Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn

 

Nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn Giáo xứ Đại Lộc
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ :  xă Triệu Thuận, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. ( Bản đồ )

Quản nhiệm : Linh mục Chánh xứ Giáo xứ Đại Lộc

Tel

 

E-mail

 

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

Lễ Đức Mẹ đi viếng Bà Isave (31/5)

Số giáo dân

96

Giờ lễ

Chúa nhật     : 

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo họ - H́nh ảnh Giáo họ

-  Tin tức sinh hoạt

 

Lược sử Giáo họ Dương Lệ Văn

Nguồn : JB. LV Huề (*)

Lược sử hương làng Dương Lệ Văn

Theo Gia Phả họ Lê tại Dương Lệ Văn, th́ thời điểm thành lập hương làng Dương Lệ khởi đầu từ khoảng năm 1472 đời vua Lê Thánh Tông (1460-1497) niên hiệu Hồng Đức 3 (1472) nhà Hậu Lê (thời Lê Sơ), tại một vùng đất hoang của dân tộc Chàm chuyển giao cho Đại Việt, một hương làng có tên “Dương Lệ Xă” đă được thành lập.

Khởi đầu Dương Lệ Xă do hai vị quan, một vị quan văn họ Lê và một vị quan vơ họ Đoàn, hai ngài đă phục vụ dưới triều nhà Lê, cùng theo đoàn người di dân vào vùng Thuận Thành. Hai ngài đă đem theo con cháu vào định cư tại một vùng đất nằm bên bờ hữu ngạn sông Đá Hàn (sông Thạch Hăn ngày nay) gần thị trấn Thuận Thành. Hai ngài và con cháu đă khai phá đất hoang lập thành làng bản và đặt tên là “Dương Lệ Xă”, rồi dành hai khu đất cho con cháu hai ngài cư trú riêng biệt nhau. Thời gian sau, (không rơ thời điểm) đă có thêm các vị thuộc các họ tộc khác cùng vào, các vị đă khai phá thêm một số ít đất hoang, rồi xin nhập vào cùng với hai vị họ Lê và họ Đoàn. Từ đó đă có danh từ Tiền và Hậu Khai Khẩn.

Năm 1558 khi Nguyễn Hoàng lần đầu tiên vào trấn thủ xứ Thuận Hóa, đă ra lệnh kiểm tra dân số, vẽ bản đồ, lập địa bộ. Do dân số thuộc hai xóm của Dương Lệ Xă đă có đông dân cư trú, nên Nguyễn Hoàng đă đổi tên Dương Lệ Xă thành “An Lệ Nhị giáp”.

Năm 1802 khi vua Gia Long thống nhất Sơn hà, đă cho lệnh kiểm tra dân số, vẽ lại sơ đồ, đo đạc và làm lại địa bộ. Cũng do dân số hai giáp của An Lệ đă đông dân cư nên vua Gia Long cho lập thành hai làng là “Dương Lệ Văn” và “Dương Lệ Vơ”. Hai từ “Văn” và “Vơ” chính là do nghiệp vụ của 2 vị khai tiên mà có. Về sau làng Dương Lệ Vơ, chữ Vơ bị phạm húy (không rơ triều vua nào thời nhà Nguyễn) nên đă đổi thành làng “Dương Lệ Đông” v́ làng này ở về hướng Đông so với Dương Lệ Văn.

Do việc khai tiên của 2 ngài mà măi đến 1972 ruộng đất của hai làng vẫn được chia đều cho dân, do đó đă có câu “Đinh biệt điền chung”, đồng thời cũng có câu “Văn vô Đoàn, Vơ vô Lê” (Dương Lệ Văn không có họ Đoàn, Dương Lệ Vơ không có họ Lê) Hai câu này đă nói lên t́nh trạng của hai làng “Tuy hai mà một, Tuy một mà hai”.

Ngài quan văn họ Lê theo truy cứu có tên là Lê Đ́nh Tuấn (trong sắc phong v́ không rơ, nên ghi là Lê Thế Lập) với tước vị: “Thí Trúng Tiến Sĩ Xuất Thân Đồng Tri Xu Mật Viện Sự Tuyên Vũ Sứ” gia tặng Thượng Thư. (試 中 進 士 出 身,  同 知 樞 密 院 事 宣 撫 使, 加 贈 尚 書)

Làng Dương Lệ Văn có 4 họ tộc chính là: Họ Lê (họ khai tiên làng) họ Trần, họ Nguyễn và họ Đặng. Ngoài ra c̣n có họ Vơ và họ Từ mới nhập cư về sau.

