Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo họ Đồng Giám

 

Nhà thờ Giáo họ Đồng Giám Giáo xứ Phan Xá
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ : xă Triệu Độ, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị ( Bản đồ )

Quản nhiệm : Linh mục Chánh xứ Giáo xứ Phan Xá

Tel

 

E-mail

 

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

Số giáo dân

 

Giờ lễ

Chúa nhật     : 

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo họ - H́nh ảnh Giáo họ

-  Tin tức sinh hoạt

* H́nh ảnh giáo dân Đồng Giám ở xa về quê nhân dịp Bổn Mạng Giáo xứ (22/8/2011)

 

Lược sử Giáo họ Đồng Giám

Nguồn : Website TGP Huế (2/1/2020)

I – VỊ TRÍ ĐỊA LÝ

Giáo họ Đồng Giám nằm trên địa bàn làng An Lợi, xă Triệu Độ, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, cách nhà thờ Phan Xá 1,5km về phía tây nam

II- NGUỒN GỐC H̀NH THÀNH VÀ QUÁ TR̀NH PHÁT TRIỂN

1- Nhận hạt giống Tin Mừng từ rất sớm.

Năm 1617, thời chúa Săi Nguyễn Phúc Nguyên (1613-1635), cha Francesco Buzomi, ḍng Tên người Ư (1576-1639), tới Việt Nam hai năm trước đó, đă khởi công gieo hạt giống Tin Mừng ở Dinh Cát (Quảng Trị) sau khi được chúa cho phép tự do truyền đạo từ Quảng B́nh đến Phú Yên.

Nghe lời rao giảng của cha, một số ít gia đ́nh làng Trà Bát[7] đă hân hoan đón lấy Chúa. Dần dà, các làng lân cận nằm về phía bắc Trà Bát như Đại Lộc, Dương Lệ, Đồng Giám, Phan Xá, Nhu Lư… cũng mở ḷng tiếp nhận đức tin.

Cha F. Buzomi sau đó được sự trợ giúp và tiếp nối của các thừa sai khác như Francisco Barreto, Francisco de Pina, nhất là Alexandre de Rhodes (Đắc Lộ) từ năm 1644, với sự cộng tác đắc lực của các thầy giảng, giáo dân tân ṭng. Sau các cha ḍng Tên là đến các cha hội Thừa sai Paris (MEP) với sự cộng tác của nhiều linh mục bản địa tiên khởi

Năm 1691, cha Laurent Emmanuel (Lôrensô Lâu, một trong những linh mục tiên khởi), trong báo cáo gởi Đức Giám mục Giám quản Louis Laneau (MEP, ở Xiêm), có nhắc đến các họ đạo Đồng Giám, Nhu Lư và Giáo Liêm. Báo cáo của cha lên bộ Truyền bá Đức tin ngày 16-02-1692 và 07-02-1694 về cuộc kinh lư của Đức Giám mục Francisco Pérez (mà cha tháp tùng), đă cho biết Đồng Giám có 150, Giáo Liêm có 80 và Nhu Lư có 50 tín hữu[8].

2- Trở thành giáo xứ, kinh qua gian khổ

Năm 1739, khi đinh kinh lư các giáo xứ ở Thừa Thiên và Dinh Cát, Đức Khâm sai Elzéar-François des Achards de la Baume đă ghé thăm Đồng Giám ngày 17 tháng 09. Bản tường tŕnh bằng La ngữ cho biết Đồng Giám lúc ấy là một giáo xứ đă thành lập được 20 năm[9]. Sách “Miền truyền giáo Đàng Trong và Đàng Ngoài” (Mission de la Cochinchine et du Tonkin) của các linh mục ḍng Tên xuất bản tại Pháp năm 1858 cho biết thêm: giáo xứ Đồng Giám được linh mục Étienne Lopez (hay Lopès) coi sóc từ 1721 đến 1741, sau đó ngài trở về Áo Môn (Macao) nhưng vẫn gởi thư và quà cho giáo hữu của ḿnh ở Đồng Giám. Vậy cha Lopez có thể coi là quản xứ tiên khởi.

