Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo xứ Đông Hà

 

Nhà thờ Giáo xứ Đông Hà
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ : Lư Thường Kiệt, Phường 5 thị xă Đông Hà, QT

Chánh xứ : Linh mục Phêrô Phạm Ngọc Hoa
Phó xứ     : Linh mục Giuse Phạm Hữu Quang (10/2016)

Tel

 

E-mail

 

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

Thánh Giuse

Số giáo dân

925

Giờ lễ

Chúa nhật     :  6:00   -   16:00

Ngày thường :

Giờ lễ có thể thay đổi theo mùa hay mục vụ của Gx. Xin xác nhận trước  khi đi lễ

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* Lễ Thánh Gia Thất - Bổn mạng Gia đ́nh Trẻ Giáo xứ Đông Hà (6/1/2013)
* H́nh ảnh Giáng Sinh tại Giáo xứ Đông Hà năm 2010

 

Lược sử Giáo xứ Đông Hà

Nguồn : JB. LV Huề (*)

Vị trí Địa dư thị xă Đông Hà

Thị xă Đông Hà ngày nay nằm trên trục Quốc lộ 1A, tại ngă ba khởi đầu Quốc lộ 9 ở phía Đông đi qua Nam Lào, Đông Hà nằm về phía Nam bên cạnh bờ sông Điếu Ngao (hay Hiếu Giang hay sông Đông Hà). Từ trước năm 1011 sông này đă từng là ranh giới giữa Đại Việt và Chiêm Thành.

Năm 1954 khi Hiệp Định Genève chia đôi đất nước, Đông Hà là thị xă miền Nam nằm gần sát vỉ tuyến 17, và trực thuộc quận Cam Lộ. Tháng 04.1968 Đông Hà trở thành một Quận lỵ thuộc tỉnh Quảng Trị, Từ trước 1972 Đông Hà là một thị trấn nhỏ có diện tích khoảng trên 2 km2, và chia làm 3 phường, đó là Phường Đệ Nhất, phường Đệ Nhị và phường Đệ Tam, cọng thêm 2 thôn là Tây Tŕ và Điếu Ngao.

Hiện nay theo “Địa Lư các tỉnh và thành phố Việt Nam” của Lê Thông tập 3 xuất bản 2005, th́ Đông Hà có tổng diện tích khoảng 76,3 km2.

Đông Hà từ sau 1975 đến nay là tỉnh lỵ Quảng Trị, nơi có văn pḥng Ṭa hành chánh tỉnh, và là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của tỉnh. Cũng kể từ đó, thị xă Quảng Trị cũ (trước 1975) nằm về phía Đông cạnh sông Thạch Hăn có diện tích 5,3 km2, nơi đây có thành cỗ Quảng Trị được xây đắp năm 1822 dưới đời vua Minh Mạng, nay chỉ c̣n là di tích lịch sử và là một thị xă nhỏ của tỉnh Quảng Trị mà thôi. Chợ Đông Hà ngày nay vẫn c̣n nằm nguyên vị trí cũ, sát cánh bờ Nam sông Điếu Ngao và quốc lộ I và là khởi đầu quốc lộ 9 đi Nam Lào.

Địa danh Đông Hà

Địa danh và thời điểm h́nh thành thị trấn Đông Hà không ai biết có từ khi nào. Sách Địa Lư đă dẫn tập 3 viết về các tỉnh vùng Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, mục Địa lư tỉnh Quảng Trị cũng không đề cập về địa danh thị xă Đông Hà. Tra cứu sách “Ô Châu Cận Lục” của Dương Văn An xuất bản năm 1553 cũng không thấy có tên địa danh này. Lê Quư Đôn trong “Phủ Biên Tạp Lục” trang 140 cho biết vào thời Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Châu đă có xă (làng) Đông Hà.

Về ư nghĩa theo chữ viết Hán Việt trong “Ô Châu Cận Lục” th́: Đông(東)có nghĩa là phương Đông, hướng Đông. Hà (河)là sông. Như vậy “Đông Hà” là con sông ở hướng Đông. Nhưng trên thực tế th́ Đông Hà nằm về hướng Đông cuối sông Hiếu Giang mà thôi.

Theo truyền thuyết th́ Đông Hà thành h́nh do vị trí thuận lợi về cả đường bộ lẫn đường thủy. Đường bộ là một ngă ba quan trọng, là giao lộ giữa quốc lộ 9 từ cửa khẩu Lao Bảo và thị trấn Khe Sanh chạy về tiếp giáp với quốc lộ 1A. Về đường thủy th́ thị xă Đông Hà nằm sát bờ Nam sông Hiếu Giang, con sông này phát nguyên từ vùng núi thị trấn Khe Sanh chảy qua chợ Đông Hà đến ngả ba Đại Độ tiếp giáp với sông Thạch Hăn đổ ra biển.