Địa Lư

Làng Dương Lệ Văn nằm về phía Bắc cách thị trấn Quảng Trị khoảng 12 cây số đường bộ, cách thị xă Đông Hà khoảng 5 cây số về hướng Đông. trực thuộc xă Triệu Thuận, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Phía Bắc giáp làng Phan Xá và Phú Tài. Phía Đông và Nam giáp làng Dương Lệ Đông. Phía Tây giáp con sông nhánh Thạch Hăn. Khu gia cư nằm giữa làng chiếm khoảng gần 1 km2. Diện tích toàn làng có khoảng 6 cây số vuông. Về mặt tôn giáo, Giáo họ Dương Lệ Văn thuộc Giáo sở Đại Lộc, Tổng Hạt Quảng Trị (Dinh Cát Trung cũ) Tổng Giáo Phận Huế.

Danh xưng Dương Lệ Văn

Theo “Hán Việt Từ Điển” của Thiều Chửu, giải nghĩa theo chữ viết th́ Dương (陽)là mặt trời, như sách Mạnh Tử nói thu dương dĩ bộc chi là mặt trời mùa thu giọi xuống cho. Ngoài ra dương là đưa lên, như ‘dương cao ngọn cờ’, khen ngợi, tấm tắc khen ngợi. Lệ (麗)là đẹp, như ‘diễm lệ’ tươi đẹp, đẹp lộng lẫy. Lệ c̣n có nghĩa là ‘dính bám’ như ‘nhật nguyệt lệ hồ thiên’ nghĩa là mặt trời mặt trăng dính bám vào trời. Văn (文) từ do hợp nhiều chữ lại thành từng bài gọi là văn. Là dấu vết do đạo đức lễ nhạc giáo hóa mà có. Là vẽ đẹp đẻ khi đă hiện rơ nét. Văn nhă có vẽ lễ độ, ḥa nhă.

Dương Lệ Văn (陽麗文), Dương (陽)  là một vầng ánh sáng phải được dương cao lên cho mọi người thấy, cho người người cùng noi theo. Lệ Văn là cái dấu vết tươi đẹp do đạo đức, lễ nhạc qua quá tŕnh đào tạo, dồi mài kinh sách trong Tứ thư, Ngũ kinh mà có, và đă thể hiện trong đời sống con người. (*)

Lược sử Giáo xứ Dương Lệ Văn - Chiếc nôi của Giáo đoàn Dinh Cát

Đầu năm 1596 dân làng Dương Lệ Văn là một trong những làng thuộc vùng đất Dinh Cát tỉnh Quảng Trị, đă tiếp nhận đức tin Công giáo do vị linh mục thừa sai là Diego Aduarte ḍng Đa Minh đến truyền giảng, nhưng chỉ được một thời gian ngắn. Sau đó v́ một sự cố bất ngờ vị thừa sai này phải rời Dinh Cát.

Để tiếp tục công việc truyền giảng của cha Diego Aduarte, vào những năm từ 1617 trở đi, các linh mục thừa sai Ḍng Tên khác là cha Buzomi, Barêtô, Rivas và đặc biệt là cha Alexandre de Rhode tức cha Đắc Lộ (Pháp) thuộc ḍng Tên đă tiếp nối rao giảng Tin Mừng cho vùng Dinh Cát trong đó có làng Dương Lệ Văn.

Theo “Lược sử các Giáo xứ” của Tổng Giáo Phận Huế trang 741 ghi lại công việc truyền giáo của cha Buzomi trong giai đoạn I từ 1617 đến 1672 như sau: “Nghe lời giảng đạo của cha Buzomi, một số ít gia đ́nh làng Trà Bát đă hân hoan đón nhận Tin Mừng. Dần dà, các làng lân cận như Đại Lộc (Đại Be), Dương Lệ, Đồng Giám, Nhu Lư … cũng vui ḷng tiếp nhận Phúc Âm”.

Qua 94 năm của hai thời kỳ truyền giáo ‘khai phá và chính thức’, từ 1596 đến 1690, việc rao giảng Tin Mừng cho toàn vùng đều do các linh mục thừa sai Ḍng Tên phụ trách, cùng với sự cọng tác của một số thầy giảng và giáo dân, các ngài đă từng bước chân trên khắp vùng Dinh Cát, với thành quả là đă lập được nhiều họ đạo tại vùng này.

Giáo xứ Dương Lệ Văn - Thủ phủ đầu tiên hạt Dinh Cát

Ngày 12/08/1689 do tờ tŕnh cha Labbé, Đức cha Laneau sai một linh mục người bản xứ là cha Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long) ngài là một trong 4 linh mục xuất thân từ chủng viện Ayuthia Thái Lan đă trở về Việt Nam. Ngài được Linh mục Labbé cha chính Địa phận bổ nhiệm coi sóc Giáo đoàn Dinh Cát, Quảng Trị. Trong chức vụ hạt trưởng, đầu năm 1690 ngài chính thức đặt trụ sở Giáo hạt Dinh Cát tại giáo xứ Dương Lệ Văn, với việc xây dựng nhà thờ, nhà xứ, và nhà ở của linh mục quản xứ và cũng là quản hạt Dinh Cát đầu tiên coi sóc cho 30 họ đạo. Từ đó, Giáo xứ Dương Lệ Văn hân hạnh được trở thành thủ phủ đầu tiên của Giáo hạt Dinh Cát, thuộc Giáo Phận Đàng Trong, rồi Bắc Đàng Trong, và nay là Tổng Giáo phận Huế. Ông Trùm giáo hạt lúc đó là thầy giảng Gioan … Cơ. (không nói họ ǵ).

