Giáo phận Quy Nhơn

Nhà thờ Giáo xứ Phú Ḥa

 

Nhà thờ Giáo xứ Phú Ḥa
Giáo hạt QuảngNgăi

 

Địa chỉ : Thôn Cộng Ḥa 2, xă Tinh Ấn Tây, Quảng Ngăi  ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Phêrô Maria Hà Đức Ngọc (8/10/2015)

Tel

(055) 841-337

E-mail

 

Năm thành lập

1926

Bổn Mạng

Đức Mẹ Mân Côi

Số giáo dân

846

Giờ lễ

Chúa nhật     : 5:00  -  14:30

Ngày thường : 5:00  -  17:00

Giờ lễ có thể thay đổi theo mùa hay mục vụ của Gx. Xin xác nhận trước  khi đi lễ

Các nhà thờ lân cận :   Gh Phú Long (Hà Nhai)

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 
                Ngôi mộ Cố Hoàng (Cố Loui-Marie-Charles-Guégan)
                Hiện t́nh Giáo xứ Phú Ḥa năm 2012

-  Tin tức sinh hoạt

* Giáo xứ Phú ḥa rước kiệu Đức Mẹ đầu tháng hoa (4/5/2014)

 

Lược sử Giáo xứ Phú Ḥa

I. VỊ TRÍ ĐỊA LƯ:

Giáo xứ Phú hoà ngày nay bao gồm các giáo xứ : Cù Và, Tân Lộc, B́nh Đông và Phú Hoà. Bắc giáp giáo xứ Châu Ổ, Nam giáp giáo xứ Quảng Ngăi, Tây giáp giáo phận Kontum, Đông giáp biển Đông. Nhà thờ Phú Ḥa thuộc thôn Cộng Ḥa II, xă Tịnh Ấn Tây, huyện Sơn Tịnh, cách bờ phía bắc Sông Trà Khúc khoảng chừng hơn 1km, cách núi Thiên An khoảng chừng 3km về phía Tây Bắc.

II. ĐÔI D̉NG LỊCH SỬ :

Theo báo cáo năm 1850 của Đức cha cuénot Thể, lúc bấy giờ Phú Ḥa đă có 234 tin hữu [1].

Trước và sau thời điểm năm 1850 một thời gian ngắn, chưa t́m thấy có linh mục thường xuyên ở tại Phú Hoà. Chúng ta có thể bắt đầu lịch sử phát triển Phú Hoà theo tiểu sử các linh mục đă t́m thấy được :

- Cha Fourmond, thụ phong linh mục năm 1869, nhập giáo phận Đông Đàng Trong và học tiếng Việt ở B́nh Định. Sau 3 năm ở Gia Hựu, năm 1873 Ngài nhận hai nhiệm sở Phú Hoà và Trung Sơn [2] thuộc Quảng Ngăi. Ngài đă thành lập nhà thờ Phú Hoà.

- Cha Marie André Garin , sinh ngày 28 tháng 05 năm 1854, thụ phong linh mục ngày 16.3.1878, được gửi đến giáo phận Đông Đàng Trong năm1879. Học tiếng Việt tại Làng sông, sau đó làm việc truyền giáo tại Quảng Ngăi. Năm 1880 ngài thành lập giáo họ Văn Bân. Sau 2 năm, ngài đă thiết lập 40 điểm truyền giáo, xây dựng và tái thiết rất nhiều nhà thờ, lập nhà thương tại Phú hoà.

- Cha Louis Charles Guégan đến giáo phận Đông Đàng Trong ngày 22.11.1882, học tiếng Việt tại Sông Cát và khởi sự đời tông đồ tại Quảng Ngăi. Ngài được bổ nhiệm cai quản giáo xứ Phú Hoà. Vào ngày 18 tháng 7 năm 1885, cha Guégan cùng với 500 tín hữu bị phong trào Văn Thân sát hại tại Phú Hoà, trong số nầy có 40 nữ tu Mến Thánh Giá. Sau biến cố ngày 18-07-1885, có một số tín hữu c̣n sống sót. Số tín hữu nầy làm hạt nhân phát triển giáo xứ Phú Hoà như Ông Trùm Tám và Ông Câu Toản. Ông Câu Toản tên là Philipphê Nguyễn Khoa, sinh và chịu phép rửa tội năm 1870, là thân sinh của cha Phêrô Nguyễn Văn Chương.