Theo “Tiểu sử các linh mục Giáo phận Huế”[10] th́ vị chủ chăn người Việt đầu tiên cai quản Đồng Giám là cha Tađêô Triêm (….-1837-1856). Cuốn “Sơ lược Tiểu sử họ Đồng Giám” của nhóm đồng hương này nói thêm ở trang 6: Giáo xứ xây dựng nhà thờ đầu tiên bằng gạch trong thời gian Linh mục Tađêô Triêm làm chánh xứ từ 1837. (Cũng theo tài liệu này, ngôi nhà thờ nói trên đă bị Văn Thân đốt cháy cùng với hàng trăm tín hữu bên trong vào tháng 09-1885).

Tiếp đó là cha Têphanô Phạm Văn Cẩm (1826-1854-….). Sau khi rời chủng viện Kẻ Sen, nơi ngài từng làm giáo sư, ngài coi vùng Dinh Cát 8-9 năm, không nhất định chỗ nào. Ngày 27-9-1860, ngài viết thư cho Đức cha Sohier: “Đồng Giám và Dương Lộc bán nhà thờ mà không nói chi với ai cả”. Ngày 27-2-1861 ngài viết một lá thư khác: “Chức việc miền Dinh Cát bỏ đạo gần hết”. Mà đó chính là thời Phân sáp.

Trong thời này, theo tập sách “Những người tuyên xưng đức tin từ 1848 đến 1862”, nguyên văn Pháp ngữ, của linh mục Théodore Bernard, đăng trên Biên niên sử của hội Thừa sai Paris năm 1918, th́ giáo xứ Đồng Giám có 2 vị (tạm dịch):

Nho sĩ Nhường, một người rất được kính nể, làm lục sự từ năm thứ 9 đời vua Tự Đức. Ông đă chu toàn chức vụ này tại kinh đô mà nay phải rời bỏ và mất chỗ v́ tư cách kitô hữu của ḿnh, vào năm thứ 12 của cùng đời vua. Lần đầu tiên, ông đă từ chối bỏ đạo trước mặt các cấp trên của ḿnh, và lần thứ hai trước thượng thư bộ H́nh, kẻ đă không hề tha cho ông những đ̣n tra tấn dữ dằn nhất. Ông đă phải rời bỏ những công việc nạo vét và đào đất nặng nhọc mà người ta đă giao cho ông ban đầu, để mang gông đinh và bị tạm giam ở tỉnh đường; việc này đă kéo dài 16 tháng. Bản án của ông là mang xiềng và lưu đày ở tỉnh Tuyên Quang. Dọc đường, ông được diễm phúc là đă có thể xưng tội hai lần. Tháng thứ tám, năm thứ 13 đời vua Tự Đức, người ta đă tống ông vào ngục tối khi vừa đến chốn lưu đày. Chẳng bao lâu sau, do mắc thổ tả, ông mất ngày 04 tháng 12 cùng năm, vào buổi chiều. Trước khi tắt thở, ông đă bày tỏ ước muốn được xưng tội, nhưng bất khả, v́ không có linh mục. Hôm sau, các kitô hữu đồng hương và các bạn đồng cảnh lưu đày, đă chôn cất ông cách long trọng. Thân xác ông đầu quay về làng Xá Tài, chân quay về làng Tân An; bên tả là mộ của cai đội Lộc và bên hữu là mộ của Ông Tú.

Một người tên Đầy, cũng là nho sĩ, vốn yếu lắm rồi, nhưng cũng đă có thể lănh 20 roi đ̣n mà không xúc động. Khi được đưa trở lại nhà tù, do ḷng kiên tŕ cao quư trong đức tin như thế, ông đă chết v́ kiệt sức, trước khi bản án lưu đày của ông tới nơi.