Vào năm 1691 tức sau 95 năm sau, kể từ lúc hạt giống Tin Mừng được gieo tại phần đất Dương Lệ Văn (1596), nhờ sự chăm sóc của vị linh mục chánh xứ tiên khởi, là linh mục Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long) Giáo xứ Dương Lệ Văn đă trở thành một giáo xứ toàn ṭng, gồm 80 gia đ́nh với trên 300 giáo dân. Các Giáo họ khác quanh vùng như Dương Lộc cũng đă có 60, Nhu Lư có 45 và Đồng Giám có 35 giáo dân. Thời gian này không thấy nói tới Giáo xứ Đại Lộc, mà chỉ có Đại Bị. (Xem sách “Lược sử các Giáo xứ” trang 745).

Năm 1693 tức sau 3 năm kể từ ngày linh mục Lôrensô Lâu thành lập Giáo xứ Dương Lệ Văn, lần đầu tiên Đức Giám mục Giáo Phận Phanxicô Perez (MEP) đă đến kinh lược vùng Dinh Cát, trong đó có giáo xứ Dương Lệ Văn. Ngài đă ban phép Thêm sức cho giáo dân hạt Dinh Cát tại nhà thờ Dương Lệ Văn. Giáo dân địa phương lần đầu được thấy bóng dáng Đức Giám Mục trong phẩm phục theo chức vị của ngài.

Song song với việc rao giảng Lời Chúa cho dân Việt, các linh mục thừa sai ngoại quốc cũng đă kiến thiết và xây dựng một số cơ sở tôn giáo và xă hội cần thiết, cho việc thờ phượng tại các Giáo xứ mới thành lập.

Trong một báo cáo thời đó của cha Lôrensô Lâu, ngài đă ghi lại con số giáo xứ (hiện c̣n tại Văn khố Ṭa Thánh) tại vùng Dinh Cát có 37 họ đạo, trong đó có tên các giáo họ vùng Bắc Triệu Phong như Phúc Lộc, Đại Ḥa, Đồng Giám, Dương Lộc, Dương Lệ Văn, Đại Be (Đại Lộc), Nhu Lư, Kẻ Giáo (Giáo Liêm), Kẻ Triêm (Thanh Liêm + Phan Xá). (Xem “Linh địa La Vang” của lm Xitanilaô Nguyễn Văn Ngọc trang 11, và Adrien Launay trang 437).

Giáo xứ Dương Lệ Văn - Qua các thời kỳ bắt đạo

Thời kỳ chúa Hiền Vương Nguyễn Phúc Tần (1648-1687). Đây là thời kỳ cấm đạo dữ dội và lâu dài nhất, một số lớn giáo dân tại giáo hạt Dinh Cát đă đổ máu v́ đức tin, ngày 22.12.1664 có 3 người đă bị chém đầu là ông Phêrô Kỳ, Phêrô Đang. Giáo họ Trà Bát, thầy giảng Micae Miên và Inhaxu Vang. Ngày 09.01.1665 có 4 người bị án trảm là quan Phêrô Văn Nết, Phêrô Dung, Simon Tu (thủ liệt) thuộc Giáo họ Bố Liêu. Ông Matthêô Văn thuộc Giáo xứ Dương Lệ Văn..v.. v…

Lúc này ở Đàng Trong chỉ c̣n ba giáo sĩ ḍng Tên là Dominico Fuciti ở tại triều đ́nh (Thuận Hóa). Pedro Marques tại Hải Phố, và Francis Ignace Baudet tại Cửa Hàn. Đến tháng 2.1665 tất cả các thừa sai ḍng Tên này cũng bị trục xuất khỏi Đàng Trong, chấm dứt thời kỳ khai phá đạo Công giáo của Ḍng Tên ở Đàng Trong.

Vào những thời kỳ kế tiếp, các Giáo xứ tân lập đă phải trải qua các thời kỳ bắt đạo các chúa họ Nguyễn, Trịnh, Nguyễn Tây Sơn, đến các vua nhà Nguyễn Phúc, tất cả các nhà thờ các giáo xứ, giáo họ đều bị phá hủy. Dương Lệ Văn cùng chung số phận, bị giết hoặc bị phân tán đi nhiều phương, và cũng có một số đă chối bỏ đạo v́ bị tra khảo, nhưng cũng không thiếu những vị đă hy sinh chính mạng sống ḿnh v́ đức tin.

