Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo xứ Đại Lộc

 

Nhà thờ Giáo xứ Đại Lộc
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ : Triệu Thuận, Triệu Phong, Quảng Trị  ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Đôminicô Lư Thanh Phong

Tel

 

E-mail

 

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

 

Số giáo dân

480

Giờ lễ

Chúa nhật     :

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :   Gx Dương Lệ Đông  -  Gh Dương Lệ Văn  -  Gh Dương Lộc  -  Gh Phúc Lộc

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* H́nh ảnh Kiệu Ḿnh Thánh Chúa tại Giáo sở Đại Lộc (10/6/2012)
* Lễ tổng kết Giáo Lư tại Giáo sở Đại Lộc   (15/8/2010)
* Giáo xứ Đại Lộc thuộc Hạt Quảng Trị khai mạc Năm Thánh 2010
* Khai giảng Năm Học Giáo Lư 2009 - 2010 tại Giáo Sở Đại Lộc

 

Lược sử Giáo xứ Đại Lộc

Nguồn : JB. LV Huề (*)

* Đôi ḍng lịch sử

Làng Đại Lộc thuộc xă Triệu Thuận, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Đại Lộc trong quá khứ cũng là một làng toàn ṭng Công Giáo thuộc Hạt Dinh Cát Trung, nay là Tổng Hạt Quảng Trị thuộc Tổng Giáo Phận Huế.

Sách “Ô Châu Cận Lục” của Dương Văn An xuất bản năm 1553 vào thời nhà Mạc, không thấy có tên làng Đại Lộc mà chỉ có 2 tên làng “Đại Bối” và “Đại Bị” mà thôi. Thế nhưng tại mục ‘đổi tên’ ghi là (không c̣n) và tại mục ‘nay thuộc về’ th́ bỏ trống.

Theo linh mục Stanilaô Nguyễn Văn Ngọc trong “Linh địa La Vang” th́ làng “Đại Bị” (có nơi ghi Đại Be) trong “Ô Châu Cận Lục” hiện nay chính là làng Đại Lộc.

Về ư nghĩa địa danh “Đại Lộc” theo “Hán Việt Từ Điển” của Thiều Chửu. Đại (大) là lớn. Ngoài ra c̣n có nghĩa là tiếng nói tôn trọng người, như khen sự trước tác của người là đại tác nghĩa là văn chương sách vở làm ra to tát rộng lớn lắm. Lộc (祿) là phúc, tốt lành, như thiên lộc là tên một giống thú mà ngày xưa hay chạm khắc h́nh nó như loài rồng, phượng. Như vậy Đại Lộc bao hàm ư nghĩa là nơi có được sự tốt lành và được sự tôn trọng rộng lớn của mọi người.

Thời điểm h́nh thành làng Đại Lộc

Năm 1553 sách “Ô Châu Cận Lục” của Tiến sĩ Dương Văn An xuất bản, tại quyển 3 môn Bản đồ tại 2 huyện Đăng Xương và Hải Lăng đều không có tên làng Đại Lộc, nhưng có hai tên khác là “Đại Bị và Đại Bối”, mà tại phần ‘đổi tên’ ghi là ‘không c̣n’. C̣n tên “Đại Be” mà linh mục Stanilaô Nguyễn Văn Ngọc nói trong “Linh Địa La Vang” là tên làng Đại Lộc ngày nay, th́ trong sách đă dẫn không có tên Đại Be,

Truy cứu trong sách “Phủ Biên Tạp Lục” của Lê Quư Đôn viết năm 1776 trang 101 phần danh hiệu của nhà Nguyễn th́ có tên xă (làng) Đại Lộc thuộc Tổng An Dă, huyện Hải Lăng.

Như vậy làng Đại Lộc hiện nay được h́nh thành, hay được thay đổi địa danh làng từ thời gian nào? hiện nay không có tài liệu nào nói đến. (chưa có tài liệu chính thức).

Đại Lộc tiếp nhận Tin Mừng

Vị thừa sai đầu tiên đặt chân lên xứ Cát Trắng (Dinh Cát) là linh mục Diego Aduarte, nhưng ngài chỉ ở vùng Dinh Cát thời gian ngắn khoảng trên dưới 6 tháng. Sau đó v́ một sự cố mà ngài phải rời vùng Dinh Cát. Đến năm 1617 vị thừa sai thứ hai đến Dinh Cát tiếp tục loan báo Tin Mừng, đó là linh mục Buzomi thuộc ḍng Tên, sau khi tiếp kiến Săi Vương Nguyễn Phúc Nguyên, ngài được chúa Săi cho phép tự do giảng đạo.

