Tổng Giáo phận Huế

Nhà thờ Giáo xứ Phan Xá

 

Nhà thờ Giáo xứ Phan Xá
Giáo hạt Quảng Trị

 

Địa chỉ : Triệu Đại, Triệu Phong, Quảng Trị  ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Giuse Vơ Văn Phú (30/7/2015)

Tel

(053) 3867.918

E-mail

 

Năm thành lập

 

Lễ Bổn Mạng

 

Số giáo dân

232

Giờ lễ

Chúa nhật     :

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* H́nh ảnh Lễ Nhậm Chức Tân Quản Xứ Phan Xá của Cha Giuse Vơ Văn Phú (30/7/2015)
* H́nh ảnh tuyên hứa của Tiểu đội Mẹ Fatima Giáo xứ Phan Xá

 

Lược sử Giáo xứ Phan Xá

Lược sử làng Phan Xá

Phan Xá hiện nay là một làng Lương + Giáo tham bán, nằm về mạn Bắc huyện Triệu Phong, thuộc xă Triệu Đại, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Dân số làng Phan Xá hiện có 30 hộ dân, trong đó có 13 hộ là Công giáo.

Theo truyền thuyết địa phương, đă được linh mục Tôma Lê Văn Cầu biên soạn, cùng bài báo đăng trên “Quê hương” của hội đồng hương Quảng Trị, th́ làng Phan Xá được h́nh thành vào những năm kế sau tháng 10/1558 là năm Nguyễn Hoàng vào Nam lần thứ nhất. Theo đó, tổ tiên làng Phan Xá gồm các vị Tiền và Hậu Khai khẩn sau đây:

Ngài Tiền Khai khẩn Hồ Di Đá, quê ở Thanh Hóa.

- Ngài đồng Tiền Khai khẩn họ Nguyễn (không nhớ tên) quê ở Thanh Hóa. (làm nghề Chài lưới). đến chiếm ngự vùng sông nước làm nghề trong các đầm lầy rạch hói và các rừng chá.
- Ngài họ Nguyễn (không nhớ tên) quê ở Thanh Hóa (vị này là Thủy Tổ của Thánh Tử đạo Phanxicô Nguyễn Văn Trung).

Ngài Trương Doăn, quê ở Thủy Lôi, tỉnh Thanh Hóa.
Ngài Nguyễn Tấn quê ở Cảm Quyết, tỉnh Nghệ An.

Như vậy, theo truyền thuyết th́ làng Phan Xá ngay từ khởi đầu (khoảng 1559 hay 1560) đă có 1 vị họ Hồ, 3 vị họ Nguyễn và 1 vị họ Trương đă khai sinh ra làng Phan Xá.

Khu gia cư làng Phan Xá qua một hai lần thay đổi địa điểm, hiện nay toạ lạc trên cồn đất cao, bao quanh là các đầm lầy và rừng chá, sông (rào) rạch (hói) được tạo nên bởi các nguồn sông nhánh của sông Thạch Hăn, các nguồn sông nhánh này hiện nay đă bị lấp đầy và đă trở thành ruộng lúa.

Ư nghĩa Phan Xá

Tại huyện Minh Linh (tức Gio Linh ngày nay) cũng có tên làng Phan Xá mà sách “Ô Chậu Cận Lục” đă mô tả th́: Phan nghĩa 1 là nước vo gạo, nghĩa 2 là họ Phan.

Xá: nghĩa 1 là quán trọ, nhà ở cũng gọi là xá, nghĩa thứ 2 là tiếng để gọi các người thân hàng dưới ḿnh như: xá đệ = em nhỏ; xá điệt = cháu nó. … … Ngoài ra xá c̣n đọc là xả = bỏ, như thả ra là nhiêu xả, lấy của cho người khác gọi là thí xả. …

