Gio phận Quy Nhơn

Gio xứ Tr K
 
 

Lược sử Gio xứ Tr K

Nguồn : Trang Web Gio hạt Ph Yn

I. VỊ TR ĐỊA L:

Phần đất gio xứ Tr K bao gồm x Phước Tn, x Sơn Hội v x C Li, huyện Sơn Ha, tỉnh Ph Yn. Trung tm sinh hoạt của gio xứ l Nh thờ Tr K, x Sơn Hội, huyện Sơn Ha, tỉnh Ph Yn.

II. ĐI DNG LỊCH SỬ:

Phần đất gio xứ Tr K l vng ni cao của Ph Yn, đường đi hiểm trở, cc cụm dn cư thường cch xa nhau. Trong bo co của Đức cha Stphan Thể gởi về Hội Thừa Sai Ba L năm 1850, chưa thấy c tn một gio điểm hoặc một nh thờ no thuộc vng đất gio xứ ngy nay. Trong bo co năm 1897 của Đức cha Van Calmelbeke, Gim mục hiệu ta Hirocsare, c ghi rằng: Nh thờ Tr K được hon thnh. Nh thờ nầy được xy lại trn nền nh nguyện cũ đ c trước năm 1861 . Như thế Tr K l một gio điểm được cc Thừa Sai Bal thnh lập sau năm 1850 v trước năm 1861. Năm 1867, vừa sau khi thụ phong linh mục, cha Tađ Tn qu Ph Thượng được bổ nhiệm phụ trch Tr K, Cy Da v Đồng Tre cho đến khi cha Franois Chatelet (cố Thung) đến thay thế .

Cha Chatelet sinh ngy 20/04/1855 tại Saint-Didier-sur-Beaujeu, Php. Thụ phong linh mục ngy 26/09/1880, thng 10/1880 ln đường đến Việt Nam, ngi được chỉ định đến Tr K. Khi sự bch hại của Văn Thn năm 1885 lm cho vng Tr K khng được an ton, cha Chatelet củng cố gio điểm Cy Da, cch Tr K khoảng 08 km về hướng Đng-Bắc, một vị tr tương đối hiểm trở, c suối bao bọc xung quanh nhằm bảo vệ nhm tn hữu Tr K-Đồng Tre v cc vng miền xui tập trung về.

Ngy 26/08/1885 Văn Thn đ ph được phng tuyến, xng vo nh thờ st hại cha Chatelet v một số tn hữu. Thầy Anr Cậy, đang gip xứ Cy Da, bị đm vo cổ ng nằm chung với cc tn hữu đ bị st hại, Văn Thn tưởng thầy đ chết, sau đ thầy được cứu sống v thụ phong Linh mục. Lng đất Cy Da đ được vinh hạnh đn nhận thn xc cha Chatelet v một số tn hữu cng dng hy lễ mu đo trong ngy lịch sử ấy, hiện nay cha Chatelet đ được cải tng về nh An Bnh gio xứ Tuy Ho. Trong khi Văn Thn tn ph tại nh thờ Cy Da, c một người h lớn tiếng: Anh em ơi, nếu phải chết th hy giết một t kẻ cướp nầy rồi hy chết. Những người cn sống vng dậy, Văn Thn bị phản cng bất ngờ, phải rt lui nhưng Văn Thn vẫn bao vy gần 2 thng. Được sự ủy nhiệm của Đức cha Van Camelbeke Hn, ngy 03/10/1885 cha Joseph Auger (cố Đon) v cha Phr Huề đưa 300 người c trang bị 50 sng trường từ Qui Nhơn vo tiếp cứu, sng ngy 05/10/1885 tn hữu Cy Da được giải vy. Để được an ton hơn, cha Auger v cha Huề dẫn đon tn hữu cn sống st về Qui Nhơn.

Sau thời gian bị bch hại, tnh hnh được yn ổn, đầu năm 1887 Đức chaVan Calmelbeke bổ nhiệm cha Joseph Guitton cng 02 cha phụ t l cha Gioakim Đạt v cha Phr Huề đến Ph Yn. Cha Guitton phụ trch pha Ty Ph Yn, ở tại Cy Da. Cha Gioakim Đạt v cha Phr Huề phụ trch pha Nam Ph Yn, ở tại Hoa Vng.

Ngy 10/04/1888 cha Joseph Lacassagne (cố Xun) được bổ nhiệm đến Ph Yn với chức năng quản nhiệm ton vng truyền gio Ph Yn, ngi được tự do chọn Hoa Vng hoặc Mằng Lăng lm trụ sở. Ngi đ chọn Mằng Lăng.

Thng 09/1888 Đức cha Van Camelbeke chia Ph Yn lm 02 vng: Cha Guitton phụ trch vng Nam Ph Yn, đặt cư sở tại Hoa Vng, cha Gioakim Đạt lm phụ t. Cha Lacassagne phụ trch vng pha Bắc đặt cư sở tại Mằng Lăng, c cha Phr Huề lm phụ t ở tại Cy Da.

Thng 02/1893, tn linh mục Giuse Trần Nhi được bổ nhiệm về Cy Da, cha Huề đi củng Sơn. Hơn 04 thng sau, cha Antn Bản từ Ninh Ho được bổ nhiệm về Cy Da, cha Nhi đi củng Sơn, cha Huề về Ph Điền, qu hương của ngi. Năm 1895 cha Wendling được bổ nhiệm phụ trch mục vụ vng Tr K - Cy Da, cha Nhi lm phụ t về ở tại Tịnh Sơn. Cha Antn Bản vẫn l phụ t cho cha Lacassagne về ở tại G Duối.

