép tái thiết nhà thờ. Năm 1990 xây nhà xứ và nhà các nữ tu.

Năm 1992 lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng lại ngôi Thánh đường Bố Liêu, tiếp theo là xây nhà hội quán (nhà Tăng). Đến năm 1993 nhà thờ mới phần cơ bản đă hoàn thành. Tiếng chuông trở lại với giáo dân Bố Liêu cũng như trong vùng sau hơn 20 năm vắng tiếng chuông nhà thờ.

Đầu năm 1994 nhà thờ được Đức Giám mục Giáo phận chủ sự lễ khánh thành, làm phép và xức dầu bàn thờ. Nhà thờ đă được đưa vào phụng vụ cho đến nay.

Đến năm 2011 nhà thờ cũng đă được đại trùng tu thêm một lần nữa.

Bố Liêu thời bắt đạo của các vua chúa

Điểm qua các cuộc bách hại đạo Công Giáo, từ các thời các chúa nhà Nguyễn, đến Nguyễn (Tây Sơn), tiếp theo là các vua nhà Nguyễn. Giáo dân Bố Liêu theo sử liệu th́ dưới thời chúa Hiền Vương (1648-1687) vào năm 1661 có 2 ông Damaso và Simon cùng bà Mattha bị giết bằng mủi giáo. Nhưng trong “Lược sử các Giáo xứ” Tập I trong phần Lược sử Giáo xứ Đốc Sơ ghi: “Ba vị tử đạo đă bị Hiền Vương tra khảo và đem tới Đốc Sơ xử tử vào cuối tháng 01/1665. Đó là Mathêô Ven, Damasô Dao và bà Mattha Phước. Tháng 04.1667 cha Ant. Hainques MEP đă cải táng và gởi một phần hài cốt về cho Đức cha Lambert de la Motte”. Đến ngày 09/01/1665 có ông Trùm cả Micae Miên, ông thủ liệt Simon Tu, và ông Phêrô Dung bị giết. Xác cả ba ông được mai táng tại Bố Liêu nhưng nay không c̣n dấu tích nào.

Theo biên niên sử của Hội Thừa sai Hải Ngoại, nguyên bản bằng Pháp ngữ do Lê Thiện Sĩ sưu tầm có tựa đề: “Những người xác tín và tuyên xưng đức tin từ 1848 đến 1862” của ông Bernard xuất bản năm 1918 từ trang 574-581 th́ Giáo xứ Bố Liêu có 9 vị tuyên xưng đức tin trong thời gian trên. Nguyên bản và tạm dịch như sau:

Chrétienté de Bố Liêu (Giáo xứ Bố Liêu)

Le Bourgeois Thương. Le dernier mois de la 12e année de Tự Đức, tous les notables de cette chrétienté furent arrêtés en haine de la regilion, envoys au pr étoire de la capital, mis à la cangue, jetés en prison, puis, plus tard, confiés pour la plupart à la surveillance des villages paiens du voisinages. Parmi eux, un seul est mort en prison, c’est le bourgeois Thuong. (tạm dịch):

Phú hào có tên là Thương. Tháng cuối cùng năm thứ 12 đời vua Tự Đúc, tất cả các thân hào nhân sĩ của giáo đoàn này đều bị bắt chỉ v́ ghét đạo Chúa. Họ bị điệu dẫn về kinh thành Huế, bị xiềng xích, rồi bị tống vào ngục, rồi sau đó đa phần được giao cho các làng ngọai đạo lân cận quản lư. Chỉ có một người duy nhất trong số họ đă bị chết trong ngục tù.

Les chrétienté Nhuan et Le, Quyen, Hoa et Tuu, exilés et emprisonnés pour la foi, sont tous les cinq morts de maladie à la maison de detention, après avoir recu les derniers sacra-ments. (tạm dịch):

Các giáo dân có tên Nhuan, Le, Quyen, Hoa và Tuu. Đă bị lưu đày và bị tống vào ngục v́ Đức Tin. Tất cả năm người này đều đă chết v́ bệnh ngay tại nơi giam giữ, sau khi đă được nhận lănh các phép Bí Tích cuối cùng.