Theo “Việt Thường Thị” th́ Phan là họ Phan, Xá là làng. Như vậy Phan Xá theo nghĩa chung là nơi cư trú hay định cư của một ḍng tộc họ Phan. Thế nhưng, một nghi vấn đặt ra, nếu theo truyền thuyết này th́ cả 5 vị lập làng lại không có vị nào mang họ Phan? Cũng theo truyền thuyết thỉ tên làng từ khởi thủy là làng “An B́nh”. Bởi những lúc băo lũ lớn hoặc những khi bị bách hại đạo Công giáo th́ các thừa sai cùng với giáo dân lủi ghe thuyền vào các rừng chá để trốn lánh, v́ rừng chá rậm rạp lại nằm trong vùng đầm lầy, là vùng ẩn nấp rất an toàn, và an b́nh cho ghe thuyền mỗi khi bị băo lũ, và nơi đó cũng là nơi trốn tránh an toàn nhất cho giáo dân.

Thời gian sau làng đă mở bến cho ghe thuyền ra vào neo đậu, lập chợ, lập ḷ rèn… Do đó đă gây trở ngại cho công việc chài lưới của gia đ́nh và con cháu ngài Nguyễn (vị đồng Khai khẩn). Để t́m kế sinh sống, con cháu họ Nguyễn này đă chuyển lên lập làng mới (không rơ thời điểm) gần con sông nhánh từ Đại Hào chảy về Đại Lộc thuộc xă Triệu Thuận (nay chỉ là con hói) và mang tên An B́nh của làng cũ lên đặt cho làng mới này cho tới nay. Hiện ngôi lăng Vị Tiền Khai của làng An B́nh vẫn tại vị trên phần đất làng Phan Xá. Theo truyền thuyết này th́ con cháu ngài Nguyễn là người theo Công giáo, nhưng từ trước đến nay tại làng An B́nh (gần Trúc Thuận) lại không có một người nào là Công giáo ?

Trở lại với tên địa danh Phan Xá; Theo một truyền thuyết khác th́ địa danh Phan Xá nảy sinh là do chữ PX, chữ này thường được thấy trên áo lễ của các linh mục khi dâng lễ, giáo dân nghe phát âm theo tiếng Latinh là Phác Xờ hay Phác Xà rồi đọc trại ra là Phan Xá mà thành. (X. trang t́m hiểu ở cuối bài).

Tin Mừng đến với Phan Xá

Theo tin địa phương, th́ dân làng Phan Xá đă đón nhận Tin Mừng từ 02/1596 đến 1600 do các thừa sai ḍng Tên, khi các ngài theo đường cửa Việt Yên vào yết kiến quan tổng trấn tại dinh Ái Tử, và được phép ở lại truyền giáo, cùng thời với các làng kế cận như Giáo Liêm, Nhu Lư, Đồng Giám. … Nhưng theo danh sách 37 họ đạo vùng Dinh Cát của linh mục Lôrensô Lâu (Long) gởi về Rôma từ cuối thế kỷ 17 (khoảng 1693) chỉ có các họ kế cận Phan Xá như Dương Lệ, Dương Lộc, Đồng Giám, Kẻ Triêm (Thanh Liêm), Kẻ Giáo (Giáo Liêm), Nhu Lư…mà không có Phan Xá.

Theo “Lược sử Giáo xứ” tập 2 của Tổng Giáo Phận Huế xuất bản năm 2001 th́ Giáo họ Nhu Lư đến cuối năm 1691 số giáo dân chỉ có 45 người, và do linh mục Lôrensô Huỳnh Văn Lâu (Long) ở Dương Lệ coi sóc. Như vậy Nhu Lư đến năm 1691 (tức cuối thế kỳ 17) cũng chưa thành một Giáo xứ. Do đó, luận cứ cho rằng; từ 1600-1617 Giáo họ Phan Xá đặt trực thuộc Giáo xứ Nhu Lư là không có cơ sở.

Thế nhưng, Phan Xá đă một lần hân hạnh được trở thành Giáo xứ chinh từ 1912 mà trong báo cáo năm 1913 của Đức cha Allys (Lư) ngài cho biết: Phan Xá đă có cha Mathêô Đỗ Khắc Mỹ làm chánh xứ từ cuối tháng 03/1912. Năm 1913 ngài đă Rửa tội cho khoảng 30 tân ṭng. Sách “Tiểu sử các linh mục” tập I cho biết cha Đôminicô Phạm Văn Yến làm chánh xứ Phan Xá từ 1915, đến 1932 th́ ngài về chánh xứ Ba Canh.

