Giáo phận Kontum

Nhà thờ Giáo xứ Chợ Đồn

 

Nhà thờ Giáo xứ Chợ Đồn
Giáo hạt Pleiku

 

Địa chỉ :  821 Quang Trung, An B́nh, An Khê Gia Lai  ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Giuse Vũ Quốc B́nh (14/10/2013)

Tel

+84 (059) 385-2828

E-mail

 

Năm thành lập

 

Bổn Mạng

 

Số giáo dân

 

Giờ lễ

Chúa nhật     :

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

 

Lược sử Giáo xứ Chợ Đồn

Khai sinh trong âm thầm

Năm 1879, Đức Cha Gallibert là Giám Mục Giám Quản Tông Ṭa địa phận Đông Đàng Trong (nay là địa phận Qui Nhơn), đặt cha Bossard (1879-1880)[2] và một vị linh mục bản xứ cùng một số thầy giảng tại An Sơn để thiết lập họ đạo công giáo (tiền thân của giáo xứ Chợ Đồn ngày nay)[3]. Những công việc của các ngài làm, cũng như những vất vả các ngài gặp phải trong công việc xây dựng họ Chợ Đồn qua bản báo cáo 1880 trang 62-63 như sau:

“ Bahnar- nhiệm sở này cách xa đất Annam nhiều ngày đàng, cho đến nay cực kỳ khó khăn để nói lên lời .Vậy, chúng tôi nghĩ: hữu ích thiết lập nhiều trạm trung gian như những đoạn nối vùng người Bahnar với Trung Tâm truyền giáo. Dự án nầy bắt đầu được thực hiện.

Từ sáu tháng nay, Cha Bossard cùng với một linh mục bản xứ và nhiều thầy giảng đến An Khê trên bờ sông Ba, con sông làm ranh giới giữa Việt Nam và miền thượng du. Vị linh mục đồng hương của chúng tôi nhờ kinh nghiệm: biết người, biết việc đă vượt qua bao khó khăn mà ngài đă gặp phải. Các quan lại luôn gây khó khăn nơi cư trú của chúng tôi, khích động rất nhiều để cản trở; nhưng với tài tháo vát luôn am hạp đường lối với chúng tôi, cha Bossard đă đi hàng đầu bẻ găy bằng cách thay đổi được các trở ngại, theo sự khôn ngoan dẫn dắt ngài. Ngài đă mua được một đám đất rộng và ngài dựng lên một ngôi nhà lớn ở giữa mảnh đất nầy. Trong khi chờ đợi một ngôi nhà khác rộng răi hơn, ngôi nhà này được dùng làm nhà thờ và nhà xứ.

Dù bận rộn mọi vấn đề vật chất, cha Bossard cũng đă có thể lo lắng cho anh em bên lương ở quanh Ngài và nh́n chung, họ sẵn sàng nghe lời giảng dạy đạo giáo chúng ta. Bằng cách đó, trong khi ngài hoàn thành ngôi nhà thờ của Ngài, ngài được an ủi rửa tội khoảng 40 người dự ṭng. Niềm hy vọng đối với tương lai thật tốt dẹp và nếu người ta không quá can thiệp vào công việc của vị thừa sai, th́ An Khê đă trở nên một cộng đoàn giáo xứ to lớn tính đến hàng ngàn tín hữu rồi”[4] .

Lớn lên trong thử thách

Tháng 8 năm 1885, Văn Thân tàn sát các tín hữu miền Trung Châu, nên một số tín hữu chạy lên Chợ Đồn[5]. Trong thời gian nầy, số giáo dân ở đây tăng nhanh, ước tính 7500 người[6]. Nhưng sau đó việc đốt phá chém giết nổi lên tại Chợ Đồn: một số tín hữu bị giết, chôn tập thể trong những cái giếng, số khác sợ chạy lên Kon Tum theo ngă Kon Từng gặp cha Guerlach Cảnh đón, dẫn họ về sở của Ngài là Kon-Trang Mơnei[7] .