Do vị trí địa dư thuận lợi của Đông Hà, nên có nhiều người dân quanh vùng đến định cư và tập trung buôn bán nhỏ, dần dần biến Đông Hà thành một thị trấn phồn vinh và đông người. Từ trước 1972 ở Đông Hà ngoài số dân làm nghề buôn bán nhỏ, c̣n một số khác làm những công việc lao động như thợ nề, thợ rèn, một số ít là công nhân viên chức.

Sau năm 1975 cũng do vị trí thuận lợi này mà Đồng Hà được chính quyền mới chọn để trở thành tỉnh lỵ, và là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của tỉnh Quảng Trị.

Lược sử thành lập Giáo xứ Đông Hà

Về mặt tôn giáo, Đông Hà là một Giáo xứ được thành h́nh vào khoảng thượng bán thế kỷ XX. Thế nhưng trước khi thành h́nh một Giáo xứ, Đông Hà đă có mặt những Giáo dân ngay từ trước thời vua Tự Đức nhà Nguyễn. Do đó Đông Hà cũng đă có nhiều Giáo dân làm nhân chứng cho Đức tin vào thời kỳ thiêu sát của phong trào Cần Vương và Văn Thân tháng 9/1885

Bằng chứng là Đông Hà đă có Lăng các thánh Tử Đạo như sẽ nói mục sau. Việc thành h́nh Giáo xứ Đông Hà cũng phải trải qua 3 thời kỳ với 3 vị trí khác nhau.

Từ trước thập niên 1930, thị xă Đông Hà và Phương Gia v́ không có nhà thờ, nên giáo dân Đông Hà cùng chung Giáo họ Phương Gia (cách Đông Hà khoảng 1 cây số về phía Tây). Ngày 15.06.1932 Phương Gia mới có ngôi nhà thờ, và do cha Phao-Lô Lê Quang Tuyến (1932-1941) làm chánh xứ. Từ đó Giáo họ Đông Hà đặt trực thuộc Giáo xứ Phương Gia.

Ngày 28/12/1941 cha Phaolô Lê Đ́nh Bố đến thay thế cha Lê Quang Tuyển, nhưng chỉ ít lâu sau ngài phải lánh nạn vào Huế do chiến tranh giữa Pháp và Nhật. Cũng từ đây Phương Gia và Đông Hà cũng đă không c̣n linh mục quản xứ nữa.

Năm 1948 Linh mục Alexi Phan Đức Sắc được sai về chính thức quản xứ Đông Hà. Từ đó Đông Hà đă chính thức trở thành một Giáo xứ. Năm 1953 linh mục Louis Valour (cố Hoan) đến thay cha Sắc trong trách nhiệm quản xứ. Tính đến tháng 03/1972, trong thời gian này (1932-1972) đă có 4 vị linh mục chánh xứ Đông Hà nối tiếp nhau.

Kể từ tháng 03/1972 do chiến tranh, kéo dài đến 1996 với thời gian 25 năm này, Giáo xứ Đông Hà kể cả Phương Gia, xem như đă xóa tên trong danh sách Giáo xứ và Giáo họ của Tổng Giáo Phận Huế. Giáo dân phải tản mác khắp mọi miền đất nước v́ chiến tranh 1972 và 1973.

Sau tháng 4/1975 Đông Hà chỉ có 34 gia đ́nh giáo dân trở về lại quê hương cũ, để nh́n thấy cảnh hoang tàn và đổ nát sau chiến tranh. Những giáo dân trở về này họ đă chung sức tạm dựng nên ngôi nhà thờ tạm gần bên cạnh nhà cha sở cũ, để cùng nhau kinh nguyện sớm tối. Nhưng ngôi nhà tạm này đă bị cơn bảo số 8 năm 1985 cuốn đi hết, chỉ c̣n trơ lại 3 nấm mồ làm chứng tích.

Nhà thờ Đông Hà

Ngôi nhà thờ đầu tiên của Đông Hà được xây dựng vào năm 1948 hoặc 1949 dưới thời cha Alexis Phan Đức Sắc làm quản xứ Đông Hà, ngài đă cho xây ngôi nhà thờ Đông Hà đầu tiên tọa lạc tại số 68 đường Trần Hưng Đạo, Thị xă Đông Hà.

Từ những năm trước 1932 cho đến khi Đông Hà lập thành Giáo xứ vào năm 1948, th́ giáo dân Đông Hà đặt trực thuộc Giáo xứ Phương Gia do Linh mục Lê Quang Tuyển làm quản xứ. Ngôi nhà thờ đầu tiên của Phương Gia đă được cha Tuyển cho xây dựng vào năm 1932. Đây cũng là nhà thờ chung cho cả Đông Hà.