Năm 1968 Phan Xá đặt trực thuộc Giáo xứ Dương Lộc. Từ 1972 đến 1975 Phan Xá không có ai vào miền Nam, toàn thể đă ở lại và ǵn giữ nhà thờ, đài thánh Trung, và Lăng Tử Đạo được khá vẹn toàn. Thời gian này có linh mục Phêrô Tích thuộc giáo phận Vinh đă đến lo mục vụ, cho giáo dân.

Sau 30.04.1975 Phan Xá cũng như các Giáo xứ quanh vùng Bắc Triệu Phong đều đặt trực thuộc Giáo sở Đại Lộc và do sự chăm sóc của linh mục Phanxicô Xavie Lê Văn Cao, ngài đặt trú sở tại Đại Lộc. Năm 1985 linh mục Tôma Lê Văn Cầu chánh xứ Trí Bưu bị nhà cầm quyền mới chỉ định quản chế tại Phan Xá, đă biến Phan Xá thành Giáo xứ lần hai (1).

Tuy cha Tôma Lê Văn Cầu bị quản chế ở Phan Xá, nhưng ngài cũng đă cho tu sửa lại tượng đài thánh Phanxicô Trung, để thay thế cho tượng đài cũ đă bị chiến tranh làm hư hại nhẹ.

Từ tháng 10/2008 Tổng Giáo Phận Huế chính thức bổ nhiệm linh mục Phaolô Trương Minh Tiên về quản xứ Phan Xá kiêm các họ nhánh là Phú Tài, Thanh Liêm, Giáo Liêm và Đồng Giám. Riêng Giáo xứ Nhu Lư từ 1972 xem như đă bị xóa tên trong bản đồ Giáo Phận Huế.

Nhà thờ Giáo xứ Phan Xá

Ngôi nhà thờ đầu tiên của Phan Xá được làm bằng sườn tre, mái lợp tranh, tường khai tre trát đất, nền được nén bằng đất bùn lấy từ dưới ḷng sông (đất rào). Về sau nhà thờ được tu sửa lại sườn bằng gỗ, vách tường khai tre, trát đất, mái lợp tranh. Năm 1888 (sau vụ thiêu sát của Văn Thân) nhà thờ được chuyển vào khu dân cư mới, (có lẻ là địa điểm nhà thờ hiện nay) mà vật liệu trở lại như ngôi nhà thờ đầu tiên.

Năm 1950 nhà thờ được xây bằng gạch và vôi hàu có tháp cao, mái lợp tranh. Năm 1961 mái nhà thờ được lợp ngói âm dương. Năm 1962-1963 cha Toma Lê Văn Cầu làm quản sứ Nhu Lư ngài đă cho trùng tu lại nhà thờ, lập tượng đài Thánh Tử Đạo Phanxicô Trung. Ngôi nhà thờ này cũng đă bị bom đạn năm 1972 - 1973 phá hỏng một phần. Sau 04/1975 giáo dân Phan Xá đă cùng chung cho tu bổ lại những ǵ cần, để có nơi kinh nguyện. Đến thời gian linh mục Tôma Lê Văn Cầu bị chỉ định quản thúc tại Phan Xá (1985) th́ ngôi nhà thờ này cũng được giáo dân năng liên viễn sớm tối hơn trước.

Năm 1995 linh mục Phanxicô Xavie Lê Văn Cao chánh xứ Đại Lộc kiêm nhiệm toàn vùng Bắc Triệu Phong, ngài đă cho làm lại nhà thờ Giáo xứ Phan Xá, đồng thời ngài cũng đă cho làm một tháp chuông sườn bằng sắt đường ray, mà quả chuông được lấy từ Giáo xứ Nhu Lư đem về. Ngôi nhà thờ hiện nay (h́nh chụp) cũng được xây trên nền móng nhà thờ cũ, và không thay đổi về kích thước. Hiện không rơ t́nh trạng ngôi nhà thờ này sau khi tái lập Giáo xứ từ 2008 tới nay có thay đổi ǵ không? Chỉ biết có nhà xứ mới cao 2 tầng.

