Tổng Giáo Phận Kon Tum

Nhà thờ Giáo Xứ Phương Ḥa

 

Nhà thờ Giáo xứ Phương Ḥa
Giáo hạt Kontum

 

Địa chỉ :    thôn Phương Ḥa, xă Đoàn Kết, tỉnh Kontum   ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Giuse Trần Ngọc Tín (5/2/2017)

Tel

 

E-mail

FB  -  Web Site

Năm thành lập

 

Bổn Mạng

 

Số giáo dân

5,362

Giờ lễ

Chúa nhật     :

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ  - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* Video Thánh Lễ Bổ Nhiệm Linh Mục Chánh Xứ Giáo Xứ Phương Ḥa (6/2/2017)

* Video Thánh Lễ tạ ơn và chia tay cha sở

* Thánh Lễ Khánh Thành Nhà Thờ Phương Ḥa (5/6/2007)

 

Lược sử Giáo xứ Phương Ḥa

Theo quốc lộ 14 trên đường từ Pleiku lên Kontum, cách Thành phố Kontum khoảng 1 cây số, rẽ trái ngang qua cầu Hơnor, chúng ta đến địa hạt của Giáo xứ Phương Ḥa, thuộc Giáo phận Kontum.

Nằm dọc theo bờ sông Đăk Bla về hướng tây nam Thành phố Kontum, giáo xứ Phương Ḥa được bao bọc bởi 2 con suối Dak Hơnor và Dak Kiă, cùng với ḍng sông Đăk Bla đă tạo cho Phương Ḥa trở nên một vùng đất bằng phẳng, màu mỡ, khí hậu mát mẻ.

Giáo xứ Phương Ḥa là một giáo xứ lâu đời, có quá tŕnh h́nh thành và phát triển xuyên suốt cùng với lịch sử truyền giáo của giáo phận Kontum. Năm 2013, giáo xứ Phương Ḥa vừa tṛn 110 năm khai sinh Họ đạo (1903-2013), và 92 năm thành lập Giáo xứ (1921-2013). Trong bối cảnh Năm Đức Tin, chúng ta cùng tạ ơn Thiên Chúa về muôn ơn lành Chúa đă tuôn đổ trên giáo xứ Phương Ḥa, nhờ lời chuyển cầu của Đức Trinh Nữ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội - bổn mạng giáo xứ; và cùng nhau nh́n lại hành tŕnh đức tin của giáo xứ 110 năm qua, để biết ơn các Giám mục, Linh mục, Tu sĩ, giáo dân Thượng-Kinh, đă góp công khai phá và gieo trồng trong vô vàn gian lao thử thách, với bao mồ hôi nước mắt, để giáo xứ Phương Ḥa có được như ngày hôm nay ; và để lên đường tiếp bước tiền nhân.

Chúng tôi xin tŕnh bày Đôi nét lịch sử giáo xứ Phương Ḥa theo các đề mục sau đây :

I. Thời kỳ sơ khai : 1871 – 1903

II. Họ đạo Phương Ḥa thuộc Trung Tâm Truyền Giáo Rơhai (giáo xứ Tân Hương) : 1903 - 1921

III. Thành lập giáo xứ Phương Ḥa : 1921

IV. Giáo xứ Phương Ḥa vững bước đi lên : 1921 – 2013.

I. THỜI KỲ SƠ KHAI : 1871 - 1903

Trở lại cách đây gần 150 năm, vùng đất phía tả ngạn sông Đăk Bla ngày nay là một vùng rừng núi bạt ngàn, nơi sinh sống của hơn 100 làng người dân tộc Bana, Jơrai…[1]. Các làng thường xuyên quấy nhiễu, đánh phá nhau để tranh giành đất đai, quyền lợi. Trong vùng có bộ lạc Hơdrong (Jơrai) hùng mạnh thường hiếp đáp các bộ lạc khác.

Ngay thời gian đầu, Cha Bề trên Miền Truyền Giáo Kontum - Cha Phêrô Dourisboure Ân và Cha Phanxicô Xaviê Nguyễn Do - phụ trách TTTG Rơhai (Tân Hương ngày nay), đă quan tâm t́m cách khai phá, đưa người đến vùng đất này.