Đây chính là thời điểm (02/1595). người dân của Đại Lộc đă đón nhận Tin Mừng cùng thời với làng Trà Bát và các làng lân cận như Dương Lệ Văn, Đồng Giám… do linh mục Diego Aduarte truyền giảng. Cùng thời với Trà Bát là các làng như Đầu Kinh, Phương Ngạn, Bố Liêu ..…cũng đă đón nhận Tin Mừng của Chúa. Đây là vùng cận kề Dinh thự của chúa Nguyễn ở Trà Bát, nên đă nhận Tin Mừng trong khoảng thời gian từ tháng 02/1595 do linh mục Diego Aduarte.

Như vậy, cha Diego Aduarte đă mở đầu cho công việc truyền giáo tại Dinh Cát. C̣n thời kỳ chính thức loan báo Tin Mừng là vào thời linh mục Buzomi từ 1617-1639 có các Linh mục Ḍng Tên khác phụ giúp tại xứ Dinh Cát như Linh mục Barêtô, Alexandre de Rhodes, Rivas v.v… cùng với sự cọng tác của các thầy giảng và của một số giáo dân ưu tú. Công việc rao giảng của các ngài đă đạt nhiều thành quả khả quan, và lần lượt các ngài đă thành lập nhiều họ đạo tại vùng Dinh Cát .

Nhà thờ Đại Lộc

Đă qua trên 500 năm (1596-2011) Tin Mừng được gieo xuống vùng Dinh Cát nói chung và Đại Lộc nói riêng, nhưng không một tài liệu nào nói đến việc xây dựng ngôi nhà thờ đầu tiên của Giáo xứ Đại Lộc, cũng như qua sau bao biến chuyển của các thời kỳ bắt đạo. Nhà thờ Đại Lộc đầu tiên có thể được h́nh thành vào tháng 08/1867 khi có thông tư của Đức Giám mục Sohier (B́nh) chia địa sở, và ngài đă bổ nhiệm cha Jean Baptite Bùi Quang Lợi làm chánh xứ Đại Lộc kiêm các họ lẻ trong vùng. Rất có thể ngôi nhà thờ thứ nhất của Đại Lộc đă có trước 08/1867 nhưng đă bị đốt phá do vụ cấm đạo dưới thời chúa Vũ và chúa Định. Theo giáo sử của Giáo Phận Huế th́ năm 1864 Đức cha Sohier (B́nh) về Âu Châu để vận động tài chánh tái thiết địa phận, sau khi các cơ sở tôn giáo bị phá hủy bởi những vụ bắt đạo.

H́nh ngôi nhà thờ Đại Lộc trước năm 1972.

Năm 1866 ngài trở lại Giáo phận, ra thông tư phân chia Địa sở (1867) như đă nói, nên có thể linh mục Lợi khi về nhận xứ năm 1867, Giáo Phận đă cho xây dựng lại nhà thờ thứ hai của Đại Lộc trước khi linh mục Lợi về chánh xứ rồi. Ngôi nhà thờ Đại Lộc có truớc năm 1973 (h́nh trên)

Trong “Lược sử các Giáo xứ” II th́ do Linh mục Giacôbê Huỳnh Linh Kinh xây tháp nhà thờ, nhưng theo báo cáo năm 1909 của Đức cha Allys (Lư) th́ nhà thờ Đại Lộc do cha Giacôbê Ng. Văn Sĩ xây dựng với ngôi tháp cao (xem h́nh). H́nh ngọn tháp (chụp 04/1975) nhà thờ Đại Lộc bị bom đạn rơi xuống giữa sân nhà thờ. (h́nh trên). Khoảng năm 1963 cha Lê Hữu Huệ làm lại nhà thờ, nhưng giữ tháp chuông cũ.

* Đại Lộc qua các thời kỳ bắt đạo

Qua thời gian 55 năm vùng Dinh Cát được các linh mục thừa sai ḍng Tên đến truyền giáo. Thời chúa Hiền Vương (1648-1687) đă ra chỉ dụ cấm đạo và trục xuất hết các linh mục thừa sai. Từ đây vùng Dinh Cát đă thấm đầy máu các vị anh hùng đă chịu chết cho đạo Chúa như sử sách đă ghi lại gồm có: Quan Phêrô Văn Nết, ông Phêrô Đang, ông Phêrô Kỳ thuộc làng Trà Bát, ông Matthêu Văn thuộc làng Dương Lệ Văn.