* Phan Xá qua các thời kỳ bắt đạo

Theo biên niên sử của Hội Thừa sai Hải Ngoại, nguyên bản bằng Pháp ngữ do Lê Thiện Sĩ sưu tầm với tựa đề: “Những người xác tín và tuyên xưng đức tin từ 1848 đến 1862”, của ông Bernard, xuất bản năm 1918, từ trang 574-581 th́ Giáo xứ Phan Xá có 1 vị tuyên xưng đức tin trong thời gian trên. Nguyên bản và tạm dịch như sau:

Chrétienne Phan Xa (Giáo xứ Phan Xá)

La vierge chrétienne Nuong, ayant recu généreu-sement 55 coups de rotin pour Jésus-Christ, mourut des suites de ces coups dans la maison de detention où elle était prisonnière. (tạm dịch): Trinh nữ tên Nương. Kiên nhẫn chịu đựng 55 roi mây v́ danh Đức Giêsu. Cô ta đă chết v́ những lằn roi đó ngay trong nhà giam giữ cô làm tù nhân. Tại bài viết của ông Trương Hoàng cho biết; Năm 1850 một nữ tu (không rơ tên) 18 tuổi bị bắt và bị tra tấn roi đ̣n và dẫn đến tử vong trong lao tù (có thể là trinh nữ tên Nương đă nói trên. Cũng thời gian này, Phan Xá đă có một tấm gương sáng chói, đó là Thánh Tử Đạo Phanxicô Nguyễn Văn Trung.

Năm 1962-1963 linh mục Tôma Lê Văn Cầu chánh xứ Nhu Lư, ngoài việc trùng tu nhà thờ Phan Xá, th́ ngài cũng cho xây ngôi lăng Tử Đạo và đă có bia văn từ đây, ngài c̣n cho quy góp hài cốt các mộ chôn tập thể và rải rác mà có cả ảnh và tràng chuổi Mân Côi cũng được quy dời vào Lăng Tử Đạo

* Cuộc Tử Đạo Thánh Phanxicô Nguyễn Văn Trung

Thánh Phanxicô Nguyễn Văn Trung (2), nguyên quán làng Phan Xá, Xă Triệu Đại, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, ngài sinh khoảng năm 1825, Nguyễn Văn Trung là một sĩ quan trong quân đội với chức vụ Đội Trưởng, đă bị giam tù v́ tội gian lận trong thi cử. Ngày 01.09.1858 khi Cửa Hàn bị mất vào tay người Pháp, vua Tự Đức sợ Pháp tiến chiến kinh đô Huế, nên ra lệnh ân xá cho tất cả các phạm nhân đang thi hành án, và bắt tất cả phải nhập ngủ. Nguyễn Văn Trung là một trong những tù nhân bị bắt phải nhập ngủ. Nhưng trước khi đưa các quân nhân này đến Cửa Hàn, họ được lệnh phải bước qua Thánh Giá, tất cả đều tuân theo lệnh, chỉ trừ một ḿnh Trung. Có tiếng quát: - Ê! thằng kia, có phải mầy là Công giáo không?

- “Phải, tôi là Công giáo, tôi sẳn sàng đi đánh quân địch để bảo vệ đất nước, nhưng không bao giờ tôi chịu bỏ đạo của tôi”. Thế là người ta dẫn Trung về lại nhà tù, và sau 3 lần mỗi lần bị đánh 50 roi, Trung vẫn không chịu bỏ đạo, nên phải án trảm quyết. Trước khi bị hành quyết, Phanxicô Trung đă kư thác vợ con cho linh mục Phêrô Trương Công Quang đương thời coi sóc miền Dinh Cát để nhờ ngài giúp đở.