Trước phong trào văn thân, th́ nhà thờ nằm ở xóm Chà Là, nhà thờ bị tàn phá trong phong trào văn thân, cha Charles Guegan bị chém đầu tại vươn nhà thờ, đầu Ngài bị đem bêu ở một nơi, thân thể c̣n lại bị quăng xuống giếng trong vườn nhà thờ, nay khu vườn ấy vẫn c̣n, giáo dân đang ở trên khu vườn ấy, trong khu vườn có một ngôi mộ, theo như giáo dân hiện nay xác định đó là Mộ của cha Charles Guégan.

Trong bản báo cáo của Đức cha Augustin Tardieu ngày 01 tháng 9 năm 1940, khi kể về Phú Hoà, Đức cha có nhắc đến Ông Trùm Tám là người mà Đức cha rất qui mến. Ông Trùm Tám tên thật là Tôma Vơ Phương, sinh và rửa tội năm 1854, là ông ngoại của cha Philipphê Huỳnh Toà, nhờ người lương che dấu nên thoát khỏi cuộc bách hại Văn Thân. Chính ông đă chuộc lại từ gia đ́nh người lương một người cháu tên là Giacôbê Đặng Sử, ông nội của cha Giacôbê Đặng Công Anh. Ông đem cháu về nuôi dưỡng v́ cha mẹ của ông Sử đă bị Văn Thân sát hại trong ngày 18.7.1885.

Sau thời Văn thân, nhà thờ được dời đến xóm Lô Đô hiện nay, đến đời Cố Thuận nhà thờ tranh bị cháy do ông Từ đốt đèn đọc kinh, theo như kể lại, khi đó Cố Thuận đă khóc khi thấy nhà thờ cháy hết không c̣n ǵ. Chính cố Thuận đă xây dựng lại ngôi nhà thờ cho đến hiện nay vẫn c̣n

Các cha Sở và cha phó sau phong trào Văn Thân:

Sau Phong trào Văn Thân không có linh mục thường xuyên ở tại Phú Ḥa, có các cha ở Trung Sơn và Cù Và thay phiên đến làm việc mục vụ, ban các bí tích, một thời gian sau mới có các cha:

- Cha Charles Léon Salomez Quới (1900-1904)
- Cha Pierre Noel Misson Sơn (1905-1907)
* Cha Phêrô Nhượng, phó xứ (1906-1907)
- Cha Antoine Sudre, cù Và kiêm Phú Ḥa (1907-1909)
- Cha Phêrô Yến (1909-1914)
* Cha Tôma Thiềng, phó xứ (1910-1912)
- Cha Alexis Boivin, cù Và kiêm Phú Ḥa (1914-1923)
* Cha Gioakim Nguyễn Lịch, phó xứ (1916-1918)
- Cha Denis Eugène Poyet Thuận (1922-1932)
* Cha Phêrô Nguyễn Sĩ Tư , phó xứ (1927-1934)
- Cha Marius Julien Jean, cù Và kiêm Phú Ḥa (1933-1937)
- Cha Phêrô Nguyễn Thanh Qui (1937-1941)
* Cha Lu-y Nguyễn Bảo, phó xứ (1941-1942)
- Cha Phaolô Bường (1942-1943)
- Cha Phêrô Nguyễn Đ́nh Tịch (1943-1945), Cha Tịch đă đổi đất cho ông Đinh lấy một miếng đất để xây nhà Vuông, hiện nay vẫn c̣n
- Cha Phêrô Nguyễn Cơ (1946-1949)
- Cha Gioakim Huỳnh văn Hóa (1950-1951)
- Cha Tôma Bùi Đức (1951-1957)
- Cha Phaolô Huỳnh Tấn Ngoan (1958-1959)
- Cha Phêrô Khổng Văn Giám, phó xứ (1958-1959) và chánh xứ (1959-1965)
- Cha Phaolô Nguyễn Thanh Lịch (1965-1967)
- Cha Gioan Bt. Đỗ Trung Thanh (1967 -2007)
* Cha Tađêô Lê Văn Ư, phó xứ (1999 -2007)