La jeune fille Mat, ne voulant pas apostasier, recu 30 coups de rotin; elle mourut en prison quelques jours après, par suite de ce barbare traitement. (tạm dịch):

Một cô bé tên Mat. V́ đă không chịu chối bỏ đức tin, đă bị đánh 30 roi mây. Một vài ngày sau, cô ta đă chết trong tù v́ đă bị đối xử man rợ.

Le catéchiste Que, pris, ratiné et d étenu pour la foi, était tellement souffrant, que par pitié on le renvoya de la prison chez lui. Il y est mort quelques jours après.(tạm dịch):

Một giáo dân tên Que: Bị bắt, bị đánh đập và giam giữ cũng v́ Đức Tin, đă quá khổ đau đến nổi v́ một chút động ḷng trắc ẩn mà được thả ra khỏi ngục và cho về nhà th́ đă chết một vài ngày sau đó.

Le bourgeois Luong, emprisonné pour avoir généreusement confessé sa religion, fut de plus chargé de la cangue et mis aux entraves, le tout treize jours et treize nuits Durant, Au bout de ce temps, il est mort d’épuisement et de douleurs dans la prison. (tạm dịch):

Người phú hào tên Luong. V́ anh dũng tuyên xưng đức tin nên đă bị xiềng chặt và tra chân vào cùm trong suốt mười ba ngày đêm. Cuối cùng ông ta đă chết v́ kiệt lực và đau đớn.

Bố Liêu thời Cần Vương và Văn Thân

Một cách tổng quát th́ Văn Thân là phong trào do ông Phan Đ́nh Phùng lănh đạo chống Pháp từ 1889 đến 1893 hoạt động mạnh ở vùng Thanh Hóa, Nghệ An đă quy tụ được một số sĩ phu Nho học để chống Pháp, đồng thời cũng chống người theo Công giáo v́ họ cho rằng người theo

Lăng Tử Đạo Bố Liêu hiện nay đạo đă giúp Pháp lấy đất Nam Kỳ. Với khẩu hiệu “B́nh Tây Sát Tả” nhưng họ chỉ giết người theo đạo th́ vô số kể, nhất là vùng Dinh Cát Quảng Trị mà thời kỳ cao điểm nhất là từ sau ngày vua Hàm Nghi xuất bôn và phát hịch “Cần Vương” tháng 09/1885.

Riêng Giáo dân Giáo xứ Bố Liêu đương thời do cha Inhaxiô Lê Văn Huấn (Dương Lệ Văn) làm chánh xứ. Ngày 06.09.1885 khi được tin của cha Mathey (cố Thiện) ở Trí Bưu báo cho biết, Văn Thân sẽ đến tàn sát giáo dân. Ngay từ chiều ngày 06.09.1885 cha Huấn đă dẫn gần 300 giáo dân và 40 chị nữ tu Mến Thánh Giá theo đường biển chạy vào Thuận An chiều ngày 08.09.1885 rồi lên Huế. Số giáo dân c̣n lại không theo cha Huấn khoảng 100 người cùng với 2 hay 3 chị nữ tu đă bị Văn Thân các làng lân cận đến giục họ vào nhà thờ rồi đóng cửa nhốt lại. Sáng hôm sau ngày 07.09.1885 họ đốt nhà thờ. Có một số người muốn chạy thoát nạn, nhưng bị đẩy lùi lại, một số bị đâm hoặc bị bắn chết bên ngoài, số khác trong nhà thờ đều bị thiêu sát thành tro bụi. (Xem“Une page de l’histoire du Quảng Trị” Septembre 1885 của Jabouille

Các Linh mục chánh xứ Bố Liêu

- Lm Phêrô Trương Công Quang (Lăo) (1)
- Lm Gioan Đoạn Trinh Khoan (Phát) phó xứ 1863 - 1874
- Lm Giuse Bùi Văn Tuyển (Nam Tây) 1867 - . . .
- Lm Claude Bonin (cố Ninh) 7/1875 - 1877
- Lm Ernet Girard (cố Ḥa) phó xứ 1877 - . . . .
- Lm Gioan B. Julien (cố Du) phó xứ 1878 - . . . .
- Lm Inhaxiô Lê Văn Huấn (kiêm An Lộng) 1884 - 1886
- Lm Giacôbê Nguyễn Văn Sĩ 1886 - . . . .
- Lm Gioakim Nguyễn Văn Khiết ( cha sở tạm năm 1916 ).