Ngày 06.10.1858 (3) ban sáng lúc đưa Nguyễn Văn Trung ra pháp trường An Ḥa tại Huế,

Cha Anrê Thoại ở họ Dương Sơn biết tin, liền cải trang đi với một thày giảng tới giải tội cho

ông, Cha nhắn với người bà con của ông tín hiệu nhận ra cha: Người sẽ cầm một điếu thuốc giơ cao ngang mặt. Ông đội đă chuẩn bị tâm hồn để lănh nhận Bí tích Giải tội lần cuối cùng. Nhưng việc thi hành án bị hoản, đến lúc tối th́ cha không c̣n ở đó nữa. Khi đến giờ thi hành án, Trung quỳ gối xuống đất, xin lư h́nh lấy vôi, gạch một h́nh Thánh Giá trên cổ, để tỏ cho mọi người biết Trung là một người trung thành với đạo Công giáo tới cùng, xong Trung nghiêng ḿnh cho lư h́nh chém.

Phanxicô Nguyễn Văn Trung được Đức Piô X tôn phong Chân Phước ngày 27.05.1900. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II phong Hiển Thánh ngày 19.06.1988. Lễ kính ngày 06/10.

Theo lm FX Nguyễn Văn Huy, nội tộc của Thánh Trung, th́ làng Phan Xá không có họ Trần. Theo cha Trần Vương Quốc Minh, th́ từ thế kỷ 14, tổ tiên Thánh Trung mang họ Lê, từ vùng Thanh Hóa-Nghệ An di cư vào định cư tại Phan Xá và đă đổi thành họ Nguyễn. Sự sai lầm này đă được điều chỉnh. Ṭa Tổng Gm Huế đă tŕnh xin Ṭa Thánh sửa lại, và trong lịch Phụng vụ của Giáo phận Huế từ năm 2011 đă ghi rơ: Thánh Tử đạo Phanxicô Nguyễn Văn Trung.

Phan Xá với vụ thiêu sát của Văn Thân

Phong trào Văn Thân với chiêu bài “B́nh Tây Sát Tả” tung ra ở Nghệ An ngày 19.03.1874 do một nhóm những ông Tú (có văn bằng Tú Tài Hán ngữ) cầm đầu.

Để thực hiện mục tiêu “Sát Tả” của họ, nhóm Văn Thân có khoảng 3.000 người thường kéo nhau đi đánh phá, chém giết giáo dân ở các làng Công giáo.

Sau 7 năm (1867–1874) tung hoành, Văn Thân công kích phản đối chủ trương ḥa dịu của triều đ́nh sau khi kư ḥa ước Giáp Tuất (1874) với Pháp, họ tiếp tục gây tang tóc máu lửa, làm chia rẻ giữa người đồng chủng với nhau. Trước sự việc người Pháp chiếm Nam Kỳ Lục tỉnh, phái Văn Thân và quan trường không thể cản ngăn, nên họ muốn cho người Công giáo phải chịu trách nhiệm của thời cuộc mà chính họ không biết đề pḥng trước, hay không đủ sức ngăn cản. Từ đó họ xem người Công giáo là những kẻ thông mưu với người Pháp.

Trong tờ hịch truyền đi sau ngày vua Hàm Nghi xuất bôn (05.07.1885) họ nói rằng: “Bọn giáo dân là quân phản quốc, là kẻ thông mưu với người Pháp, làm lợi cho nước Pháp; Hễ trừ được quân tả đạo nội công đó, th́ tự nhiên người Pháp phải trơ trọi và yếu thế, như cua mất càng, không ḅ, không kẹp được nữa. …”. Tiếp theo sau đó từ cuối tháng 07/1885 và những tháng kế tiếp đă xảy ra các cuộc thiêu sát, chém giết giáo dân một cách tàn bạo nhất trên toàn diện cả nước, nhất là từ miền Trung trở ra Bắc, c̣n miền Nam th́ ít hơn v́ đang bị Pháp chiếm đóng.

Theo “Une page de l’histoire du Quang Tri, Septembre 1885” tức “Một trang sử trong lịch sử tỉnh Quảng Trị, tháng 09/1885” có ghi mấy ḍng về Giáo họ Phan Xá như sau: “Phan Xá: Autre annexe de Nhu Ly perdit ses 120 chrétiens” tạm dịch “Họ Phan Xá cũng là một họ nhánh thuộc Giáo xứ Nhu Lư, đă bị giết hết 120 giáo dân”. Theo tin của địa phương th́ ngày 06/09/1885 (28/7 Ất Dậu) có khoảng 50 giáo dân bị giết, mồ chon tập thể và rải rác quanh rừng chá.