Qua năm 1672 chúa Hiền tha bắt đạo, nhờ đó việc rao giảng đạo đă gặt hái thêm nhiều kết quả tốt. Lúc này vùng truyền giáo Dinh Cát được chuyển giao cho các linh mục thừa sai thuộc hội truyền giáo Ba Lê gồm các linh mục: De Senne-mand, Mahot, De Courtain và Labbé tiếp nối.

Tin theo lời rao giảng của cha Mahot, Hoàng tử Nguyễn Phúc Lễ đă xin chịu phép rửa với tên thánh Tôma. Hoàng tử Lễ là cháu nội của chúa Hiền Vương.

Thấy công việc truyền bá đức tin cho vùng Dinh Cát có kết quả tốt đẹp, nhân dịp có mấy linh mục bản quốc từ Chủng viện Ayuthia về nước gồm cha Manuêlê Bổn, cha Giuse Trang, và cha Luca Bền. Các ngài là những cha xứ lưu động thay phiên nhau đi thăm các họ đạo khi thuận tiện mà thôi.

Riêng vùng Dinh Cát, số giáo dân gia tăng đáng kể, nên Bề trên đă bổ nhiệm cha Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long) chính thức về cai quản và coi sóc Giáo hạt Dinh Cát. Thời gian chúa Hiền Vương tha bắt đạo kéo dài được gần 20 năm, Giáo đoàn Dinh Cát đă vươn lên một cách đáng kể. Thế nhưng đến đời chúa Minh Vương (1691-1725) lại ra sắc dụ cấm đạo, máu người có đạo lại tiếp tục đổ để làm chứng đức tin.

Năm 1750 chúa Vơ Vương ra sắc dụ cấm đạo rất ngặt, và trục xuất hết các linh mục thứa sai, chỉ giữ lại tại Phú Xuân một ít cha Ḍng Tên giúp việc cho triều đ́nh.Thế là Giáo đoàn Dinh Cát lại vắng bóng chủ chăn.

Theo biên niên sử của Hội Thừa sai Hải Ngoại nguyên bản bằng Pháp ngữ do Lê Thiện Sĩ sưu tầm với tựa đề: “Những người xác tín và tuyên xưng đức tin từ 1848 đến 1862”, của Bernard, xuất bản năm 1918, từ trang 574-581 th́ Giáo xứ Đại

Lộc có 3 vị tuyên xưng đức tin trong thời gian trên, nguyên bản và tạm dịch như sau:

Chrétienté de Đại Lộc (Giáo xứ Đại Lộc)

Les soldats Duc et Thanh, arrêtés pour leur religion et détenus à la cangue durant un grand mois, dans les prisons de la préfecture de la capitale, puis condamnés à l’exil avec la chaine dans la province de Thanh Hóa, y sont morts au cachot de maladies et d’afflictions. (tạm dịch):

Hai binh sĩ Duc va Thanh. V́ theo đạo mà bị bắt và tra gông vào cổ một tháng tại nhà lao kinh đô, rồi bị kết án lưu dày và xiềng xích tại tỉnh Thanh Hóa. Họ đă chết trong xà lim v́ bịnh và v́ quá nhiều khổ nảo phải chịu.

Le médecin Khue, ayant recu sans s’émouvoir près de deux cent coups de rotin, un moment vaincu par la douleur, apostasia: il se repentit et se rétracta de suite. On le renvoya mourir chez lui, et en effet, à peine était-il entré dans sa maison qu’il expira. (tạm dịch):

Y sĩ Khue. Bị đánh 200 roi mây không một chút thương xót. Trong chốc lát v́ quá đau đớn, ông ta đă chối đạo, nhưng ngay sau đó đă hối hận và lại tuyên xưng. Người ta đă trả ông ta về nhà để chờ chết. Vừa bước chân vào nhà, ông ta đă trút hơi thở cuối cùng.

Đại Lộc với phong trào Văn Thân

Theo “Một trang huyết lệ” của Jabouille Giáo xứ Đại Lộc lúc đó (09/1885) có 580 giáo dân. Khi nghe tin Văn Thân sẽ t́m giết người Công giáo, một số ít đă t́m trốn lên rừng Lai Phước (phía Tây làng Đại Lộc). Số c̣n lại phần lớn được cha chánh xứ Trần Ngọc Vịnh đem về Dương Lộc, một số khác khoảng 200 người chạy thoát qua làng Dương Lệ Đông nhờ lánh nạn. Nhưng sau đó số người này cũng bị truy bắt, nên đă chạy tán loạn, một số bị giết chết, số khác t́m về làng đă bị lùa vào nhà thờ rồi bị thiêu sát hết. Những người bị giết đó đây và các người bị thiêu sát trong nhà thờ đă được số người trốn thoát lên rừng t́m xác và đem về chôn chung một ngôi mộ. Đó là Lăng Tử Đạo của Đại Lộc hiện nay.