Năm 1871, Cha Phêrô Nguyên lúc đó đang ở Rơhai, đă t́m qua phía bên kia sông để thành lập một nông trại mới, theo khuôn mẫu của nông trại Rơhai và Đăk Kấm, nhằm canh tác nơi vùng đất rộng lớn màu mỡ dọc theo bờ sông Đăk Bla. Làng Đăk Hơkia được Cha Nguyên thành lập, gần con suối Đăk Hơkia, mà thành phần bao gồm số dân làng Đăk Kấm cũ dời đi do dân Sêđăng cướp phá ; một số người Kinh là người nhà, người làm của Cha, cũng như số nô lệ Cha đă chuộc lại. Cha Nguyên cho đắp lũy, rào giậu kiên cố chung quanh làng Đăk Hơkia, với sự giúp sức của các làng bên kia sông như Kon Hơngo, Kon Rơbang…Dân của các làng này thường qua sông canh tác trên vùng đất ph́ nhiêu do con nước lên xuống theo định kỳ trong năm, đặc biệt có một vùng đất trũng như cái bàu rất lớn, cung cấp nước tưới cho cả vùng đất chung quanh. Đó là vùng “đất Chă” mà người làng Kon Rơbang, Kon Hơngo và sau này là dân Phương Quư canh tác sinh sống. V́ vậy nên dân các làng này sẵn sàng cộng tác với Cha Nguyên lập làng mới trấn ngữ hướng phía nam, để họ an tâm qua lại làm ăn, bớt sợ dân Hơdrong [2].

Trong vài năm, làng Đăk Hơkia trở nên hưng thịnh, Cha Nguyên làm nhà thờ rộng răi, nhà xứ, lán trại…và số dân ngày càng tăng, tuy chưa được bao nhiêu. Cha Nguyên đă hướng dẫn dân chúng làm một chiếc cầu bằng gỗ ván tương đối chắc chắn bắc ngang qua ḍng sông Đăk Bla, để thuận tiện cho dân chúng qua lại canh tác, thu hoạch vụ mùa, cũng như để các Cha sang bên kia sông làm việc mục vụ. Đó là chiếc cầu đầu tiên bắc qua sông Đăk Bla, do Cha Nguyên và giáo dân Kinh - Thượng thực hiện [3].

Sau khi Cha Do trở về Đồng Hâu dưỡng bệnh và qua đời tại đó vào năm 1872, th́ đến năm 1877, theo lệnh của Bề trên, Cha Nguyên phải trở lại phụ trách Rơhai, lúc đó đang vắng bóng linh mục coi sóc. Cha Nguyên về Rơhai th́ dân làng Đăk Hơkia cũng sợ không dám trụ lại, nên một số theo Cha Nguyên về Rơhai, số khác xin nhập vào một số làng lân cận như Kon Hơngo, Kon Rơbang…, và thế là làng Đăk Hơkia tan ră! Nhà thờ và lán trại đều được dỡ đem về bên này sông (Nhà thờ Dăk Hơkia được dỡ đem về dựng tại địa sở Kontum, về sau bị cháy vào năm 1897) [4]. Tuy nhiên, có một số ít người Dân tộc và người Kinh vẫn trụ lại làm rẫy, cộng với một số dân bên kia sông qua bên này làm ruộng rẫy thường xuyên trú ngụ lại…, trong số họ có nhiều tín hữu. Đó là những giáo dân đầu tiên của giáo xứ Phương Ḥa sau này. Nhà nguyện lúc bấy giờ chỉ là một cḥi tranh vách nứa tạm bợ [5].

Thời Cha Bề trên Vialleton Truyền (1885-1903), để tránh bộ lạc Hơdrong đánh phá, ngài đă cho dời nhà nguyện về gần suối Kantơma, gần trung tâm Phương Ḥa ngày nay [6].

