Giáo phận Vinh

Nhà thờ Giáo xứ Phú Yên

 

Nhà thờ Giáo xứ Phú Yên
Giáo Hạt Thuận Nghĩa

 

Địa chỉ :      An Ḥa, Quỳnh Lưu, Nghệ An   ( Bản đồ )

Phụ trách : Linh mục G.B. Nguyễn Duy An, OFM (Chánh xứ GX Lộc Thuỷ)

Tel

(38)365-1345

E-mail

 

Năm thành lập

1920

Bổn mạng

Thánh Lễ Đức Mẹ Mân Côi

Số giáo dân

1001

Giờ lễ

Chúa nhật     :

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 

-  Tin tức sinh hoạt

* H́nh aảh Thánh lễ quan thầy đoàn thuyền Giáo xứ Phú Yên (9/7/2014)

* ĐGM Phaolô tham dự chầu lượt tại Gx Phú Yên (27/1/2013)  - H́nh ảnh
* Giáo xứ Phú Yên: Tuần chầu đền tạ Chúa Giêsu Thánh Thể trong những ngày đầu năm  (13/2/2011)
* Giáo xứ Phú Yên: Những sự kiện trọng đại "phúc trùng lai" 11.10.2010
* H́nh ảnh Gx Phú Yên kỷ niệm 140 năm lập làng, 90 năm lập xứ
* Giáo xứ Phú Yên với t́nh yêu Bí tích Thánh Thể
* Đầu năm, thăm cha xứ cao niên nhất thế giới - 17.02.2008

 

Lược sử Giáo xứ Phú Yên

LÀNG TÂN YÊN – XỨ PHÚ YÊN

KỶ YẾU

H̀NH THÀNH & PHÁT TRIỂN

Trong phần mở đầu cuốn sách Giáo xứ Phú Yên, làng Tân Yên, Lm. F.X. Nguyễn Hùng Oánh đă viết: “Mến yêu quê hương, hănh diện về ngôi Thánh Đường đứng nhất nh́ Giáo phận Vinh đă trở thành truyền thống tốt đẹp của người Tân Yên khắp năm châu”. V́ thế bà con quê hương Tân Yên ở trong và ngoài nước đă đóng góp những khoản tiền và ngày công đáng kể để bảo tồn ngôi thánh đường, xây dựng nhà xứ mới, pḥng học, giúp đỡ người nghèo, nâng đỡ học sinh bằng tiền khuyến học, đóng bàn ghế mới cho học sinh, đóng góp phần lớn ngân sách vào nguồn điện thắp sáng cho dân làng, đào giếng, xây giếng nước và tất cả mọi thành quả chúng ta đă làm được là một việc đáng trân trọng cần ghi nhớ để tạ ơn Thiên Chúa và biết ơn ông bà tổ tiên đă khai sinh ra Làng Tân Yên, giáo xứ Phú Yên hôm nay.

Các thế hệ Tân Yên chúng ta đang cố gắng để không hổ thẹn với tổ tiên, làng nước. Hy vọng con cháu Tân Yên luôn biết phát huy ḷng yêu mến quê hương, kính nhớ ông bà tổ tiên, ra sức học hành, tu dưỡng đạo đức để bồi đắp, giữ ǵn những ǵ Ông Cha ta xây dựng và để lại cho hậu thế.

Chúng ta cùng điểm lại những chặng đường lịch sử, những sự kiện mà Làng Tân Yên – Giáo xứ Phú Yên đă trải qua trong suốt quá tŕnh h́nh thành và phát triển

I. THỜI KỲ KHAI NGUYÊN

Đất Tân Yên (Xóm Mới) trước chỉ là một g̣ đất nổi lên giữa hai ḍng Mai Giang uốn quanh, bởi sự h́nh thành do hai nguồn đất: một nguồn từ dăy núi Rồng trôi xuống, một nguồn nữa là do sự bồi đắp từ biển cả (theo giả thuyết giải thích căn cứ vào kết quả hai mũi khoan khai thác nguồn nước ngầm ở độ sâu 80m). V́ là g̣ đất nổi, nên thuận lợi cho các thuyền te tới đậu, nhất là thuận lợi cho việc đi lại của khách từ Phú Nghĩa hạ (Kẻ Hàu) và Phú Nghĩa thượng (Kẻ Mơ) tới Huyện lỵ và vùng khác, nên đă dùng đ̣ ngang tới cồn đất nầy. Từ đó cồn đất này có tên “Bến Lở”: “Bến” là nơi đến và đi, “Lở” là do sự bồi đắp đất cát và xói ṃn của ḍng nước, cũng là một thứ đến và đi của đất cát.