Từ 1894 Bố Liêu trở thành họ nhánh của Giáo xứ An Lộng

- Lm Henri de Pirey (cố Đề) 1910 - 1917

Năm 1915 Lm Gioakim Nguyễn Văn Khánh tạm thay cố Đề

- Lm Gioan Laffitte (cố Phi) 1918 - 1927
- Lm Alêxi Phan Đức Sắc phó xứ 1921 - 1927
- Lm Alêxi Phan Đức Sắc 1927 - 1933
- Lm Tadêô Nguyễn Văn Tín 1933 - 1936
- Lm Matthêô Nguyễn Linh Giáo 07/1936 - 1945
- Lm Alêxi Phan Đức Sắc (lần 2) 1945 - 1948
- Lm Phanxicô X. Nguyễn Cao Đẳng 1949 - 1955
- Lm Raphae Bửu Hiệp 1955 - 1964
- Lm Phêrô Trần Văn Điển 06/1964 - 7/1965
- Lm Emmanuel Nguyễn Vinh Gioang 1965 - 1967
- Lm Phêrô Đoàn Quang Hàm 1967 - 1972

Sau 1975 đến 1978 Bố Liêu không có linh mục chánh xứ; giáo dân đi lễ tại giáo xứ Đại Lộc, cách Bố Liêu chừng 5 cây số.

Trong Tiều sử Lm Khoan ghi ngài làm phó cha Quang (lăo) ở Bố Liêu, nhưng trong Tiểu sử cha Quang không ghi thời gian này.

- Lm Augustinô Hồ Văn Quư 08/1978 - 13. 03. 2004.

Ngài bị quản chế tại chổ 3 năm kể từ 1986 - 1989

- Lm Giuse Trần Đức Diễn 15. 03. 2004 - 11. 05. 2014.
- Lm Dominic Lê Đ́nh Du từ 12. 05. 2014 - . . . . . .

* Ngoài các linh mục chánh xứ, từ năm 1994 Giáo xứ Bố Liêu có các nữ tu Mến Thánh Giá Huế đến phục vụ.

Các Linh mục nguyên quán Bố Liêu

- Lm Phanxico Saledio Trần Văn Đông 1868 - 1902 - 1944
- Lm Giuse Trần Văn Lương 1872 - 1902 - 1909
- Lm Antôn Nguyễn Văn Thọ 1920 - 1948 - 1988 ( (sinh tại quê ngoại là Trí Bưu)
- Lm Fx. Trần Vương Quốc Minh 1970 - 2004 ( quản sứ Khe Sanh ).
- Lm Fx. Nguyễn Văn Thương 1975 - 2008; hiện đang du học tại Pháp.
- Lm Fx. Nguyễn Thiện Nhân 1975 - 2008; ( sinh tại Thạch Hăn )
- Lm Fx. Trần Quang Minh . . . . - 2009 - . . . .
- Lm Phêrô Trần Văn Minh (Vinh Sơn) 1970 - 2004 giáo phận ĐàLạt.

Số Nữ tu nguyên quán Bố Liêu

1. Nữ tu Agnès Nguyễn Thị Vịnh, Ḍng Kín ở Hoa Kỳ.
2. Nữ tu Trần Thị Tích Ḍng Mến Thánh Giá
3. Nữ tu Anê Nguyễn Thị Sen +, 1939 - 2008. Ḍng Mến Thánh Giá Huế.
4. Nư tu Maria Elisabeth Nguyễn Thị Vịnh, sinh 1964, khấn 1998.

Ḍng Mẹ Đi Viếng Huế.