Cạnh con suối Dak Hơnor, đầu làng Phương Ḥa (vị trí Sân banh cũ), từ xưa đă có làng dân tộc Kon Hơnor sinh sống. Làng Kon Hơnor ṭng giáo năm 1900, thuộc TTTG Rơhai, nên linh mục phụ trách lúc đó là Cha Geurlach Cảnh và các linh mục phụ tá cũng đă thường qua lại vùng này để làm việc mục vụ và truyền giáo [7].

II. HỌ ĐẠO PHƯƠNG H̉A THUỘC TRUNG TÂM TRUYỀN GIÁO RƠHAI (GX. TÂN HƯƠNG) : 1903-1921

Cha Gabriel Nicolas Cận

Sinh: 1876-Lm: 1900-Cha sở Tân Hương: 1902-1905

Sáng lập Họ Đạo Phương Ḥa: 1903

Qua đời: 9/1/1947

Một biến cố ghi dấu mốc quan trọng cho các tín hữu làng Phương Ḥa. Thời Cha Nicolas Cận phụ trách TTTG Rơhai (Tân Hương) [1902-1905], ngoài việc lo lắng mục vụ cho số giáo dân đang sống bên kia sông Đăk Bla - gồm Kon Hơnor, Phương Ḥa…, Cha c̣n vận động giáo dân làng Tân Hương, nhất là những người có rẫy ruộng phía bên trong Ruộng Lào (Tân Điền), sang vị trí làng Phương Ḥa ngày nay dựng nhà cửa, lán trại ngủ lại đó để có thể đi làm ruộng được thuận tiện hơn [8]. Dần dần, số tín hữu Kinh tăng thêm, cộng với số dân di cư từ Quảng Nam, Quảng Ngăi, B́nh Định lên lập nghiệp đă t́m đến mảnh đất tươi tốt, có thể sản xuất nhiều lúa gạo này…Vào năm 1903, họ đạo Phương Ḥa chính thức được thành lập, trực thuộc giáo xứ Tân Hương [9]. Từ thời điểm này, nơi ngôi nhà nguyện nhỏ nép ḿnh bên tả ngạn ḍng sông Đăk Bla, tuy chỉ làm bằng tranh nứa đơn sơ, nhưng mỗi tháng hai lần, nhà nguyện vẫn vang lên câu kinh tiếng hát khi các Cha quản xứ Tân Hương về đây dâng Thánh lễ và ban Bí tích.

Nhưng do ngập lụt hằng năm, nên đến thời Cha Bề trên Guerlach Cảnh (1909-1912), ngôi nhà nguyện đă được dời lên vị trí cao hơn tại vị trí như ngày nay [10].

Qua thời gian, họ đạo Phương Ḥa được quư Cha phụ trách Tân Hương chăm sóc mục vụ : như Cha Thiên (phó Tân Hương 1912), Cha Ban (phó Tân Hương 1914), Cha Phan (lên Kontum 1914), Cha Alberty Hiền (chính xứ Tân Hương từ 1913)…

III. THÀNH LẬP GIÁO XỨ PHƯƠNG H̉A : 1921

Trải qua 18 năm hành tŕnh đức tin đầy sống động, và cũng nhiều gian nan thử thách, đến năm 1921, họ đạo Phương Ḥa đă tự khẳng định ḿnh với sự trưởng thành vượt bậc : Phương Ḥa được nâng lên thành giáo xứ, với cha sở tiên khởi là Cha Phêrô Irigoyen Hương, thừa sai người Pháp, từ địa sở Kon Hơring được Bề trên bổ nhiệm đến. Lúc này, số giáo dân khoảng 300 người, và hứa hẹn sẽ phát triển nhanh chóng, do số di dân t́m đến lập nghiệp tại Phương Ḥa ngày càng đông. Bổn mạng giáo xứ là Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội (mừng kính vào ngày 8/12 hàng năm).

Lúc ấy, giáo xứ Phương Ḥa c̣n có các họ đạo khác trực thuộc như Tân Điền, Plei Hơnor, Plei Rơhai, Plei Groi, Kon Hara Kơtu, sau này c̣n có họ đạo Tân Phú cũng thuộc giáo xứ Phương Ḥa từ 1957-1965.