Ngày 07/09/1885 (29/7 Ất Dậu) có 120 giáo dân bị thiêu sát trong nhà thờ, là những chứng nhân đức tin. Từ đó, nền nhà thờ gọi là nên thánh và Lăng Tử Đạo. Một số giáo dân Phan Xá chạy trốn lên giáo họ Cam Thanh cũng bị thiêu sát tại lăng Tử Đạo Cam Thanh, Đông Hà. Một số người trốn trong nhà bà con người Lương nhờ họ đùm bọc bao che, sau này trở về và lập làng qua khu dân cư mới (hiện nay).

* Linh mục chánh xứ Phan Xá

1.- Lm Mathêô Đỗ Khắc Mỹ 3/1912 - 1915

2.- Lm Đôminicô Phạm Văn Yến 1915 - 19…

3.- Lm Phanxicô X. Nguyễn Văn Huy (cháu của Thánh Phanxicô Nguyễn Văn Trung) 1946 - 1975

4.- Lm Tôma Lê Văn Cầu (1) 1985 - . . . .

5.- Lm Phaolô Trương Minh Tiên 2008 đến nay.

* Linh mục nguyên chánh quán Phan Xá

- Lm. FX. Nguyễn Văn Huy 1946 - 1975 - . . . . .

Cha Huy thuộc nội tộc Thánh Tử Đạo Nguyễn Văn Trung.

Lm Trương Hoàng Bủu (không có tên trong Tiểu sử)

Các nữ tu nguyên quán Phan Xá

Nữ tu . . . . . . Nguyễn Thị Ưng Ḍng MTG Trí Bưu

Nữ tu . . . . . . Nguyễn Thị Thạnh - nt -

Hai nữ tu này là con gái của Thánh Phanxicô Trung.

Phan Xá hôm nay

Là một họ đạo nhỏ bé, nhưng Phan Xá hiện nay cũng đă có nhà xứ 2 tầng cao ráo thoáng mát, và ngôi lăng Các Thánh Tử đạo cũng được linh mục quản xứ cho xây dựng lại mới hơn và đẹp hơn.

Phan Xá đă từng là một trong các họ đạo đă trở thành Giáo xứ trước tiên thuộc miền cực Bắc hạt Dinh Cát Trung sau Nhu Lư. Sau tháng 04/1975 Giáo xứ Nhu Lư không c̣n nữa, nên Giáo Phận đă cho tái thành lập 2 Giáo xứ mới đó là Giáo xứ Phan Xá và Giáo xứ Mỹ Lộc để phục vụ giáo dân trong vùng Bắc huyện Triệu Phong hiện nay.

Phan Xá đă có một tấm gương anh dũng đó là Thánh Tử đạo Phanxicô Nguyễn Văn Trung, là một sĩ quan đă xin sẳn sàng đi đánh quân địch để bảo vệ đất nước, nhưng không bỏ đạo giáo của ḿnh, mà sẳn sàng chịu hiến thân ḿnh v́ đạo Chúa. Hôm nay, dù ở nơi đâu, giáo dân Phan Xá vẫn vọng về quê hương, nơi đă có người anh em, nếu không là ḍng họ th́ cũng là người cùng thôn xóm để cùng đoàn kết bên nhau học đ̣i, noi gương người chiến sĩ trung thành với Giáo lư đức tin của ḿnh, và nguyện xin cho “Danh Cha được cả sáng”

= = = = = = = = =

Ghi chú: Bài viết này được chỉnh sửa một phần dựa theo bài viết của ông Micae Trương Hoàng nguyên quán Phan Xá.