Sau các thời kỳ bắt đạo này, các vị thừa sai đều bị bắt và bị trục xuất hết. Do đó, từ 1717 - 1721 Linh mục Lôrensô Lâu cũng chính là linh mục Emmanuel Huỳnh Văn Lâu nguyên chánh xứ Giáo hạt Dinh Cát phải kiêm nhiệm coi sóc luôn ba giáo hạt: Dinh Cát, Đất Đỏ và Nam Quảng B́nh.

Từ sau 1765, Giáo hạt Dinh Cát không có linh mục nào chính thức coi sóc. Toàn vùng chỉ có L/m Stêphanô Phạm Văn Cẩm (c̣n gọi là cha Kim) coi hạt Dinh Cát 8, 9 năm, nhưng không có địa điểm nhất định. Tháng 08/1867 Giáo phận mới thiết lập được 7 Giáo sở đầu tiên cho vùng Dinh Cát. Từ đó giáo xứ Dương Lệ Văn trở thành một Giáo họ đặt trực thuộc Giáo xứ Đại Lộc. Thời gian linh mục Gioan Tẩy giả Bùi Công Lợi chánh xứ Đại Lộc kiêm nhiệm, ngài đă cho xây dựng lại nhà thờ giáo họ Dương Lệ Văn do ngân khoản của Giáo Phận. Nhà thờ này đă bị Văn Thân đốt cháy cùng với 230 giáo hữu vào ngày 07/09/1885.

Theo biên niên sử của Hội Thừa sai Hải Ngoại nguyên bản bằng Pháp ngữ do Lê Thiện Sĩ sưu tầm với tựa đề: “Những người xác tín và tuyên xưng đức tin từ 1848 đến 1862”, của ông Bernard, xuất bản năm 1918, từ trang 574-581 th́ Giáo xứ Dương Lệ Văn có 3 vị tuyên xưng đức tin trong thời gian trên, nguyên bản và tạm dịch như sau:

- Chrétienté de Dương Lệ (Giáo xứ Dương Lệ)

1. Le lettré Lan, Détenu au ministère pendant trois mois pour cause de religion, fut transféré ensuite à la grande prison de la capitale, où neuf mois après, il mourut de maladie, la chaine au cou et les pieds aux ceps. (tạm dịch):

- Một vị học sĩ có tên là Lan. Bị giam giữ tại nhiệm sở ba tháng v́ lư do tôn giáo, sau đó bị chuyển giao về khám lớn ở thủ đô. Sau 9 tháng bị giam cầm tại đây, ông ta đă chết v́ bệnh, khi cổ c̣n mang gông và chân c̣n bị xiềng.

2. Le soldat Kim, détenu au ministère pendent trois mois, comme le précédent, sans vouloir apostasier, fut ensuite mis a la chaine et conduit dans la même prison que lui.Il y est mort de maladie environ un an après. Son corps est enterré dans la chrétienté de Phu Cam.

(tạm dịch)

- Một người lính tên Kim, cũng giống người trước, đă bị bắt tại nhiệm sở v́ không muốn bỏ đạo, đă bị xiềng vào cổ và điệu về cùng một nhà tù với người kia. Một năm sau, ông ta cũng đă chết v́ bệnh. Thi hài được mai táng tại giáo đ̣an Phủ Cam.

Le bourgeois Boi, est mort en prison pour la foi, avant toutefois d'avoir confessé Jésus-Christ, mais bien décidé à le faire aussitôt qu'on l'appellerait pour l'interroger. (tạm dịch):

Một vị trưởng giả, tên là Boi, cũng v́ Đức Tin mà đă chết trong tù, chỉ v́ tiên vàn đă tuyên tín vào Đức Giêsu Kitô. Ông ta đă chết ngay trước khi được gọi đến để hỏi cung (1).

(1) Rất tiếc, chúng tôi không xác nhận được tên họ chính thức các vị này.

Giáo xứ Dương Lệ Văn - Với phong trào Cần Vương và Văn Thân

Ngày 06.09.1885 quan Tuần Vũ (Tỉnh trưởng) Quảng Trị là Trương Quang Đản ngấm ngầm theo Văn Thân nên đă ra lệnh giới nghiêm trong toàn tỉnh, dân chúng phải ở nguyên tại địa phương không được đi lại, v́ họ biết được một số lớn giáo dân Bố Liêu đă trốn thoát trước đó.

Cùng ngày thứ hai 07.09.1885 giáo dân Dương Lệ Văn, đang hoang mang tột độ khi nghe biết tin tức về cuộc thảm sát người Công giáo tại Bố Liêu, An Lộng, và các làng khác, nên một số đă chạy qua giáo xứ Dương Lộc, số c̣n lại sẽ theo sau v́ hai làng gần nhau nên nán lại vào giờ chót sẽ đi, nhưng khoảng 4, 5 giờ chiều ngày 07.09.1885, Văn thân đă đến bao vây họ Dương Lệ Văn, bắt giáo dân lùa dần vào nhà thờ rồi chất rơm xung quanh, nổi lữa đốt cháy một lượt cả nhà thờ và giáo dân gồm khoảng 230 người trong đám cháy. Người nào chạy thoát ra ngoài đều bị chém chết.