Như vậy đất Tân Yên được h́nh thành qua sự kiến tạo của thiên nhiên và thuộc địa danh Huyện Quỳnh Lưu, Tỉnh Nghệ An, phía Bắc Miền Trung, Việt Nam.

II. THỜI KỲ H̀NH THÀNH

(Từ năm 1830 đến 1870)

Là một g̣ đất nổi, nên dần dần qua thời gian năm tháng, các nhóm họ tộc từ các nơi đă lần lượt đến Bến Lỡ( Xóm Mới )Tân Yên lập cư và tuần tự gồm tất cả các nhóm chính:

1. Nhóm Phú Nghĩa hạ (Kẻ Hàu): Xét về mặt địa lư, làng Kẻ Hàu trải dọc theo sông đông tây, nhưng phía sau (đông và bắc) th́ lại chênh vênh trên “cao nguyên” đất đá do triền Núi Rồng đổ xuống. Ở trung tâm làng, trên một g̣ đất và đá có một số gia đ́nh Công giáo với ngôi nhà nguyện nhỏ bé trong một làng lương đông đúc thuộc giáo họ Mành Sơn. Theo sử sách để lại th́ Ông Cố Mựi cùng với gia đ́nh lên Bến Lở (Xóm Mới) để giữ đạo v́ thời gian vào khoảng năm 1830 thời Tự Đức thập niên ra sắc chỉ cấm đạo nên ngôi nhà nguyện đă bị đốt phá b́nh địa.

Sau khi Cố Mười lên Bến Lở, có gia đ́nh Bà Trần Thị Thử (thân mẫu của Ông Nguyễn Văn Tự hay c̣n gọi là cố Trùm Hân) cũng lên Bến Lỡ lập cư. Rồi theo thời gian năm tháng và thời cuộc, cũng như do sinh kế, các nhóm tiếp theo đă lần lượt tới Bến Lở sinh sống và lập nghiệp. V́ thế dân quanh vùng tặng cho Bến Lở danh từ “Xóm Mới”. Xóm Mới trở thành nơi đất lành chim đậu. Số người đến sinh sống mỗi ngày một tăng thêm. Tôn giáo là mối dây linh thiêng liên kết dân Xóm Mới thành một xóm đạo dưới sự hướng dẫn của Cố Mười trực thuộc giáo họ Mành Sơn (Mành Sơn lúc đó đang là một Họ của xứ Cẩm Trường).

2. Nhóm Phú Nghĩa thượng (Kẻ Mơ): Thuộc ḍng tộc họ Trương danh tiếng, đổi sang họ Nguyễn (họ nhà vua lúc đó) và sang Xóm Mới sinh sống v́ lư do tôn giáo hơn là v́ kế sinh nhai. Trong nhóm nầy, nổi tiếng là Bà Cục Làng, chồng họ Chu cùng với mấy người cháu có học thức là: Ông Chu, Ông Trạch, Ông Hanh, Ông Khương.

3. Nhóm Thanh Dạ: Nguồn gốc phát xuất từ Ông Bà Cố Mến, cuối thế kỷ 18, Cố Mến, người lương, ở Thạch Động (Quỳnh Thạch ngày nay) về Thanh Dạ sinh sống, lập gia đ́nh, sinh được bảy người con, trong đó có năm người xuống Xóm Mới (Tân Yên) lập nghiệp là: Ông Yến, Ông Phảng (Phàng), Ông Phùng, Ông Hiêng, Bà Hợu. Cùng đi với Ông Hiêng có mấy người anh chị em họ là: Bà Tri (Bà Bối), Ông Diện, Ông Kư Thuân, Ông Trinh.

4. Nhóm Kẻ Ṣ: Xuất phát từ Ông Bùi Nhật Nghĩa (hay Ngăi) sinh khoảng năm 1865, từ Làng Ṣ ra Tân Yên lập nghiệp, kết hôn với Bà Nguyễn Thị Hoan con gái Bà Cố Yến, Ông là thân phụ Linh mục Bùi Nhật Nghiệm.

5. Nhóm Kẻ Ng̣: Xuất phát từ Ông Bà Câu Lương họ Trần, sinh quán ở thôn Ngọc Thanh vùng Kẻ Ng̣ (Song Ngọc). Bà Câu là người họ Nguyễn, Ông Bà sang Tân Yên lập nghiệp, làm ăn giàu có. Cùng với Ông Bà Câu Lương có Bà Miện (Thân mẫu của Ông Viện) ở Làng Trúc Vọng (Kẻ Ng̣); Ông Trần Ngọc Liêu (thân phụ của Linh mục Trần Ngọc Thủy); Ông Trớc (thân phụ của Ông Kư Toản); Ông Trùm Cam.