Năm 1896 cha Wendling chnh thức đảm nhiệm vng miền ni Ph Yn. Năm 1897, cha Wendling hon thnh ngi nh thờ mới tại Tr K. Năm 1901 cha Wendling được bổ nhiệm về Mằng Lăng , cha Perreaux đến ở tại Cy Da trong một thời gian ngắn. Cng năm 1901 cha Porcher được bổ nhiệm về Cy Da. Ngy 14/07/1901 cha Antn Cẩm về Tịnh Sơn thay thế cha Nhi. Theo bo co năm 1903 của Đức cha Grangeon Mẫn, ton vng Tr K c 2.055 tn hữu rải rc trong 20 cộng đon rất cch xa nhau.

Thng 08/1905 cha Phr Giảng về Cy Da phụ t cho cha Porcher, sau đ cha Porcher về kiến thiết Đồng Tre, thường xuyn ở tại Đồng Tre cho đến năm 1918, cha Porcher được bổ nhiệm lm cha sở Hoa Vng.

Trong chuyến viếng thăm mục vụ Ph Yn, vo ngy 18/04/1907 Đức cha Grangeon đến Tr K v ngy 20 lm php nh thờ Tr K vừa mới được cha Porcher tu sửa.

Năm 1910 cha Phr Giảng đổi đi Bu Gốc, cha Giacb L Kim Dung được bổ nhiệm lm phụ t cho cha Porcher. Cha Dung ở tại Tr K. Tr K Cy Da lc nầy l gio họ thuộc Đồng Tre. Trong thống k năm 1910-1911 vng Ph Yn c 04 gio xứ :

- Mằng Lăng : 19 gio điểm với 1.790 gio dn.
- Đồng Tre : 10 gio điểm với 1.093 gio dn.
- Hoa Vng : 13 gio điểm với 1.113 gio dn.
- Tịnh Sơn : 04 gio điểm với 305 gio dn.

Năm 1919, Tr K đ hiện diện trong bảng thống k hiện tnh gio phận năm 1919-1920

- Mằng Lăng 1.715 gio dn
- Đồng Tre 410 gio dn
- Tr K 555 gio dn
- Tịnh Sơn 630 gio dn
- Hoa Vng 570 gio dn.

Thng 06 năm 1928, cha Giacb Dung từ Tr K về lm cha sở Mằng Lăng. Thng 08/1928 cha Phr Huỳnh Quang Sinh được bổ nhiệm về lm cha ph Tịnh Sơn Tr K. Từ khi cha Giacb Dung được bổ nhiệm về Mằng Lăng, Tr K-Cy Da do cha sở Tịnh Sơn kim nhiệm:

-Cha Antn Phạm Cảnh Chẩm (1928-1931)
-Cha Tma Triều (1931-1935)
-Cha Phaol Nguyễn Xun Bn (7/1935-8/1935)
-Cha Anr Nguyễn Văn Tường (1936-1940)
-Cha Phr L Vĩnh Phước (1940-1943)

Thng 8/1943, Cha Augustin Thn được bổ nhiệm lm cha sở Tr K.

Thng 04/1944, Cha Antn Dẫn được bổ nhiệm lm cha sở Tr K, thay cha Augustin Thn được bổ nhiệm lm cha sở Lạc Điền . Năm 1947, cha Antn Dẫn bị Việt Minh bắn chết v thiu đốt trn đống gỗ được chuẩn bị để lm nh thờ Tr K. Theo lời truyền khẩu, thn xc ngi thnh tro nhưng cn quả tim được người b con đem về chn cất ở Quảng Nam .

Tr K l vng ni cao hiểm trở, từ khi chiến tranh Việt Php xảy ra, nh thờ bị đốt chy, cha sở bị bắn chết, gio dn di cư, chỉ cn lại số t nn mọi sinh hoạt tn gio đều tập trung về Tịnh Sơn. Tr K Cy Da lc bấy giờ trở thnh gio họ của Tịnh Sơn v dần dần trở thnh hoang phế.

Sau khi chiến tranh kết thc, gio dn dần dần hồi cư. Cha Phr Tuần Nguyễn Cao Hin từ nh thờ Củng Sơn tm mọi cch vượt suối băng rừng đi đến Tr K thăm viếng, qui tụ, an ủi gio dn. Năm 1989 nền nh thờ Tr k dần dần được dọn dẹp cỏ cy sau hơn 40 năm hoang phế v một nh thờ tạm di 9 m rộng 7m, cột ko tre, vch đất th, cửa vn gn, nền gạch c th nhm gập ghềnh khng cht ximăng, mi tn hột m rch cũ kĩ xen lẫn vi tấm tranh săng, nh thờ được thnh hnh trong gian kh nhưng l niềm hoan hỉ của cha sở cũng như đon chin. Những buổi kinh hm thường nhật v thnh lễ hằng năm, rồi hằng thng, rồi hằng tuần dần dần được cử hnh tại nh thờ nầy sau hơn 40 năm vắng lặng.

Đ đến lc thuận lợi, năm 2002, cha Phr Nguyễn Cấp, cha sở Tịnh Sơn, khởi cng xy dựng nh thờ Tr K. Ngy 02/04/2003, Đức cha Phr Nguyễn Soạn đ chủ sự thnh lễ tạ ơn khnh thnh nh thờ.

Hm nay, ngy 27 thng 5 năm 2009, Đức cha Phr Nguyễn Soạn, Gim mục gio phận Qui Nhơn bổ nhiệm cha Phanxic Phạm Đnh Triều, nguyn cha ph Tịnh Sơn, lm cha sở Tr K.

* Nguồn : Trang Web Gio hạt Ph Yn

 

[Trở về đầu trang ]