Sau cuộc thiêu sát tập thể này, một số ít giáo dân đă trốn thoát trước đó, nhưng rồi cũng bị lục soát và bắt giết vào những ngày kế sau. Theo lời kể của một cụ già: Một giáo dân trốn thoát được, sau khi bị bắt lại, đă bị giết một cách rùng rợn, do ông Đề Tấn đă dùng cây tre vạc nhọn, đâm thâu qua người bị bắt, rồi gánh chạy mặc cho người bị đâm kêu la thảm thiết, chạy mệt rồi th́ thả xuống chém chết luôn. Các bà mẹ, đă ôm con chạy trốn trong các bụi rậm để rồi cũng bị t́m kiếm và giết chết. Được biết trong số những bà này gồm có:

- Bà Lê thị Xương, có chồng là Vơ Văn An (ông An cũng như toàn bộ ḍng họ Vơ đều đă bị Văn Thân giết chết) bà ôm đứa con là Vơ Văn Thới chạy trốn, cuối cùng bà đă dúi đứa con vào bụi rậm trước khi bà bị Văn Thân giết chết. Đứa con bà Vơ Văn Thới lúc đó cũng đă được 6, 7 tuổi đă có chút trí khôn, ngồi trong bụi rậm mà mục kích tấn tuồng mẹ ḿnh bị giết. Sau đó chúng lấy sào thọc vào bụi rậm, không may trúng phải đầu của em Thới, nhưng em v́ quá khiếp sợ, nên cố nín lặng để khỏi bị giết, về sau trên đầu em có vết sẹo.

         

Nơi an nghĩ của 230 tín hữu Dương Lệ Văn bị thiêu sát ngày 07/09/1885 lúc 6 giờ chiều.

Ngôi lăng đă được di dời về giữa sân nhà thờ mới từ 1938 và được trùng tu 1997..

Thời gian sau, người cô ruột của em Vơ Văn Thới ở Đại Lộc (mẹ của linh mục Antôn Nguyễn Văn Từ) biết được cháu ḿnh đang sống sót, nên xin đem về nuôi cho ăn học, cho đi tu và đă trở thành vị Linh mục thứ 3 có sanh chánh quán tại Giáo xứ Dương Lệ Văn. (Phỏng theo “Tiểu sử các linh mục” số 105).

- Người thứ hai là ông Đặng Đức Linh, lúc đó c̣n quá nhỏ, khi mẹ bị giết v́ con c̣n nhỏ nên chúng không cần giết, chỉ lùa cả mẹ lẩn con xuống một hố cạn rồi bỏ đi. Sau nhờ có người bắt gặp đứa bé c̣n sống, họ đem về nuôi Ông sống đến năm 1973.

- Người thứ ba là Ông bà Lê Thế Tín, theo lời kể của ông Lê Dật (con ông Tín) th́ ông Tín đă được linh mục bổn sở Dương Lộc (lm Inhaxiô Trần Ngọc Tuyên) cử làm đại diện giáo họ Dương Lệ Văn trong phái đoàn đi cầu cứu xin giải vây trước đó rồi, nên ông được thoát chết. Vợ ông là bà Vơ Thị Dung cũng đă trốn lánh, nhưng nghe tin đă hết bắt đạo, nên t́m đường về nhà. Trên đường về bà gặp ông Lê Thế Viên người làng đang cỡi ngựa đi qua bắt gặp, ông hỏi:

- Thím đi đâu đây ?

- Tôi nghe nói hết bắt đạo rồi nên trở về nhà.

- Chết rồi! mau lên đây, đừng nghe lời đồn bậy.

Ông Viên đă đưa bà lên ngựa, đem về nhà và che dấu cho đến hết thời kỳ bắt đạo.

Ngoài những người có tên họ trên, Giáo xứ Dương Lệ Văn c̣n sót lại khoảng 4 người đàn bà, về sau đă theo chồng, trong số có 1 bà về sau đă khoe cho con cháu biết trên thân ḿnh bà có nhiều vết thẹo v́ bị chém khi chạy trốn Văn Thân, nhưng bà không chết.

Nhà thờ Giáo xứ Dương Lệ Văn

Ngôi nhà thờ đầu tiên của Giáo xứ Dương Lệ Văn do chính linh mục Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long) xây dựng, và khởi công từ đầu năm 1690. Nhà thờ được làm bằng gổ theo lối kiến trúc xưa, gồm 7 gian, mái lợp tranh. Nhà thờ được hoàn tất và khánh thành vào ngày lễ kính thánh Laurensô phó tế tử đạo 10/08/1690. Ngoài nhà thờ to lớn này, ngài c̣n làm thêm ngôi nhà 5 căn khác dùng làm nhà xứ và nhà ở của ngài.