Cha sở Irigoyen Hương bắt tay lo ổn định, củng cố giáo xứ về mọi mặt. Năm 1928, dưới sự hướng dẫn của ngài, cộng đoàn giáo xứ Phương Ḥa đă khởi công xây dựng lại ngôi nhà thờ mới theo kiểu nhà sàn dân tộc, sàn ván, vách trét đất, mái lợp ngói, sườn gỗ với những cột gỗ cao lớn, vững chắc và rộng răi. Ngôi nhà thờ này khánh thành vào năm 1930, và trong suốt thời gian dài đă trở nên biểu tượng của lối kiến trúc nhà thờ theo phong cách Tây Nguyên.

Nhà thờ Phương Ḥa xây dựng năm 1930 thời Cha Phêrô Irigoyen Hương (1921-1935)

Sau khi mừng lễ Kim Khánh 50 năm linh mục vào năm 1933 (1883-1933), đến năm 1935, Cha Phêrô Irigoyen Hương đă được Chúa gọi về, ngay ngày lễ Phục Sinh 21/04/1935, hưởng thọ 79 tuổi (1856-1935) ; với 52 năm linh mục, trong đó 51 năm trên Miền Truyền Giáo Kontum, 14 năm phục vụ giáo xứ Phương Ḥa (1921-1935). Ngài mất đi đă để lại những dấu ấn sâu sắc và bao tiếc thương cho đoàn chiên Phương Ḥa.

Tiếp nối Cha Phêrô Irigoyen Hương, các linh mục phụ trách giáo xứ Phương Ḥa, gồm có:

Linh mục phụ trách
Năm phụ trách
Cha Phêrô Trần Ngọc Thích
Cha Micae Hiâu (Hóa) (cha phó)
Cha Gioakim Chế Nguyên Khoa
Cha Gioakim Nguyễn Thúc Nên
Cha Giuse Trần Trí Tuệ
Cha Simon Phan Văn B́nh
Cha Giuse Đỗ Hiệu
Cha Lu-y Nguyễn Quang Vinh
1935 – 1956
1946 – 1949
1956 – 1967
1967 – 1969
 1969 – 1983
1983 – 1997
1997 – 28/11/2010
28/11/2010 - …  

Ngoài ra, giáo xứ Phương Ḥa c̣n hân hạnh đón nhận nhiều Cha thừa sai Pháp và Việt đến giúp mục vụ, học tiếng, như quư Cha Guichard Lễ, Thomann Mẫn, Gorissen Nhơn, Bonnet Quư, Deschamps Đệ, Cha Đaminh Đỗ Hữu Toán (qua đời 1978), Cha Giuse Nguyễn Trung Hưng (hiện hưu tại nhà riêng ở gx Đức Long, Gp Xuân Lộc)…

IV. GIÁO XỨ PHƯƠNG H̉A VỮNG BƯỚC ĐI LÊN :

1921 - 2013

T̀NH H̀NH GIÁO XỨ PHƯƠNG H̉A:

1. BẢNG 1: T́nh h́nh Địa sở Phương Ḥa (Bahnar) - [Theo Echos năm 1948]

Tên Họ Đạo
Năm
ṭng giáo
Linh mục
 phụ trách
Năm phụ.trách
PHƯƠNG H̉A
cộng đoàn Kinh
sáp nhập vào RƠHAI đến
RƠHAI xưa kia ở tại TÂN HƯƠNG ngày nay bị đuổi qua ở địa điểm hiện tại thuộc
địa sở PHƯƠNG H̉A
KON HARA KƠTU thuộc
địa sở RƠHAI và sau đó thuộc
TÂN HƯƠNG đến năm
PLEI HROI
sáp nhập vào RƠHAI cho
đến năm
PLEI HƠNGOR
thuộc RƠHAI đến năm
DĂK KIĂ làng phong lập
RUỘNG LÀO
cộng đoàn Kinh
PLEI DƠNG hay
PLEI DƠSEI
bỏ đạo
trở lại
sáp nhập PLEI JƠDRẬP
thuộc TƠTUER năm
thuộc PHƯƠNG H̉A
1903

 
1921
1875

 

 
1935
1895

 
1947
1925

 
1933
1900
1921
1921
1933

 
1910

 
1926
1928

 
1931
1942
Cha Irigoyen

 
Cha Thích
Cha Hóa
(Bana, phó)
Cha Thích
1921-1935
1935
1946

 
1949

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. BẢNG 2: Giáo xứ Phương Ḥa từ 1921- 2013

[Theo Echos; Lịch Công giáo Gp Kontum các năm liên hệ; và Báo cáo hàng năm của Gx Phương Ḥa].