Vào năm 1871, cha Tôma Nguyễn Ngọc Huệ (1830-1871-1905) làm quản xứ Đồng Giám cho tới năm 1883. Sau đó có em ruột là cha Micae Nguyễn Ngọc Án đến ở cùng, khoảng năm 1880.

Thời Văn Thân “b́nh tây sát tả”, tập sách “Một trang lịch sử tỉnh Quảng Trị tháng 9-1885” nguyên văn Pháp ngữ, của công sứ Jabouille có cho biết vào ngày 07-09-1885 “cộng đoàn kitô hữu nhỏ bé lân cận (Dương Lộc) là Đồng Giám, v́ bị canh giữ, đă không thể trốn chạy, và 240 người Công giáo tại đó đă bị cắt cổ trong nhà thờ”. Chỉ có một số đi làm ăn xa, một số nhanh chóng bỏ chạy, một số em nhỏ gởi bà con bên lương là c̣n sống sót.

3- Trở thành giáo họ của Đại Lộc hay Dương Lộc

Khi tái lập sau vụ Văn Thân thiêu sát, Đồng Giám cùng với các giáo họ Dương Lệ Văn, Dương Lệ Đông, Dương Lộc, Phúc Lộc trực thuộc giáo xứ Đại Lộc.

Thời gian cha Đôminicô Phạm Văn Yến (1875-1904-1941) làm quản xứ Đại Lộc kiêm giáo họ Đồng Giám (1908-1915), ngài đă xây lại nhà thờ khá khang trang, ở địa điểm mới, có chiều dài 26 mét, ngang 10 mét và tháp chuông cao 18 mét. (Ngôi nhà thờ này bị phi cơ Pháp dội bom ngày 22-07-1953 chỉ c̣n lại ngọn tháp đứng chơ vơ, cho đến năm 1956 th́ cũng đổ sập).

Ngài cũng xây lăng Tử đạo Đồng Giám, có bia ghi rơ: hơn 150 tín hữu đă bị Văn Thân sát hại trong nhà thờ cũ (cha Triêm xây) ngày 09-09-1885 (xem ra không khớp với lời của Jabouille).

Lăng Tử đạo Đồng Giám, trùng tu năm 2003

Năm 1915-1916, cha Jules Montagnon (cố Minh)

Năm 1916-1922, cha Tađêô Đỗ Văn Cử (1871-1905-1949)

Năm 1922-1931, cha Phêrô Nguyễn Văn Chức (1865-1897-1944).

Sau 1931, Đồng Giám là giáo họ trực thuộc giáo xứ Đại Lộc hoặc Dương Lộc tùy theo từng thời kỳ phân chia giáo xứ.

Năm 1957, khi cha Đôminicô Lê Hữu Luyến (1894-1926-1969) làm chánh xứ Dương Lộc (1951-1961), ngài đă cho xây dựng lại nhà thờ Đồng Giám mới với diện tích như cũ, vách xây, mái lợp tôn, vài kèo bằng sắt, nhưng không có tháp.

Năm 1964-1967, cha Phaolô Nguyễn Thanh Ḥa (1893-1924-1979) làm quản xứ Dương Lộc, kiêm Đồng Giám. Sau khi làm quản xứ Đại Lộc (1967-1970), ngài xin về quê quán Đồng Giám hưu dưỡng. Năm 1971, người con của giáo họ đang hưu trí đă cùng giáo dân làm lại ngôi nhà thờ lần nữa bằng bê tông cốt sắt kiên cố hơn. Nhà thờ chưa hoàn thành th́ biến cố Mùa hè Đỏ lửa 1972 xảy ra. Cuộc chiến 1972-1973 đă khiến tất cả giáo dân giáo họ chạy tránh bom đạn, măi cho đến sau tháng 4-1975, khi bốn gia đ́nh con dân trở về làng th́ tất cả đă thành b́nh địa.