Ngày 04 tháng 11 năm 2007, cha Sở Gioan Bt đi nghỉ hưu, cha Ta đê ô Lê văn Ư làm cha quản nhiệm cho đến ngày 10 tháng 9 năm 2009 được Đức Giám Mục Phê rô Nguyễn Soạn bổ nhiệm làm cha sở Phú Ḥa cho đến nay.

- Cha Tađêô Lê Văn Ư, cha sở từ ngày 10 / 9 /2009 đến nay.

III. T̀NH TRẠNG GIÁO XỨ SAU NĂM 1975.

Trong thời gian chiến tranh, phần đông giáo dân đă di cư và ổn định cuộc sống tại các tỉnh phía Nam. Sau năm 1975 các xứ đạo trong huyện Sơn Tịnh c̣n rất ít giáo dân, do đó số giáo dân c̣n lại của giáo xứ Cù Và, Tân Lộc và B́nh Đông được sáp nhập vào giáo xứ Phú Ḥa.

Sau năm 1975, hầu hết các nhà thờ và cơ sở tôn giáo thuộc huyện Sơn Tịnh và Sơn Hà đều bị tàn phá hoặc bị chiếm dụng. Hiện nay chỉ c̣n nhà thờ Phú Ḥa là trung tâm sinh hoạt phụng tự của giáo xứ. Hiện tại địa bàn của giáo xứ Phú Ḥa bao gồm ba huyện: Sơn Tịnh, Sơn Hà và Sơn Tây của tỉnh Quảng Ngăi.

Ngôi nhà thờ Phú Ḥa hiện có, theo lởi những người cao tuổi kẻ lại, được xây dựng vào khoảng những năm 1920 dến 1922.

Ngôi nhà nguyện Hà Nhai được xây dựng từ năm 1963 do cha Phê rô Khổng Văn Giám, bị hoang tàn một thời gian rất dài. Đến tháng 10 / 2009 đă được sửa chữa trùng tu, đến nay đă được dâng lễ hàng tuần vào mỗi Chúa nhật. Nhà Nguyện này đến hôm nay có tên goi là nhà “Thờ Phú Long”. Hà Nhai là tên gọi cũ, theo địa danh của thôn Ha Nhai thuộc xă Tịnh Hà. Nhưng hiện tại thi ngôi nhà nguyện này thuộc xă Tịnh An Tây, cùng với nhà thờ Phú Ḥa.

- Tại Phú ḥa hiện nay có một trung tâm Cô Nhi Viện do các soeur Mến Thánh Giá Qui Nhơn phục vụ. Cô Nhi Viện Phú Ḥa xuất thân từ Cô Nhi Viện Quảng Ngăi. Sau biến cố 1975, cô Nhi Viện Quảng Ngăi bị giải tán, vi vậy một số chạy về Phú Ḥa và dần dần h́nh thành nên Cô Nhi Viện Phú Ḥa cho đến hôm nay.

- Tại giáo họ Phước Thọ có một ngôi mộ của một Cha truyền giáo, theo cách gọi tiếng Việt, tên của cha Là “ Cố Xuyên “. Giáo dân tại đây c̣n rất ít, v́ một số di cư vào các tỉnh miền nam sau 1975.

- Tại Cù Và có một ngôi mộ cả một nhà truyền giáo, trên tâm bia có ghi như sau

“ Thomas An thầy giảng

Sinh 1910

Con Alazare ở Pondichery

Chết 15 Mars 1933”. Ngôi mộ này đă bị hư hại, hiện nay đang được trùng tu. Giáo dân tại Cù Và, cũng như Phước Thọ, di cư vào Miền Nam sau 1975, số c̣n lại rất ít.