5. Nữ tu Anê Lê Thị Mai, sinh 1965; khấn 1995; Ḍng Mẹ Đi Viếng Huế.
6. Nữ tu Anna Trần Thị Kim Huyên, sinh 1969, khấn 2004, Ḍng Kín Huế.
7. Nữ tu Isave Trần Thị Lệ Huyền, sinh 1972, khấn 1995, Ḍng Mẹ Đi Viếng Huế.
8. Nữ tu Isave Trần Thị Đào Như, sinh 1975, khấn 2005, Ḍng Mẹ Vô Nhiễm Huế.
9. Nữ tu Catarina Nguyễn Thị Thu Hương, sinh 1980, khấn 2008. Ḍng MTG Huế.
10. Nữ tu Cécilia Trần Thị Lệ Thu, sinh 1990, khấn 2016. Ḍng Mẹ Đi Viếng Huế.
11. Nữ tu Maria Nguyễn Thị Cẩm Nhi, sinh 1990, nhà tập Ḍng Mẹ Vô nhiễm Huế.

Bố Liêu hôm nay

Từ sau 1975, tất cả giáo dân vùng Bắc Quảng Trị tức vùng huyện Triệu Phong, Đông Hà, Gio Linh và Cam Lộ duy nhất chỉ có một linh mục coi sóc, đó là Cha Fx. Lê Văn Cao, ngài đặt trú sở tại Giáo xứ Đại Lộc thuộc huyện Triệu Phong. Trong thời gian hơn 3 năm lo việc mục vụ cho Giáo đoàn trong thời mới thay chủ đổi ngôi, ngài xứng đáng là một mục tử kỳ diệu. Tạ ơn Chúa v́ Ngài đă ban nhiều hồng ân cho cha, nếu không có ơn Chúa mà chỉ với sức cha mà thôi, th́ quả đúng là ngoài sự tưởng tượng của con người.

Tháng 08/1978 Giáo Phận sai cha Augustinô Hồ Văn Quư về chia bớt công việc mục vụ cho cha Fx. Lê Văn Cao. Từ đó khu vực Bắc Quảng Trị đă có 2 Giáo xứ là Đại Lộc và Bố Liêu. Cha Hồ Văn Quư đă chia sớt các Giáo họ thuộc các xă Triệu Ḥa, Triệu Long, Triệu Trạch và Triệu Vân, số c̣n lại vẫn do cha Lê Văn Cao phụ trách.

Sau khi có cha chánh xứ, Giáo xứ Bố Liêu đă xây dựng lại ngôi Nhà thờ, nhà cha xứ, nhà Hội trường (nhà Tăng) rồi đến nhà Nữ tu.

Năm 1979 Giáo dân đă bầu Hội Đồng Giáo Xứ mới theo Quy chế Hội Đồng Mục Vụ, để cùng với cha chánh xứ lo việc mục vụ. Hội Đồng này theo“Lược sử các Giáo xứ” trang 780 cho biết đă giải thể theo lệnh của Đức Tổng Giám mục Huế, nhưng không cho biết lư do. Năm 2004 cha Giuse Trần Đức Diễn về thay cha Quư đến năm 2014.

Song song với công việc tái thiết các cơ sở vật chất như đă nói th́ công tác củng cố đức tin cho giáo hữu cũng đă được tiến hành và đang phát triển. Bố Liêu ngay từ lúc giao thời đă h́nh thành một xứ đạo, mang danh là một Giáo xứ toàn ṭng, nhưng trong suốt 350 năm sống với niềm tin Kitô giáo, Bố Liêu cũng chỉ có 3 linh mục với 2 nữ tu mà thôi. Nhưng từ sau năm 2000 Bố Liêu đă có 5 linh mục mới với 5 chị nữ tu nữa.

Hiện nay một số con em nam, nữ trong các Giáo họ trực thuộc cũng đă trở thành những đệ tử các ḍng tu hoặc là Chủng sinh ngoại trú. Nhờ công sức của cha xứ cũng như của 2 chị nữ tu, và một số chủng sinh về nghỉ hè phụ giúp trong công tác học hỏi giáo lư luân phiên cho các gia đ́nh trong Giáo xứ.

Theo thống kê năm 2000 Tổng số Giáo dân toàn Giáo xứ Bố Liêu có 1.069 người.