Những ngày tháng sau chiến tranh, đời sống của giáo dân về vật chất lẫn tinh thần quả là gian nan vất vả, nhưng Chúa đă chẳng bỏ đàn chiên bơ vơ không người chăn dắt. Năm 1975 Tổng Giáo phận đă sai linh mục PX. Lê Văn Cao về làm chánh xứ Đại Lộc kiêm họ nhánh Đồng Giám, và ngài đă cho trùng tu ngôi nhà thờ cũ bị bom đạn phá sập.

Từ 2001, dưới thời cha Giuse Trần Viết Viên, quản xứ Đại Lộc kiêm nhiệm, tín hữu trong giáo họ kêu gọi con dân cũng như thân thuộc xa gần cùng chung tay góp của, góp công đại trùng tu lăng ngài khai khẩn. Tiếp đến tháng 08-2002, giáo họ cũng kêu gọi ḷng hảo tâm đóng góp của mọi thành phần dân Chúa trong lẫn ngoài nước để trùng tu nhà Chúa, cùng với lăng Tử đạo của giáo họ. Tháng 06-2003 công việc trùng tu đă hoàn tất, nhà thờ và lăng Tử đạo đă được Đức Tổng Giám mục Têphanô thân chinh đến làm phép và khánh thành.

Năm 2005-2008, cha Phanxicô Xaviê Trần Vương Quốc Minh, quản xứ Đại Lộc kiêm nhiệm.

4- Trở thành giáo họ của Phan Xá

Từ tháng 10-2008 đến nay, Giáo phận thành lập thêm Giáo sở mới là Phan Xá. Đồng Giám là họ nhánh của Phan Xá do cha Phaolô Trương Minh Tiên (quê quán An Bằng, Thừa Thiên) coi sóc.

Từ 2008, cha Phaolô tiếp tục sửa sang nhà thờ Đồng Giám. Năm 2014, ngài xây dựng thêm nhà mục vụ và khánh thành vào ngày 15-08-2014 nhân lễ Bổn mạng Giáo xứ.

Từ ngày 30-7-2015, linh mục Giuse Võ Văn Phú làm quản xứ Phan Xá kiêm Đồng Giám.

5- Tổng lược các vị quản xứ Đồng Giám

1- Lm Tôma Nguyễn Ngọc Huệ (1871-1883).

2- Lm Jules Montagnon (cố Minh) (1915-1916).

3- Lm Tađêô Đỗ văn Cử (1916-1922)

4- Lm Phêrô Nguyễn Văn Chức (1922-1931).

5- Lm Phaolô Nhuyễn Thanh Ḥa (1970-1972)

III- HOA TRÁI ĐỨC TIN:

a- Linh mục

Phaolô Nguyễn Thanh Ḥa. (1893-1924-1979). Qua đời ngày 30-12-1979 tại Đức Linh, B́nh Thuận. An táng tại nhà thờ Vơ Đắc, B́nh Thuận, hưởng thọ 86 tuổi, với 55 năm linh mục.

b) Tu sĩ nam nữ:

– Đan sĩ Máctinô Porét Trần Minh Điệp, đan viện Thánh Mẫu Châu Thủy, B́nh Tuy.

– Nữ tu Têrêxa Phan Nhất Kim Cẩm, ḍng MTG Huế.

– Nữ tu Mácta Phan Thị Thanh, ḍng MTG Quy Nhơn.

– Nữ tu Maria Phan Thị Lệ Quyên, ḍng MTG Phan Thiết.

– Nữ tu Maria Trần Thị Chung, ḍng Con ĐM Vô Nhiễm

Nguồn : Website TGP Huế (2/1/2020)

 

Xem thêm : [ Lược sử Giáo xứ Đồng Giám ]

Bài nghiên cứu của Ông Gioan Baotixita Lê Văn Huề
Nhận ngày 25/1/2015

Xem bản cũ cùng tác giả đăng trên Website TGP ngày 25/7/2013

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo họ Đồng Giám

Nguồn : Website TGP Huế

< Chưa có >

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 

[Trở về đầu trang ]