Năm
Linh mục
phụ trách
Số họ đạo
Giáo dân
Dự ṭng
Giáo phu
1921
1937

 
1939
1949

 
1956
1958
1959
1960
1963
1967
1969
1972
1975
1983
1997
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2013
Cha Irigoyen
Cha Trần Ngọc Thích

 
-nt-
-nt-
(Cha Hóa phó)
Cha Chế Nguyên Khoa
-nt-
-nt-
-nt-
-nt-
Cha Nguyễn Thúc Nên
Cha Trần Trí Tuệ
Cha Trần Trí Tuệ
-nt-
(15/1) Cha Phan V B́nh
(15/2) Cha Đỗ Hiệu
-nt-
-nt-
-nt-
-nt-
-nt-
-nt-
(28/11) Cha Ng. Q Vinh
-nt-
-nt-

 
6

 
-nt-
11

 
6
8
8

 
6
2

 
2
2

 

 

 
300
1.008
517 K+419 Dt
1.087
1261
559 K+702 Dt
1.331
838 K+979 Dt
929 K+980 Dt
971 K+1.083 Dt
2.973
1.756 K

 
1.756 K
1.387 K

 

 
2258
2310
2351
2388
2402
2406
2422
2451

 

 

 

 

 

 

 
156
140

 
604
20

 
10

 

 

 

 

 

 
11
6

 

 

 

 

 

Tiếp bước truyền thống của tiền nhân, giáo xứ Phương Ḥa ngày càng được củng cố và phát triển về đời sống đức tin cũng như tổ chức giáo xứ. Trải qua các nhiệm kỳ của quí Cha sở phụ trách giáo xứ Phương Ḥa, nhiều Hội đoàn mới được thành lập, các lớp học hỏi Lời Chúa theo từng giới được tổ chức, đẩy mạnh việc giáo dục văn hóa và đức tin cho mọi người, đặc biệt là giới trẻ. Trong giáo xứ, mọi người được kêu gọi chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau, nhất là chia sẻ giúp đỡ những người nghèo…Hiện nay (2013) giáo xứ có hơn 600 hộ gia đ́nh công giáo, với 2451 tín hữu, được chia thành 23 Xóm giáo. Các sinh hoạt đạo đức cũng như công tác xă hội được tổ chức theo từng giới, tập hợp mọi thành phần trong giáo xứ từ phụ lăo, gia trưởng, bà mẹ, thanh niên, Thiếu nhi Thánh Thể, các em Lễ sinh…Ngoài Ban Chức Việc, c̣n có Ban Giáo Lư, Hội Lego Mariae và 5 ca đoàn.

Giáo xứ Phương Ḥa đă chú trọng đến việc cổ vơ Ơn Gọi, dâng cho Chúa và Giáo Hội những người con của ḿnh phục vụ trên cánh đồng truyền giáo. Hiện nay, giáo xứ có 1 linh mục, 2 Phó tế, 8 nữ tu đang phục vụ trong các Hội Ḍng, và một số thầy đang theo học Chủng viện…

3. HIỆN TẠI 2013, GIÁO XỨ GỒM 23 XÓM GIÁO :

1/ Xóm Thánh Gia 1
2/ Xóm Thánh Gia 2  
3/ Xóm Truyền Tin 1
4/ Xóm Truyền Tin 2
5/ Xóm Ḷng Thương Xót Chúa 1
6/ Xóm Ḷng Thương Xót Chúa 2    
7/ Xóm Mân Côi 1   
8/ Xóm Mân Côi 2
9/ Xóm Thánh Tâm 1
10/ Xóm Thánh Tâm 2
11/ Xóm Fatima                                                  
                                         