Cùng chung ḍng lịch sử của Giáo hạt Dinh Cát, Bố Liêu cũng đă trải qua ‘ba ch́m, bảy nổi, chín lênh đênh’ như những Giáo xứ khác, tổ tiên cha ông đă cam ḷng chịu hiến cả mạng sống để bảo vệ đức tin. Đến nay con cháu dù ở phương trời nào vẫn luôn trung kiên với đức tin mà cha ông đă vun trồng trên mănh đất đă nhuốm đầy máu của tổ tiên ông bà, để từ đời này qua đời khác là những bông trái của mănh đất Bố Liêu măi vẫn được tiếp nối.

= = = = = = =

Câu chuyện viết thêm

Cha chính De Courtanlin kinh lư Bố Liêu

Câu chuyện được trích từ sách “Lược sử các Giáo xứ” của Tổng Giáo Phận Huế xuất bản năm 2001. Câu chuyện đă xảy ra tại Giáo xứ Bố Liêu trong thời chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần (1648 – 1687).

Cha Chính Giáo Phận Đàng Trong là cha De Courtanlin, khi đă nhận nhiệm vụ làm Cha Chính Giáo Phận, ngài mở cuộc thăm viếng các họ đạo tại 3 tỉnh Quảng Đức (Thừa Thiên ngày nay), Dinh Cát (Quảng Trị) và tỉnh Quảng B́nh trong thời gian hơn 3 năm từ 1674 - 1677.

Năm 1677 cha ghé lại họ Bố Liêu và ở trọ tại nhà một tín hữu tên là “Con”. Ngài cho dọn bàn thờ để dâng Thánh lễ trong nhà, và đang khi ngài ngồi ṭa giải tội, bổng có một thanh niên chạy xộc vào nhà cướp cây Thánh giá bằng bạc đang đặt trên bàn thờ và hét to: “Đạo Palăng, Đạo Palăng!” Một trong 2 chủng sinh cùng đi với cha De Courtanlin chạy lại bắt anh ta và lấy lại cây Thánh giá. Anh ta lại giật lấy tượng Chúa Giêsu mạ vàng rồi chạy đi tố cáo với nhà chức trách địa phương.

Hôm sau khi cha De Courtanlin nghe tin có cuộc tụ hội của dân làng do vụ việc hôm qua, ngài đi tới và thấy anh chủng sinh đang đứng giữa đám đông dân chúng, có cả tên cướp hôm qua. Các chức sắc trong làng đang xúi nó đi bắt ông Giuse Con nữa. Anh chủng sinh không có khí giới trong tay nhưng cũng đă quật ngă tên cướp, rồi lấy gậy của nó đánh lên vai nó. Cha De Courtanlin bảo anh chủng sinh dừng tay và đi báo cho nhà chức trách. Quan trấn thủ Quảng Trị lúc đó là Tôn Thất Hiệp (con thứ hai chúa Hiền Vương) cho lính điều tra, rồi quở trách dân làng Bố Liêu, và ra lệnh cho làng trả lại các đồ thờ phượng đă lấy đi.

Câu chuyện viết tiếp: Ông trấn thủ Tôn Thất Hiệp có một người con mới 8 tuổi đă theo đạo do cha Mahot dạy, khi nghe tin này cậu bỏ ăn mấy ngày, chỉ nằm khóc. Ông trấn thủ Hiệp đă phải nhờ Cha De Courtanlin đến an ủi. Khi nghe tin cha đến, cậu mừng rỡ ra đón và mời cha ở lại ngày đó. Thời gian này cha khuyên cậu đừng bỏ đạo, mặc dù mẹ cậu đă bỏ đạo rồi. Cậu Hoàng mới 8 tuổi đă nói với cha: “Con thà chết chẳng thà chối Chúa”.

Nguồn : JB. Lê Văn Huề  ( xem nguyên bản )
Lm. Đaminh Lê Đ́nh Du, bổ sung ngày 12 tháng 10 năm 2016

Mọi ư kiến đóng góp xin gởi email về huele63@yahoo.com

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Bố Liêu

H́nh ảnh sám hối, xưng tội Mùa Chay 2016 tại Gx Bố Liêu và An Lộng (10/3/2016)

Nguồn : Website TGP Huế

 

 

 

 

 

 

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 

[Trở về đầu trang ]