- Tại Tân Lộc, Cha Marie André Garin,theo truyền khẩu, th́ Ngài cùng chịu tử dạo với giáo dân của ḿnh tại Tân Lộc vào năm 1885, là thời gian tử đạo khốc liệt nhất tại vùng Quảng Ngăi. Ngôi mộ của Ngài đă được xây lại từ năm 2010. Tân Lộc là một địa sở thuộc xă Tịnh Bắc, hiện nay ở đây c̣n rất it giáo dân

Xem thêm [Hiện t́nh Giáo xứ Phú Ḥa năm 2012]

IV. LINH MỤC VÀ TU SĨ XUẤT THÂN TỪ GIÁO XỨ:

- Linh mục :

1. Phêrô Nguyễn Văn Chương (Phú Hoà)
2. Philipphê Huỳnh Ṭa (Phú Hoà)
3. Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thung (cù Và)
4. Đôminicô Vơ Ngọc Hoàng (Tân Lộc)
5. Giacôbê Nguyễn Thành Tri (Tân lộc)
6. Giacôbê Đặng Công Anh (Vạn lộc)
7. Giacôbê Nguyễn Văn Thanh (Tân Lộc)

- Tu sĩ :

Phú Hoà : D́ Anê Khanh , D́ Hồng, D́ Lựu, D́ Tuấn, D́ Vướng, D́ Ngân và D́ Marcelline Thủ, Ḍng Mến Thánh Giá Qui Nhơn.Sr Anê Vy Thị Hồng Liên, ḍng Phan sinh thừa sai Đức Mẹ,

Thiên Lộc : D́ Thương thuộc Nhà Phước Mến Thánh Giá.

Cù Và : Clara Nguyễn Thị Triệu Ḍng Phan Sinh Thừa Sai Đức Mẹ .

Tân Lộc : Assumpta Ḍng Thánh Phaolô, MariaTêrêxa Minh Tuyền Ḍng Khiết Tâm Đức Mẹ B́nh Cang, Anne Marie Hà Mai Anh Ḍng Mến Thánh Giá Qui Nhơn, Marie Albert Ḍng Bác Ái Vinh Sơn .Hiện tại có thêm Sr Maria Phan Thị Mỹ Liễu, ḍng Mến Thánh Giá Phan Thiết.

Ngoài ra c̣n có: Sr Lucia Nguyễn Thị Thúy Nga, ḍng Mến Thánh Giá Đà Lat,gia đ́nh theo đạo từ năm 1958- 1960 ), quê hương tại xă Tinh Ḥa, sơn Tịnh, sau năm 1963 gia đinh di cư vào Nam, Nhạc sỹ PM Cao Huy Hoàng, cũng phát xuất từ giáo xứ Phú Ḥa.

NB. Xin cha viết thêm vào đây những ǵ cha biết để được phong phú và được đầy đủ hơn. Khi cha viết xong xin gởi lại cho con với để con cập nhật cho giáo phận. Xin cám ơn cha.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] Mémorial số 58 , 31 octobre 1909, trang 151
[2] Trung Tín sau này

Nguồn : www.quangngaicatholic.net 

 

...............................................

NGÔI MỘ CỐ HOÀNG

(CỐ LOUIS-MARIE-CHARLES-GUÉGAN)

Tại xóm Chà Là, giáo xứ Phú Ḥa, trước đây có một ngôi mộ đất, theo truyền tụng kể lại, th́ đây là ngôi mộ của Cố Guégan Hoàng. Trong thời kỳ truyền giáo của giáo phận Đàng Trong, có một trung tâm truyền giáo, và ngôi nhà thờ Chà Là được dựng lên tại đây, ngôi nhà thờ đầu tiên của giáo xứ Phú Ḥa. Vào năm 1641, trên đường vào Phú yên, cha Alexandre de Rhode ghé lại phú Ḥa (Chala lúc bấy giờ) và rửa tội cho tám người.