12/ Xóm Mông Triệu 1
13/ Xóm Mông Triệu 2
14/ Xóm Têrêxa Hài Đồng 1
15/ Xóm Têrêxa Hài Đồng 2                                     
16/ Xóm Vinh sơn Phaolô 1                                         
17/ Xóm Vinh sơn Phaolô 2
18/ Xóm Têphanô Cuénot 1
19/ Xóm Têphanô Cuénot 2
20/ Xóm Phanxicô Assisi 1                                              
21/ Xóm Phanxicô Assisi 2                                         
22/ Xóm Lộ Đức 1                                                      
23/ Xóm Lộ Đức 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4. CÁC LINH MỤC & TU SĨ XUẤT THÂN TỪ GX.PHƯƠNG H̉A

Linh mục& Phó tế :

Linh mục Micae Nguyễn Tuấn Huy,
Thụ phong ngày 14-11-2008

Phó tế Gioakim Lương Đông Vỹ,
Nhận chức ngày 22-12-2012

3. Phó tế Phêrô Nguyễn Xuân Anh Tuấn
Nhận chức ngày 22-12-2012.

Nữ tu Ḍng Thánh Phaolô thành Chartres (SPC):

Sr. Marguerite Nguyễn Thị Thy
Sr. Thérèse Nguyễn thị Hậu
Sr. Madeleine Phan Hà Thúy Liễu

Nữ tu Ḍng Chúa Quan Pḥng (SPP):

1. Sr. Marie Đoàn Thị Kim Tài

2. Sr. Marie Nguyễn Thị Hồng Hoa

Nữ tu Ḍng Mến Thánh Giá :

1. Sr. Maria Nguyễn Vũ Phương Ḥa
(Sinh 1956, Qđ 15.7.2010)

1. Sr. Madeleine Trương Thị Liển
2. Sr. Anna Phạm Thị Xuân Cúc
3. Sr. Marie Vơ Thị Thanh Thúy
4. Sr. Marie Lương thị Thùy Trang

Nữ tu Ḍng Lao Động Thừa Sai :

1. Sr. Marie Lê Tự Bảo Nguyên

Nữ tu Ḍng Cát Minh :

1. Sr. Anê Đoàn Lê Ngọc Duyên˜

5. TRẠI PHONG DAK KIA

Từ lâu, những người bị bệnh phong cùi ở Kontum thường cư trú chung quanh thị xă. Năm 1920, các cha Thừa sai đă thành lập Trại Phong gồm 10 bệnh nhân, dọc bờ suối Dak Kia trên trục đường đi xă Ia Chiêm về phía tây bắc, thuộc địa sở Phương Ḥa, cách thị xă Kontum 6 km. Các bác sĩ người Kinh ở Kontum bắt đầu tham gia tổ chức, mà Cha sở Phương Ḥa đă quảng đại đảm nhận trong việc hướng dẫn đời sống luân lư và đạo đức. Đến năm 1939, Đức Cha Jannin Phước đă mời các Nữ Tử Bác Ái Hội Ḍng Thánh Vinh Sơn đến phục vụ, chăm sóc các bệnh nhân tại Trại Phong, số bệnh nhân được thu dung lên 80 người. Năm 1956 xây cất bệnh xá 10 giường bệnh. Năm 1958, các Nữ Tử Bác Ái đảm nhận điều hành, ở hẳn tại Trại Phong để phục vụ bệnh nhân, số bệnh nhân lên đến 120 giường. Năm 1960-1963 xây cất nhà gạch thay thế nhà tranh cho các bệnh nhân; xây dựng thêm nhà nội trú cho các em gái, vườn trẻ, trường tiểu học, xưởng mộc…Năm 1967, bác sĩ người Pháp Christiane Granger t́nh nguyện đến chăm sóc 300 bệnh nhân phong ; xây Nhà Nguyện, thành lập các pḥng xă hội cho các bệnh nhân và gia đ́nh họ… Trại Phong Dak Kia trở thành ngôi làng thân thương, giữa cộng đoàn giáo xứ Phương Ḥa, trong đó tạo lập một môi trường thích hợp với đời sống gia đ́nh cho anh chị em bị bệnh phong, nâng đỡ bằng t́nh nhân ái, chăm sóc chẳng những về mặt y tế, mà c̣n bao gồm mọi mặt khác như văn hóa, giáo dục, nhân bản, đời sống tâm linh, tôn giáo…[11]