Đức cha Allys (Lư) trong một báo cáo vào năm 1909 cho biết: Năm 1884 Giáo xứ Đại Lộc có 4 họ đạo với số giáo dân là 1129 người. Sau 09/1885 c̣n lại 342. Đến năm 1909 lên con số 587. Theo báo cáo năm 1909 của Đức cha Allys (Lư) gởi Hội Truyền giáo Ba Lê cho biết Giáo xứ Đại Lộc trước 1884 có 1.129 giáo dân. Năm 1887 là 342, đến 1909 là 587 người. Báo cáo năm 1912 cho biết cha Giacôbê Nguyễn Văn Sĩ đă hoàn thành nhà thờ Đại Lộc mà từ xa người ta thấy được ngọn tháp trước mặt tiền vươn cao trên những lùm tre. Ngài cũng ước mơ hoàn thành nhà thờ Dương Lộc.

Sau vụ thiêu sát giáo dân Công giáo của Phong trào Cần Vương và Văn Thân (09/1885) số giáo dân Đại Lộc c̣n lại nhiều hơn các Giáo xứ quanh vùng Dinh Cát. Đây là lư do sau khi tái lập lại, Đại Lộc đă trở thành một Giáo xứ chính bao gồm các Giáo họ nhánh là Dương Lệ Văn, Dương Lệ Đông, Dương Lộc, Phúc Lộc và Đồng Giám.

Các linh mục chánh xứ Đại Lộc

1.- Lm Gioan B. Bùi Công Lợi (Nam Tây) 1867 - 1870 : Mất năm 1911, mộ táng tại nhà thờ An Vân.
2.- Lm Inhaxiô Trần Ngọc Vịnh 1883 - 1885 Mất 1885
3.- Lm Dom. Phạm Văn Yến 1908 - 1915 - 1941
4.- Lm Giacôbê Nguyễn Văn Sĩ 1. . . - 1916 - 1916 : Không xác nhận được thời gian cha Giacôbê Nguyễn Văn Sĩ ở Đại Lộc từ năm nào? Trong “Tiểu sử các linh mục” Huế tập 1 cho biết ngài làm cha sở Đại Lộc cho đến ngày qua đời 27/09/1916 thọ 80 tuổi.
5.- Lm Auguste Hilaire (Tri) 1916 - 1916 - 1921
6.- Lm Micae Nguyễn Văn Cẩm 1921 1932. Mất 29/09/1959.
7.- Lm Dom Trần V Phát 1932/1935
8.- Lm Giacôbê Huỳnh Linh Kinh 1935 - 1945
9.- Lm Phêrô Huỳnh Văn Hóa 1945 - 1950 Mất 1987
10.- Lm Dom. Huỳnh Văn Thượng 1950 - 1956 - . . . .
12.- Lm Giuse Lê Hữu Huệ 1961- 1964
13.- Lm P/lô Ng. Thanh Ḥa 1964 - 1970
14.- Lm P/lô Lê Viết Hoàng 1970 - 1972

Gián đoạn do chiến tranh

15.- Lm Ph. X. Lê Văn Cao 1975 - 2001
16.- Lm Giuse Tr. Viết Viên 2001 - 2005
17.- Lm P.X. Trần Vương Quốc Minh

2005 – 2012.

18.- Lm Đôminicô Lư Thanh Phong 10/2012 - . . . . .

Các linh mục sinh quán Đại Lộc

1.- Lm . . . . . . . . Cả
2.- Lm Anrê Nguyễn Văn Từ 1889 – 1920 – 1974
3.- Lm Dom. Nguyễn Văn Trân 1982 – 1922 – 1964
Ngài là cậu ruột Đức TGM Nguyễn Như Thể.
4.- Lm Gioan B. Ng. Văn Đông 1908 – 1938 – 1987
5.- Lm Pherô Lê Đ́nh Khôi 1937 – 1969 – 19 ..
6.- Lm Ph. X. Nguyễn Văn Hoàng 1942 – 1970 – 2008
7.- Lm Phaolô Nguyễn Kim Bính (sinh quán tại Hạ Lan) nhưng quê nội ngài là làng Đại Lộc.
8.- Lm . . . . Nguyễn Văn Khang 1968 - 2006 - . . . . ngài thuộc Giáo Phận Đà Nẵng.