Năm 1945 do chiến tranh Pháp và Nhật, Phương Gia đă không c̣n cha quản xứ, măi đến lúc Đông Hà có linh mục quản xứ (1948) th́ Giáo xứ Phương Gia, trở lại một giáo họ và đặt trực thuộc Giáo xứ Đông Hà.

Sau tháng 4/1975 số giáo dân của 34 gia đ́nh trở về, họ đă cùng nhau cất tạm ngôi nhà nguyện bên cạnh nhà cha sở, nhưng ngôi nhà nguyện tạm này cũng bị bảo cuốn đi năm 1985. 10 năm trôi qua, Giáo dân Đông Hà đă chịu cảnh bơ vơ như đàn chiên không người chăn dắt, không nhà thờ, hằng tuần phải lo phương tiện về Đại Lộc để tham dự lễ hoặc một vài nơi khác tùy thuận tiện.

Ngày 10/11/1996 linh mục Giuse Trần Văn Tuyên nhận bài sai về quản xứ Đông Hà, và chính thức tái lập lại Giáo xứ. Giáo dân Đông Hà hân hoan tiếp nhận tân linh mục quản xứ mới, và tiếp đón Đức Tổng Giám mục Giáo Phận về chủ lể nhận Giáo xứ của ngài. Nhận nhiệm vụ xong, công việc ưu tiên của ngài là lo thủ tục xin đất và giấy phép để xây dựng ngôi nhà thờ mới. Ngày 6/5/97 ngài đă được chính quyền cấp đất, đồng thời cũng được phép xây nhà thờ.

Nhưng để có nơi tạm dùng cho Phụng vụ ngài đă cho làm tạm ngôi nhà thờ bằng sắt lợp tôn, vách tường chỉ là tranh phên tạm bợ.

Ngày 19/3/1998, Giáo xứ lại một lần nữa long trọng mừng lễ Thánh Giuse và nhận ngài làm Bổn mạng Giáo xứ, dịp này Giáo xứ cũng hân hoan chào đón Đức Tổng Giám mục đến chủ sự lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng ngôi Thánh Đường mới Đông Hà. Ngôi Thánh Đường mới tọa lạc tại tại đường Lư Thường Kiệt, Phường 5 thị xă Đông Hà thật khang trang và đẹp mắt.

Đông Hà thời Cần vương và Văn Thân

Trong những tài liệu lịch sử viết về Phong trào Cần Vương và phong trào Văn Thân từ tháng 09/1885, không thấy có tài liệu nào ghi lại vụ giết hại hoặc thiêu sát giáo dân tại Giáo xứ Đông Hà. Trong “Lược sử các Giáo xứ” tập II của Tổng Giáo Phận Huế chỉ có ghi lại 2 tấm h́nh lăng Tử đạo Đông Hà hiện đang tọa lạc tại Phường Đông Thanh Thị xă Đông Hà, ngoài ra không có thêm chi tiết nào khác.

         

Lăng Tử đạo Đông Hà

Số Giáo dân Đông Hà

Giáo xứ Đông Hà kể từ năm 1996 gồm có 6 Giáo họ lẻ đặt trực thuộc Giáo xứ Đông Hà, đó là: Giáo họ Phước Tuyền (Cam Lộ), Khe Sanh, Nam Đông, Cửa Việt, Dân tộc Hướng Hóa, Dân Tộc Dakrong. Số Giáo dân của Đông Hà gồm 8 phường và thị xả có khoảng 932 giáo dân, cọng với 6 Giáo họ lẻ có khoảng 3.055 giáo dân. Tổng cọng Giáo xứ Đông Hà tính đến năm 2001 có 3348 giáo dân.

Ngày 19.08.2007 Ṭa TGM Huế chính thức tách Giáo họ Khe Sanh lập Giáo xứ mới và bổ nhiệm linh mục Phanxicô Xavie Nguyễn Đức Ḥa về chánh xứ Khe Sanh. Ngày 14/6/ 2013 Giáo Phận sai linh mục Phêrô Huỳnh Văn Nguyên về quản xứ Phước Tuyền, nên đă chia bớt gánh nặng cho cha Phêrô Phạm Ngọc Hoa. Hiện Giáo xứ Đông Hà chọn lễ Thánh Giuse ngày 19/3 hằng năm là ngày lễ Bổn mạng của Giáo xứ. Theo thống kê cuối năm 2013 Đông Hà có 2319 tín hữu.