Nhà thờ Dak Kia

6. MỘT VÀI DẤU MỐC ĐÁNG NHỚ :

a/ Giai đoạn 1953-1954, Cha Gorissen Nhơn đến giúp giáo xứ đă làm một nhà xứ to lớn, khang trang. Nhà xứ này về sau được phá dỡ vào năm 1998, thời Cha Giuse Đỗ Hiệu, để xây dựng nhà xứ mới, khánh thành ngày 30/7/1998.

b/ Thời Cha Gioakim Chế Nguyên Khoa : chăm lo giáo dục ; xây bậc cấp tiền đường Nhà thờ (cũ) và Đài Đức Mẹ bên cánh trái trước Nhà thờ (Đài Đức Mẹ này được phá dỡ năm 2005), và Đài Đức Mẹ trên quốc lộ 14 đường đi Gia Lai (nay thuộc xóm giáo La Vang, gx Tân Hương)…

c/ Thời Cha Gioakim Nguyễn Thúc Nên : xây dựng Trường Nam Thông (nay là Trường Mầm Non Hoa Hồng), kư nhi viện (nay là Công viên bên hông trái Nhà thờ), đẩy mạnh việc học vấn cho con em trong giáo xứ…

d/ Thời Cha Giuse Trần Trí Tuệ : gắn bó khắng khít với bổn đạo, đi đầu trong việc dẫn thủy nhập điền (xây 1 Thánh giá bằng xi-măng tại đập nước Đăk Kia hiện vẫn c̣n), cũng như đem ánh sáng về nông thôn…

đ/ Thời Cha Simon Phan văn B́nh : sửa sang Nhà thờ và khuôn viên nhà xứ khang trang, hài ḥa, tạo thêm điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học giáo lư…

e/ Thời Cha Giuse Đỗ Hiệu : củng cố và phát triển thêm đời sống đức tin, tổ chức kiện toàn giáo xứ. Xây dựng nhà xứ mới (khánh thành ngày 30/7/1998), thay nhà xứ có từ thời Cha Gorissen Nhơn.

Phổ biến và cổ động việc sùng kính Ḷng Thương Xót của Chúa.

Xây ngôi nhà thờ hiện nay thay thế ngôi nhà thờ có từ thời Cha Irigoyen Hương. Nhà thờ mới (diện tích 928 m2) mang tước hiệu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội bổn mạng giáo xứ, được khởi công ngày 25/3/2005, và lễ thánh hiến hoàn thành nhà thờ ngày 5/6/2007…

f/ Cha Lu-y Nguyễn Quang Vinh, cha sở hiện nay (từ 28/11/2010) tiếp tục kế thừa và phát huy ḷng đạo đức cũng như những cơ sở sẵn có của giáo xứ Phương Ḥa. Tiếp tục củng cố hoàn thiện giáo xứ. Xây dựng Đài Đức Mẹ trong khuôn viên Nhà thờ, phía sau nhà xứ, khánh thành ngày 7/12/2012; sửa sang nhà xứ, xây hồ nước trong khuôn viên trước nhà xứ…

 

Từ cầu Đăk Bla bên này bờ sông, người ta có thể nh́n thấy tháp chuông nhà thờ Phương Ḥa vươn cao đến tận trời xanh, tuy ẩn ḿnh sau bạt ngàn xanh biếc của núi rừng, như ḷng ước vọng muốn vươn lên hơn nữa trong đời sống Đức tin của cộng đoàn Dân Chúa.