Vào năm 1885, thời kỳ tử đạo, cố Hoàng lúc bấy giờ là cha sở Phú Ḥa bị giết chết, thi thể của Ngài bị bỏ xuống giếng trong khu vườn nhà Chà Là. Giếng này sau này được đắp thành ngôi mộ. Theo ḍng thời gian,giáo dân Phú Ḥa vẫn cố gắng ǵn giữ ngôi mộ này.Theo lời bà Maria Nguyễn thị Huân, c̣n gọi là bà Luyện,người đang ở trong khu vườn nhà thờ Chà Là kể lại rằng: vào một ngày kia, khi chồng bà c̣n sống, bà ra ngoài vườn vào lúc ban đêm, bà thấy một người mặc áo lễ, tay bưng chén lễ, bà giật ḿnh và gọi chồng: “ông ơi, ông ra xem, Ông Cố dâng lễ” khi gọi vừa xong th́ không thấy Ông Cố nữa, bà tin rằng đó là Cố Hoàng.

Sau khi ḍ hỏi và điều tra cẩn thận về ngôi mộ đất này, Cha sở Phú Ḥa cho xây dựng ngôi mộ này. khởi công xây ngôi mộ này vào ngày 09/11 / 2012. Những giáo dân tại xóm Chà Là hăng hái tham gia góp công góp của xây dựng như anh Phaolo Nguyễn Ngọc Anh(anh Long), anh Phaolô Đỗ Hào, anh Phêrô Trương Quang Sang, người tân ṭng, vợ chồng anh Vũ, chị Chính và những gia đ́nh chủ vườn xung quanh ngôi mộ. Ai ai cũng thích thú việc xây dựng cho ông Cố một ngôi mộ khang trang, v́ bà con xóm Chà Là cho rằng phải tỏ ḷng biết ơn Ông Cố.

Có một điều đáng ghi nhớ là khi xây dựng ngôi mộ vừa xong, th́ có hai người ngoại giáo ở gần ngôi mộ xin trở lại đạo, hai người này, trước đây, một người là hôn nhân khác đạo, một người bị rối hôn phối, cho đến bây giờ th́ đă được tháo gỡ và hợp thức hôn phối xong. C̣n một điều lạ lùng nữa là các chị em trong xóm cho rằng Sau khi sửa soạn khang trang ngôi mộ Ông Cố, những ông chồng lôi thôi, bê trễ kinh lễ, say sưa, nay bỗng nhiên trở nên sốt sắng, đọc kinh liên gia một cách hăng hái, đạo đức đàng hoàng hơn trước, không c̣n cái cảnh say sưa lôi thôi. Các chị em cho rằng đó là nhờ ơn Ông Cố phù hộ, nhiều chị em nói với nhau ước ǵ hồi đó cha sở cho xây ngôi mộ Ông Cố sớm hơn th́ đỡ biết mấy, và các chị tỏ ḷng tạ ơn ông Cố, như dâng cúng, thắp hương, dâng hoa cho Ông Cố.

Ngôi mộ cố Hoàng được hoàn thành vào ngày 14 /11 /2012 và được cha sở làm phép. Vào ngày gọi là khánh thành ngôi mộ, bà con tham gia xây dựng ngôi mộ rất vui mừng, v́ cảm thấy ước nguyện của ḿnh từ trước đến nay đă được toại nguyện. Kể từ ngày đó xóm Chà Là trở nên sốt sắng, vui vẻ, mỗi tối tiếng kinh nguyện được vang lên trong xóm, thay thế cho những ồn ào la hét của bia rượu.

Tác giả bài viết: GLV Phú Ḥa

Nguồn tin: Gpquinhon.org

 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Phú Ḥa

< Nguồn : Website GP Quy Nhơn >

 

 

 

 

 

 

 

Nhà thờ Phú Ḥa trước khi trùng tu

Nguồn : www.quangngaicatholic.net 

         

Nhà thờ Phú Ḥa

 

Đài Đức Mẹ La Vang

 

Nhà xứ mới Phú Ḥa

 

Lăng Tử Đạo Phú Ḥa

 

Lăng Tử Đạo Thiên Lộc

 

Nhà xứ cũ Phú Ḥa

 

[Trở về đầu trang ]