Chính nơi đây là thủ phủ đầu tiên Giáo đoàn Dinh Cát và cũng là giáo điểm khởi đầu cho việc thành lập các giáo xứ và giáo họ tại vùng Dinh Cát. Đến nay không thấy tài liệu nào nói đến việc phá hủy ngôi nhà thờ này vào thời điểm nào? Có thể là dưới thời bắt đạo của chúa Vũ Vương (1739-1765) hay dưới thời có lệnh bắt đạo ngày 08/01/1779 của tướng Phạm Ngô Cầu họ Trịnh trong thời tạm chiếm Phú Xuân từ 1775-1786.

         

H́nh Nhà thờ sau 1973                   H́nh nhà thờ sau 2000

Nhà thờ thứ hai của Dương Lệ Văn được cha Gioan B. Bùi Công Lợi, chánh quán Nam Tây cho xây dựng lại trong thời gian làm chánh xứ Đại Lộc từ 08/1867-1870 với vật liệu bằng gổ và tranh. Đây chính là nhà thờ đă bị Văn Thân thiêu đốt cùng với trên 230 giáo dân Dương Lệ Văn vào ngày 07/09/ 1885.

Năm 1937 linh mục quản xứ Đại Lộc Giacôbê Huỳnh Linh Kinh đă cho xây dựng lại nhà thờ mới bằng vật liệu nặng tại địa điểm như hiện nay (xem h́nh), đồng thời cho di dời và cho xây lăng các thánh Tử Đạo bị Văn Thân thiêu sát vào tháng 09/1885 ngay chính giữa sân nhà thờ mới. Nhà thờ này đă bị hư hại nặng do bom đạn chiến tranh năm 1972. Năm 1999 linh mục Phanxicô Xavie Lê Văn Cao chánh xứ Đại Lộc đă cho tái thiết lại, và đă hoàn tất cuối năm 2000 trong dịp lễ Giáng Sinh.

Các thời kỳ trực thuộc Giáo xứ

Giáo xứ Dương Lệ Văn được cha Lôrensô Huỳnh Văn Lâu thành h́nh từ 1691 đến 1721. Sau 30 năm gắn bó với Giáo xứ, ngài được triều đ́nh Huế triệu hồi làm thông dịch viên. Từ đây xem như Giáo xứ Dương Lệ Văn đă vĩnh viễn không c̣n là một Giáo xứ, mà là một Giáo họ lẻ, khi trực thuộc Giáo xứ Đại Lộc, khi thuộc Giáo xứ Dương Lộc tùy từng thời kỳ phân chia Giáo sở. Năm 1725 khi cha Laurensô Huỳnh Văn Lâu trở lại Dinh Cát Quảng Trị, ngài đặt trú sở tại Bố Liêu. Năm 1733 ngài ngă bệnh, và được nhận Bí tích Xức dầu do linh mục De la Court, ngài qua đời tại Phủ Cam. Giáo dân Dinh Cát đă xin đem xác ngài về an táng trong nhà thờ Bố Liêu. Mănh đất Dương Lệ Văn nơi chính ngài đă chọn làm trú sở ban đầu, đă không được vinh hạnh làm nơi cho ngài an nghĩ vĩnh viễn. (Xem h́nh bia mộ cha Lôrensô “Giáo xứ Bố Liêu”)

Kể từ tháng 8/1867 khi Đức cha Sohier (B́nh) phân chia Giáo sở đầu tiên, th́ Dương Lệ Văn là một Giáo họ lẽ đặt trực thuộc Giáo xứ Đại Lộc và do linh mục Gioan B. Bùi Công Lợi lo mục vụ. Năm 1880 Linh mục Inhaxiô Trần Ngọc Tuyên được cử làm chánh xứ Dương Lộc đầu tiên, giáo họ Dương Lệ Văn được chuyển giao trực thuộc Giáo xứ Dương Lộc. Đến sau thời Văn Thân thiêu sát (09/1885) Giáo xứ Dương Lộc cũng không c̣n là Giáo xứ chính nữa, do đó các Giáo họ thuộc Giáo xứ Dương Lộc lại được đặt trở lại trực thuộc Giáo xứ Đại Lộc.

Năm 1951 do nhu cầu mục vụ, Giáo Phận Huế chia Giáo xứ Đại Lộc thành hai Giáo xứ: đó là Đại Lộc và Dương Lộc. Giáo xứ Đại Lộc có hai họ nhánh là Dương Lệ Đông và Phúc Lộc. Giáo xứ Dương Lộc gồm hai họ nhánh là Giáo họ Dương Lệ Văn, Đồng Giám và một ít giáo dân làng An Lợi và Gia Độ. Từ đây (1951) Giáo họ Dương Lệ Văn trực thuộc Giáo sở Dương Lộc cho đến 03/1972 là thời kỳ chạy tránh bom đạn.