110 năm hành tŕnh Đức tin (1903-2013)! - 110 năm dừng lại để cùng nhau TẠ ƠN THIÊN CHÚA và YÊU THƯƠNG NHAU HƠN. Xin Đức Maria Vô Nhiễm tiếp tục đồng hành cùng Giáo Xứ Phương Ḥa trên bước đường tương lai, trong nỗ lực sống Đạo và Loan Báo Tin Mừng Chúa Giêsu cho hết thảy mọi người.

Kontum, 18/01/2013
Phêrô Minh Sơn
Nguồn : Kontum Quê hương tôi

___________________________

CHÚ THÍCH :

[1] Cha P.Ban và cha S.Thiệt, “Mở đạo Kontum”, nhà in Quinhon 1933, tr.190.

[2] Cha P.Ban và cha S.Thiệt, Kể sự Cha Nguyên lập làng Dak Kia, “Mở đạo Kontum”, nhà in Quinhon 1933, tr.189-190.

[3] Cha P.Ban và cha S.Thiệt, sđd, tr. 206 và 210.

[4] Cha P.Ban và cha S.Thiệt, sđd tr. 191 và 197.

[5]&[6] Theo G.B Nguyễn Thành Đạt, “T́m hiểu sơ lược tiểu sử họ Phương Ḥa”, bản viết tay năm 1970, lưu tại gx Phương Ḥa.

[7] Theo Echos de la Mission, Địa phận Kontum, tháng 2-3-4/1948, tr.5, Làng Kon Hơnor ṭng giáo năm 1900 và trực thuộc Rơhai, đến năm 1921 thuộc gx Phương Ḥa. Làng Kon Hơnor vào khoảng trước năm 1975 đă di dời vào gần xă Ya Chim ngày nay.

[8] Cha P.Ban và Cha S.Thiệt, “Mở đạo Kontum”, nhà in Quinhon, 1933, tr. 234 ghi gốc tích làng Phương Ḥa như sau : “Làng Phương Ḥa bên kia sông Bla gần Kontum bây giờ nhơn số hơn 300. Làng này xưa vốn là người Tân Hương theo cha Cận (P. Nicolas) qua lập đó cho dễ làm ruộng, v́ bên trong có chỗ gọi là ruông rộng và tốt dễ phá ruộng. Đến sau người ta đến thêm lần lần, và sau nầy chắc c̣n đông hơn”.

[9] x. Echos de la Mission, Địa phận Kontum, tháng 2-3-4/1948, tr.5.

[10] Theo G.B Nguyễn Thành Đạt, “T́m hiểu sơ lược tiểu sử họ Phương Ḥa”, bản viết tay năm 1970, lưu tại gx Phương Ḥa.

[11] Theo “Vài nét về Khu Điều Trị Phong Dak Kia, Tỉnh Kontum”, Đặc San Trại Giao Lưu Kết Thân 1998, tr.2.

 

 

Như chúng tôi đă nhiều lần đề cập, thật đáng tiếc, ở Kontum từ sau ngày Giải phóng (1975) đến nay, tất cả các tên gọi cũ của các làng người Kinh bị bỏ sạch, không c̣n lưu giữ lại một dấu vết ǵ, ngay cả những tên gọi đă có đến hàng trăm năm tồn tại như Tân Hương, Phương Nghĩa, Phương Ḥa, Phương Quư .v.v., khiến ít ai c̣n biết được lịch sử h́nh thành của chúng.

Nhưng cũng rất may, lịch sử thật công bằng : tên làng bị xóa sạch nhưng tên các Xứ Đạo vẫn tồn hằng qua thời gian. Những Xứ Đạo hay Giáo Xứ là minh chứng xác thực cho sự h́nh thành và phát triển các làng mạc từ thuở khai sơn phá thạch, và vẫn đang tiếp tục phát triển đồng hành với ḍng lịch sử, bất chấp những cản trở, dù to lớn đến mấy.

Chúng tôi cố gắng sưu tầm và biên soạn Lịch Sử Các Giáo Xứ tại Tp Kontum, để góp phần t́m hiểu thêm về Quê Hương Kontum yêu dấu của tất cả chúng ta.

LMS.

 

Chi tiết bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Phương Ḥa

 

 

 

 

 

[Trở về đầu trang ]