Các linh mục chánh và phó xứ Đông Hà

1.- Lm Phaolô Lê Quang Tuyến (Phương Gia kiêm Đông Hà) 1932-1941
2.- Lm Phao Lô Phan Đ́nh Bố 1941-1945
3.- Lm Alexi Phan Đức Sắc chánh xứ 1948-1953
4.- Lm Louis Valour 1953-1966

Lm PX. Lê Văn Định giúp cố Valour từ 1957
Lm Phanxicô X. Lê Văn Cao (phó xứ) 1962-1964
Lm Dom. Trịnh (Phạm) Hữu Thành (phó xứ) 1964
Lm Phaolô Nguyễn Thanh Hoan (phó xứ) 1965

5.- Lm Gioan B. Etcharren 1966-1972

Lm Matthêô Trần Thanh Minh 1967-1968
Lm Phêrô Hoàng Thái Ân (phó xứ) 1967
Lm Gioan B. Lê Văn Hiệp (phó xứ) 1968
Lm Dom. Nguyễn Đ́nh Cẫm (giúp xứ) 1968-1972
Lm Gioan B. Nguyễn Văn Thông (phó xứ) 1968-1972
Lm Phêrô Lê Đ́nh Khôi (phó xứ) 1970-1972
Lm Stêphanô Lê Công Mỹ (phó xứ) 1971

6.- Lm Giuse Trần Văn Tuyên (xây nhà thờ mới hiện nay) 1996-2008

7.- Lm Phêrô Phạm Ngọc Hoa 2008- ….
8.- Lm Phêrô Huỳnh Văn Nguyên 2012 - 2013

Ngoài các linh mục chánh và phó xứ đă và đang phục vụ Giáo xứ Đông Hà, th́ Đông Hà c̣n hân hạnh có được một Đức Giám mục đă chọn Đông Hà là nơi có trụ sở truyền giáo dành riêng cho các linh mục thừa sai Hội Truyền giáo Paris làm nơi hưu dưỡng của ngài từ 1960, đó là Đức Giám mục Jean Baptiste Urrutia (Thi) nguyên Tổng Giám mục Tổng Giáo Phận Huế.

Từ vụ mùa hè 1972 Đức cha Urrutia (Thi) chạy vào Huế. Năm 1974, Đức cha về thăm quê hương ngài thuộc tỉnh Pyrénées Atlantique Giáo phận Bayonne Pháp quốc. Sau thời gian ngắn thăm quê, ngài có dự định trở lại Việt Nam, th́ biến chuyển chính trị 30.04.1975 xảy ra. Thế là Đức cha phải vĩnh viễn ở lại Pháp.

Đông Hà sau 1975

Đông Hà kể từ sau tháng 3/1972 đă cùng chung hoàn cảnh của Quảng Trị, cũng phải bỏ xứ ra đi tránh bom đạn kể từ đêm thứ bảy tuần thánh ngày 31.3.1972. Hơn 3 năm chiến tranh, măi cho đến 30.4.1975, Đông Hà cũng chỉ có 34 gia đ́nh trở lại quê cũ để trở lại nếp sống b́nh thường đưới một thể chế chính trị mới.

Số gia đ́nh giáo dân thuộc Giáo xứ Đông Hà sau khi trở lại, họ đă dựng được ngôi nhà thờ tạm cạnh bên nhà cha sở. Tuy đă có nhà thờ, nhưng với cơn bảo năm 1985 nhà thờ đă bị gió cuốn đi hết, măi đến năm 1996 ṛng ră 24 năm dài, giáo dân phải chịu cảnh sống bơ vơ, không chủ chăn, không nhà thờ, hoàn toàn vắng bóng kinh nguyện. Một số ít giáo dân c̣n giữ vững các điều răn của Hội Thánh, nên t́m về Đại Lộc vào mỗi Chúa Nhật để dự lễ, khi Đại Lộc đă có linh mục Phanxicô X. Lê Văn Cao về chánh xứ ở đó vào năm 1975, chỉ một linh

mục phục vụ cho toàn vùng Bắc Quảng Trị. … Nhưng rồi Chúa đă không bỏ rơi con cái của Ngài. Vào ngày 19.03.1996 chính ngày lễ Thánh Cả Giuse bổn mạng Giáo xứ Đông Hà, và cũng là ngày giáo dân Đông Hà đón nhận linh mục tân quản xứ là cha Giuse Trần Văn Tuyên, cùng với sự hiện diện của Đức Tổng Giám mục Giáo Phận đến chủ sự lễ nhận Giáo xứ.

Sau gần 2 năm nhận nhiệm vụ quản xứ, ngày 19/3/1998 Giáo xứ mừng trọng thể lễ kính Thánh Giuse, Bổn mạng Giáo xứ, đồng thời cũng tiếp đón Đức Tổng Giám mục Giáo Phận đến chủ sự Lễ đặt viên đá đầu tiên xây dựng lại ngôi nhà thờ mới của Đông Hà.

.............................

* GXGHVN nhận trực tiếp từ tác giả ngày 27/3/2015
Ư kiến đóng góp xin gởi email về
huele8391@yahoo.com

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Đông Hà

Vài h́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Đông Hà

 

'

     

 

 

[Trở về đầu trang ]