Sau tháng 04/1975, một lần nữa Giáo họ Dương Lệ Văn lại trở về trực thuộc Giáo sở Đại Lộc cho đến nay (2012).

Sở Nữ tu Mến Thánh Giá Dương Lệ Văn

Sở Nữ tu Mến Thánh Giá tại Giáo họ Dương Lệ Văn được thành lập từ năm 1957 do Tu viện Mến Thánh Giá Trí Bưu cung ứng nhân sự để phục vụ giáo xứ gồm:

1. Matta Đinh Thị Luyến (1957-1961) Bề trên sở, bà đă qua đời ngày 27/08/1996.

2. Luxia Bùi Thị Sa (1957-1959) bà qua đời 03/12/98

3. Cattarina Nguyễn Thị Nguyên (1957-1962) hiện đang cư trú tại 113 Trần Phú - Huế

4. Madalena Trần Thị Gẫm (1957-1962) hiện đang cư trú tại 113 Trần Phú - Huế

5. Anna Nguyễn Thị Hường (1959-1962) thay thế nữ tu Bùi Thị Sa. Bà qua đời ngày 26/07/1974.

6. Matta Hoàng Thị Tuần (1961-1963) Bề trên sở thay thế bà Đinh Thị Luyến. Bà qua đời ngày 28/05/1982.

7. Matta Đoàn Thị Hạnh (1962-1965) thay thế nữ tu Nguyễn Thị Nguyên. Bà đă hồi tục, hiện cư trú ở xă Quảng Sơn. Ninh Thuận. Qua đời ngày 20/03/2010.

8. Matta Lê Thị Ái (1963-1972) Bề trên sở thay bà Hoàng Thị Tuần. Bà qua đời ngày 13/07/1984.

9. Matta Đoàn Thị Quư (1965-1972) thay nữ tu Đoàn Thị Hạnh. Bà đă hồi tục v́ bệnh và đă qua đời.

10. Maria Nguyễn Thị Ư (1965-1969) thay thế nữ tu Đoàn Thị Hạnh. Hiện cư ngụ tại 113 Trần Phú - Huế.

Sở Nữ Tu Dương Lệ Văn đă phục vụ giáo xứ từ năm 1957 và duy tŕ cho đến 03/1972 (lúc chiến sự Bắc Nam VN đến hồi quyết liệt). Sở Nu Tu này trên nguyên tắc phục vụ cho Giáo xứ Dương Lộc, nhưng Giáo họ Dương Lệ Văn xin chịu trách nhiệm đài thọ phí khoản. Từ đây, nhà thờ Giáo họ cũng được đặt Ḿnh Thánh Chúa 24/24, bởi đă có các chị nữ tu liên viễn. Linh mục Dominicô Lê Hữu Luyến là một Linh mục nhơn đức, có biệt tài giảng dạy, kinh nghiệm tổ chức, nên sinh hoạt đạo giáo dưới thời ngài thật chu đáo.

* Các linh mục sinh quán Dương Lệ Văn

1.- Lm Inhaxiô Lê Văn Huấn 1837 – 1871 – 1890 : An táng tại nhà thờ Phú Việt, Lệ Thủy, tỉnh Q. B́nh.

2.- Lm Inhaxiô Đặng Văn Dơng 1871 – 1900 – 1932 : An táng tại Đất Thánh của Đại Chủng viện, Huế.

3.- Lm Phaolô Vơ Văn Thới 1878 – 1904 – 1932 : An táng tại Nghĩa địa La Vang, Hải Lăng, tỉnh Q.Trị.

Thời linh mục Đôminicô Lê Hữu Luyến quản xứ, Giáo xứ Dương Lệ Văn đă có tới 5 Đại Chủng Sinh thuộc các Ḍng Tu và Triều, nhưng không một ai được chọn.

Dương Lệ Văn sau 04/1975 và hôm nay

Từ sau 30.04.1975, phần lớn các giáo xứ, giáo họ đều không có linh mục coi sóc. Tất cả tài sản thuộc Giáo xứ đều bị sung công hoặc tạm mượn. Giáo họ Dương Lệ Văn có một số đất ruộng thuộc quyền sở hữu của giáo họ, chính quyền mới đă đem phân chia cho các hộ gia đ́nh, chỉ c̣n 1/2 sào tây bên cánh trái nhà thờ. Số gia đ́nh giáo dân thuộc giáo họ trở lại chỉ có 8 gia đ́nh với 47 người.

Con số giáo dân này vừa ít lại vừa bị phân tán mỏng do hoàn cảnh chính trị hoặc mưu sinh. Ngôi nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn tuy c̣n đứng nguyên, nhưng bốn phía bờ tường đă cụp vào trong tựa vào hàng cột nh́ của các vài, mái ngói và một số đ̣n tay, rui, mè đă bay mất. Vách tường và cửa 4 phía đều có vết bom đạn xé nát. Tháp nhà thờ bị sứt xuể nhiều nơi, trên tháp có ba Thánh tượng đều bị bể và mất đầu.