* Các nữ tu chánh quán Đại Lộc

1.- Nữ tu … . . Nguyễn Thị Thản, Ḍng MTG Phủ Cam, hiện ở Nha Trang.
2.- Nữ tu . . . Nguyễn Thị Hai, Ḍng MTG Huế, hiện ở La Vang.
11.- Lm Tadêô Hồ Bảo Huỳnh 1956 - 1961

Đại Lộc hôm nay

Trước năm 1972, nhà thờ Đại Lộc có ngôi tháp cao và rất đẹp, đây là một kỳ quan của Dinh Cát do công lao của vị Linh mục chánh xứ Giacôbê Nguyễn Văn Sĩ hoặc cha Huỳnh Linh Kinh xây lên trong thời gian ngài làm chánh xứ Đại Lộc (1935-1945). Nhưng chiến tranh năm 1972 và 1973 tại Quảng Trị, tất cả các nhà thờ trong khu vực Bắc Dinh Cát và toàn tỉnh Quảng Trị đều hư hại từ 90 đến 100%, nhà thờ Đại Lộc cũng không nằm ngoài sự hủy hoại đó. Nhà cha xứ cũng bị bom đạn phá nát.

Từ sau 04/1975 một số lớn giáo dân sau khi đă chạy tránh bom đạn, họ đă t́m được nơi định cư mới, một số ít khác v́ quê hương là huyết mạch, họ đă chấp nhận trở lại nơi chôn nhau cắt rốn, để cùng sống lại cái thưở ban đầu của cha ông họ. Giáo Phận Huế đă cử Linh mục Phanxicô X. Lê Văn Cao về chăm sóc Giáo đoàn Dinh Cát (vùng Bắc Triệu Phong) ngài đă tận sức lo về đời sống thiêng liêng cho 15 họ đạo, với con số trên dưới 100 gia đ́nh và khoảng 600 tín hữu, đồng thời ngài cũng lo xây dựng lại những ǵ đă đổ nát bởi chiến tranh.

Khoảng năm 1980 đề có nơi thờ phượng và sinh hoạt mục vụ, Linh mục FX. Lê Văn Cao đă cho xây dựng lại nhà thờ Đại Lộc trên nền móng cũ, như vậy về kích thước nhà thờ vẫn không thay đổi. Tuy không bằng ngôi nhà thờ cũ, nhưng thân nhà thờ cũng đă đạt đến 90%, ngôi tháp nhà thờ hiện nay (2011) cũng vẫn chưa có tháp chính thức.

Trong những năm đầu vừa mới tái thiết xong, nhà thờ Đại Lộc hằng tuần giờ cử hành Thánh Lễ phải trể hơn thường lệ để các giáo dân xa có th́ giờ di chuyển. Ngoài ra các ngày thứ bảy ngài phải đi dâng Lễ nhiều nơi khác nhau mà không có thông báo trước v́ phải phép tắc lôi thôi, và có khi c̣n gây lo ngại cho các gia đ́nh được sử dụng để dâng lễ nữa.

Sau hơn 25 năm phục vụ vùng Bắc Dinh Cát nói chung và Giáo xứ Đại Lộc nói riêng, ngoài việc mục vụ ngài đă cho tái xây dựng lại hai ngôi nhà thờ là Đại Lộc và Dương Lệ Văn trong một hoàn cảnh rất khó khăn và phức tạp, nhưng với ư chí kiên quyết ngài đă hoàn tất trước khi theo lệnh bề trên chuyển ngài đi xứ khác.

Hiện nay Đại Lộc có khoảng 40 gia đ́nh Công giáo, với khoảng 220 nhân khẩu, đang được cha chánh xứ Đominicô Lư Thanh Phong coi sóc cùng với các giáo họ lẽ trực thuộc, ngoại trừ Giáo họ Đồng Giám đă được Giáo Phận đặt trực thuộc Giáo xứ Phan Xá. Giáo xứ cũng đă có sở Nữ tu Mến Thánh Giá, do Ḍng Mến Thánh Giá Giáo phận tại Phủ Cam phân bổ nhân sự. Giáo xứ cũng đă thành lập một số các đoàn thể Công Giáo Tiến hành, để từ nay mọi sinh hoạt của Giáo xứ cũng đă đi vào nề nếp ổn định. Một số nhà thờ các Giáo họ lẻ cũng đă tuần tự cho tái xây dựng lại như Đồng Giám, Lăng Tử Đạo Dương Lộc thay cho nhà thờ Giáo họ và nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn.

= = = = = = =

* GXGHVN nhận trực tiếp từ tác giả ngày 27/2/2015
Mọi ư kiến đóng góp xin gởi email về
huele8391@yahoo.com

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Đại Lộc

Nguồn : Website TGP Huế

 

 

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 

[Trở về đầu trang ]