“Cha Cảnh khi nghe tin về cuộc tàn sát giáo dân tại Chợ Đồn đă qui tụ những người gan dạ để đi đón đường, v́ sợ nhóm Văn Thân đến vùng Bahnar nầy, nhưng ngài đi mà không gặp v́ họ không dám đến nữa. Nhưng ngài gặp rất nhiều người công giáo kinh từ Trung Châu bị Văn Thân t́m bắt giết, chạy trốn lên Tây Nguyên. Ngài đón tiếp họ, cho họ tá túc nhà ngài và săn sóc nuôi nấng họ mạnh khỏe, t́m quần áo cho họ mặc. Mười bảy tháng trôi qua không có ai dám về Trung châu, v́ họ c̣n sợ bị Văn Thân bắt giết, nên Ngài phân phối đồ dùng và lo lắng đời sống Đạo cho họ (…) ”[8] .

Những giếng tả đạo đă nằm trên vùng đất này, nay đă bị lấp đi để trồng mía

Sau một thời gian bị nhóm Văn Thân bắt hại và tàn sát, vùng Chợ Đồn không c̣n linh mục trực tiếp đảm trách, nhưng do cha sở Đồng Phó kiêm nhiệm. Với đức tin sâu sắc và sự tin tưởng vào sự quan pḥng của Thiên Chúa, một số giáo dân trở về Chợ Đồn, rồi họ xây dựng lại nhà thờ (cách nhà thờ bây giờ về hướng đông khoảng 300 mét). Vào những năm 1910, nhà thờ Chợ Đồn thuộc làng Tân An, tổng Tân Phong, huyện Tây An , đạo Gia Lai.

 

[2] Có chỗ viết Beausard.

[3] Trong bản viết tay ghi trong Compte rendu năm 1880, được lưu trữ tại TGM. Kontum, chúng tôi gặp được tên linh mục bản xứ và thày giảng như sau: cha Vinh, thầy Năm Cẩm, thầy Tư Đoan, thầy Nhứt. So chiếu lịch sử họ Đồng Hâu, thầy Đoan bị giết vào năm 1885 trong vụ Văn Thân. Có phải cùng một thầy không ?

[4] “Giếng tả đạo” hiện nay nằm ở xă Cửu An, thị xă An Khê

[5] Về địa danh Chợ Đồn, trong Văn Hóa Toàn Thư, về “ Đại Nam Nhất Thống Chí” tỉnh B́nh B́nh, Nhà Văn Hóa, Bộ Quốc Gia Giáo Dục xb. xuất bản , nam 1964 tr. 86 có ghi về Chợ Tân An, tục danh chợ Đồn, ở huyện B́nh Khê. Ngày 16-10-1893, Khâm Sứ Trung Kỳ là Boullloche đề nghị lên Cơ mật viện nhiều điểm, trong đó có xin để cho Pháp trực tiếp phụ trách an ninh tại vùng Thượng. Từ đó Pháp lập nhiều đồn lính trên Tây Nguyên trong đó có đồn tại An Khê, (vào năm 1904 ). Năm 1905, chế độ Sơn Pḥng bị chính thức băi bỏ (xem Cửu Long Giang Toan Anh, “Việt nam Chí lược , Miền Thượng Cao nguyên”, XB. 1974, tr. 132.

[6] Xem Nguyệt san “Chức việc Thư tín” của địa phận Kotum số 47, tháng 3 năm 1937, tr.597.

[7] Kon Từng là thị trấn của huyện Mang Yang. Từ thành phố Pleiku, đến Kon Từng ( Kon-Tong), rồi tới đèo Mang Giang, đến An-Khê. Theo Compte rendu nắm 1880 tr. 63 có ghi lại: “ Một ngày đàng cách An-Khê có một làng lớn người dân tộc được gọi là Kon-Tong, ở đó các vị thừa sai đă được mọi người quen biết và quí trọng. Cha Dourisboure và cha Vialleton đă thực hiện bước đầu việc truyền giáo để gởi một linh mục đến làng nầy. Những vận động nầy đă thành đạt cách dễ dàng.Các cư dân vui sướng đón nhận vị thừa sai và theo phong tục địa phương mỗi người tự do ṭng giáo như ḷng họ mong ước. Trong một vài tháng khi các linhmục mới đến trong năm nầy đủ hiểu biết tiếng Việt, tôi ( Đức Cha Gallibet) cho đến vùng dân tộc và khi đó cha Soubeyre sẽ đến ở với những người trong làng Kon-Tong”.

[8] X. Hlabar Tơbang 1912 tr. 14-15

GPKONTUM (23.03.20130)

Nguồn : Website Giáo Phận Kontum

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Chợ Đồn

 

 

Chi tiết - h́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 

[Trở về đầu trang ]