Năm 1975 Linh mục Phanxicô X. Lê văn Cao (An Vân) được Giáo phận bổ nhiệm chánh xứ giáo xứ Đại Lộc từ 1975 đến 2001, ngài phải coi sóc các họ thuộc vùng bắc Quảng Trị gồm các huyện Triệu Phong, Đồng Hà, Cam Lộ và Gio Linh cho đến tận bờ Nam sông Bến Hải. Đa số các nhà thờ trong khu vực trách nhiệm của ngài đều không thể dùng dâng lễ được mà phải dâng lễ tại các tư gia. Thời gian đầu, một vài khó khăn không ít về phía chính quyền cũng đă xảy ra cho ngài, nhưng với ơn Chúa, ngài cũng đă ứng xử trọn vẹn. Khoảng năm 1980 ngài phải lo xây dựng lại nhà thờ Đại Lộc trên nền nhà thờ cũ, để có nơi tạm dùng cho giáo dân quanh vùng. Riêng nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn phải dùng tre nguyên cây buộc chận cả trong lẩn ngoài giúp cho các bức tường tạm đứng yên. Mái ngói được tu sửa và lợp lại bằng một số tôn cũ có nhiều lỗ đạn đă được g̣ sửa lại. Sau khi nhà thờ Dương Lệ Văn có thể được dùng tạm, th́ ngài có chương tŕnh Thánh Lễ Chúa nhật lúc 3 giờ chiều dành cho các giáo hữu các làng phía bắc như Thanh Liêm, Giáo Liêm, Phan Xá, Phú Tài, Quảng Điền.. v.. v..

Đầu năm 1999 Linh mục Phanxicô Xaviê Lê Văn Cao quản xứ Đại Lộc, ngài đă cho tu tạo lại nhà thờ Dương Lệ Văn. Khi

đă tháo gỡ và đập hạ vách tường xung quanh, các v́ kèo c̣n chống đỡ tạm, xung quanh vách đă đào móng trụ cột và đúc chân trụ cốt sắt, vật liệu c̣n ngổn ngang th́ có lệnh chính quyền phải đ́nh chỉ, lư do là chưa có giấy phép chấp thuận cho tu sửa. Sau hơn một năm bị gián đoạn, ngài tiếp tục lo thủ tục hành chánh theo lệnh chính quyền, măi đến tháng 03/2000 công việc tu tạo Thánh đường mới được phép tiếp tục tiến hành

Lần đại trùng tu này, các trụ ngầm được đúc bê tông cốt sắt ngay trong hàng vách tường để thay thế hàng cột gổ cũ. Các cột trụ hàng hiên hai bên được đúc bằng bê tông cốt sắt thay cho những trụ xây bằng gạch khi cũ. V́ thế, hai hàng đá táng chân cột hàng nh́ nằm bên trong sát vách tường đă bị loại bỏ. Những cây cột gổ này đă được cưa xẻ để thay thế những bộ phận đă bị hư hại, hoặc làm những cánh cửa mới của nhà thờ.

Cuối tháng 11/2000 công việc tu đă hoàn tất. Thánh Lễ Tạ ơn, và làm phép nhà thờ, cũng như tiệc mừng, đă được tổ chức vào dịp Lễ Giáng Sinh 25.12.2000, có đại diện của chính quyền địa phương, đại diện làng và bốn học tộc, cùng con dân trong giáo họ và giáo sở Đại Lộc tham dự.

Giáo dân của Giáo họ: Số giáo dân hiện nay (01/2012) có 16 gia đ́nh, với 96 người.

Hội Đồng Giáo họ, đội các em giúp lễ, ca đoàn cũng đă được thành lập. Các sinh hoạt mục vụ được tăng tiến thêm, Hằng tuần có 2 buổi sinh hoạt và tập hát đều do các nữ tu đang Giáo sở phụ trách. Hiện nay (2012) theo lịch tŕnh của linh mục chánh xứ, tại nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn có Thánh lễ vào lúc 3 giờ chiều ngày Chúa nhật, cứ cách một Chúa nhật th́ Chúa nhật kế có Thánh lễ. Ngày thường, vào thứ tư hằng tuần cũng có Thánh Lễ lúc 5 giờ sáng. (Theo thời biểu của linh mục Phanxico Xavie Trần Vương Quốc Minh chánh xứ Đại Lộc).

= = = = = = = = =

* GXGHVN nhận trực tiếp từ tác giả ngày 8/3/2015
Mọi ư kiến đóng góp xin gởi email về
huele8391@yahoo.com

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo họ Dương Lệ Văn

Nguồn : Website TGP Huế

< Chưa có >

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com