H́nh và túp lều tranh của Cha Tôma Lê Văn Cầu (Trí Bưu) cư ngụ trong thời gian bị quản thúc ở Phan Xá. Ngài không phải chánh xứ Phan Xá, nhưng là bị chính quyền sau 1975 chỉ định quản thúc tại Phan Xá, sau đó ngài về nghĩ hưu tại nhà hưu dưỡng địa phận Huế và qua đời ngày 15.07.1998, thọ 76 tuổi.

Tượng Thánh Phanxicô Nguyễn Văn Trung đặt tại sân nhà thờ Giáo xứ Triệu Phong ở Quảng Thuận. tỉnh Ninh Thuận.

Sách “Việt Nam Giáo Sử” Tập I của Lm Phan Phát Huồn ghi là ngày 16.10.1858.(có thể ghi sai).

Trang t́m hiểu 2 chữ “PX”

Theo truyền thuyết về tên làng Phan Xá là do 2 chữ viết tắt “PX” trên áo lễ các cha. Thử t́m hiểu theo các ư kiến sau đây:

Lm Abraham Hà Đăng Đoàn: là chữ viết tắt từ cụm từ “Pax Christi”: P=Pax; X=Chriti gốc chữ Hylạp có nghĩa là Danh Đức Kitô.

Ông Cựu ch/s Hoàng Xuân Tịnh cho biết: Theo tự vị Wikepedia; Trong vần Hy Lạp, chữ X = Chi và P = Rho. “Chi Rho” là một trong những "christogram" xưa nhứt, thường được xử dụng bởi vài nhóm Kitô hữu. Nó được lập thành bằng hai chữ hoa "chi" và "rho" (ΧΡ). Đó là chữ đầu của từ Hylạp "ΧΡΙΣΤΟΣ" có nghĩa là "Christ", hai chữ này được sắp chồng lên nhau làm thành một "monogram" như ta thường thấy nhất trên các áo lễ.

Đức ông Jérome Nguyễn Ngọc Hàm: Đọc pax christi là đọc cho vui, chứ không đúng. Đó là chữ Hylạp, không phải Latin. Có nghĩa là con cá, ám hiệu dùng trong thời bắt đạo, có nghĩa là Chúa Giêsu.

Ông Cựu ch/s Thuận Trần: Từ Hilạp ΙΧΘΥΣ (đọc là ichthys) có nghĩa là con cá (fish) được Kitô hữu ban đầu dùng làm biểu tượng chỉ về Chúa Kitô là v́: Ι (đọc là Iota tức mẫu tự i) chữ đầu của tên Chúa Giêsu (Iēsous Ἰησοῦς tiếng Hilạp). Hilạp và Latin khi viết hoa chữ J th́ viết chữ I. Χ (đọc là chi tức mẫu tự ch) chữ đầu của Christos Χριστός nghĩa là Đấng được xức dầu (Kitô, Christus). Θ (đọc là theta tức mẫu tự th), chữ đầu của Theou Θεου, nghĩa là của Thiên Chúa. Υ (đọc là Ypsilon tức mẫu tự y) chữ đầu của yios Υἱός, nghĩa là con, Chúa Con. Σ (đọc là Sigma tức mẫu tự s) chữ đầu của sōtēr Σωτήρ, nghĩa là Đấng Cứu độ.

Người ta chưa thống nhất lư do tại sao Kitô hữu ban đầu dùng biểu tượng con cá để nhận diện nhau, cho rằng khi một Kitô hữu gặp một ai đó mà muốn biết người vừa gặp có phải cùng tôn giáo không th́ vẽ lên đâu đó nửa ṿng cung như phần trên của con cá. Nếu người vừa gặp vẽ ṿng cung khác ngược lại để làm thành h́nh con cá th́ biết cùng là Kitô hữu.

Nguồn : JB. Lê Văn Huề
Mọi ư kiến đóng góp xin gởi email về huele63@yahoo.com 

(GXGHVN Bổ sung ngày 25/1/2015 nhận trực tiếp từ tác giả)

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Phan Xá

Xem thêm : H́nh ảnh tuyên hứa của Tiểu đội Mẹ Fatima Giáo xứ Phan Xá (30/5/2010)

Nguồn : Website TGP Huế

 

 

 

[Trở về đầu trang ]