6. Nhóm Kẻ Ḷ: Bắt đầu từ Ông Trần Quang Tuế (gọi là Ông Kư Đuyến) ra Tân Yên lập nghiệp, xây dựng gia đ́nh với con gái Ông Bà Cố Yến (Bà Kư Đuyến).

7. Nhóm Đồng Bạch: Xuất phát từ Ông Học Thởng ( hay Thởn) ở Đồng Bạch (Quỳnh Bá hiện nay), xuống Xóm Mới dạy học và lập nghiệp. Linh mục Nguyễn Hữu Nhường là hậu duệ đời thứ 4 của ông.

8. Nhóm Kim Đôi (Trung Nghĩa, Hà Tĩnh): Xuất phát từ Ông Bà Cố Th́n có năm người con ra Xóm Mới lập nghiệp: Bà Gián, Bà Thiên, Ông Quyết (Ông Trùm Phương); Bà Thể, Bà Điểng. Ông Quyết là Ông Nội của thầy Nguyễn Trung Hiếu, Lm. Nguyễn Xuân Thảo, Lm. Nguyễn Công Minh.

Ngoài 8 nhóm chính c̣n có các nhóm lẽ nơi khác đến Tân Yên sinh sống và lập nghiệp từ sau năm 1900 (xin xem Bản Phả Đồ Làng Tân Yên).

V́ vậy khi nói đến gia phả nguồn gốc Làng Tân Yên, Ông Nguyễn Ngọc Xoan đă thể hiện tâm trạng của ông đối với quê hương qua mấy vần thơ:

Khéo tay Tạo Hoá nhiệm mầu
Đất Tân Yên đă có hầu bao năm,
Thuở xưa khởi sự cha ông,
Có tên Xóm Mới bên sông tà tà,
Vốn người gốc ở Ṣ ra,
Cùng người Thanh Dạ hợp hoà tạo nên,
Vào thời Tự Đức thập niên, (1855)
Triều đ́nh cấm đạo ẩn yên qua ngày,
Chuyên nghề chài lưới hăng say,
Nửa cơm nửa cháo qua ngày dung thân,
Mây trời đưa đẩy dần dần,
Tạo nên phồn thịnh dân sinh lan tràn,
Xóm Mới đổi lại Tân An
Biến thành xứ đạo vẹn toàn vẻ vang
Ra công bồi đắp sửa sang,
Cùng nhau xây dựng hiên ngang xóm làng,
Công tŕnh cải tiến mọi đàng,
Lập nên xứ sở muôn vàn bao la,
Trải qua non nước t́nh nhà
Đất lành chim đậu kể ra từ ngày,
Thợ Trời sao khéo vần xoay,
Khiến nên ra cơi vùng này đẹp xinh
Trường giang uốn khúc bao quanh,
Thuỷ triều lên xuống nước xanh một màu
Ba bề làng xă gần nhau,
Thuyền buồm xuôi ngược chậm mau hữu t́nh,
Hoàng hôn ban sáng b́nh minh,
Bóng in mặt nước hữu t́nh biết bao,
Lưới chài nhộn nhịp ra vào,
Quanh năm phồn thịnh trải bao tháng ngày
Chính nghề chài lưới chuyên tay,
Nhà trên thuyền dưới đêm ngày đủ no,
Trước sau tấp nập mành đ̣,
Nhà tranh nhà ngói nhỏ to nhiều màu,
Đông tây qua lại đầu cầu,
Ngước trông trước mặt rồng chầu thắm tươi,
Núi rồng cao rộng lưng trời,
Sông Hàu nước chảy ra nơi cửa Quèn,
Ghe thuyền xuôi ngược đua chen,
Kẻ buôn người bán bao phen rộn ràng,
Cảnh ngoài xem vẻ giàu sang,
Phú Yên tên gọi vẻ vang từ ngày
Thánh đường cao ngất quư thay,
Nguy nga tráng lệ xem ngay hùng hồn,
Xưa nay vẫn có tiếng đồn,
Phú Yên thắng cảnh chẳng c̣n nói không,
Đành rằng gạo chợ nước sông,
Trải bao thế hệ cha ông đêm ngày,
Lưu truyền con cháu thời nay,
Ai người chính gốc đông tây hướng về…

II. THỜI KỲ PHÁT TRIỂN

(Từ năm 1870 đến 1920)

Sau khi có số người đông đúc và để có điều kiện sinh hoạt tôn giáo cho thuận tiện, bà con Xóm Mới đă xây dựng ngôi Thánh đường và được thành lập Giáo họ vào năm 1870, lấy tên là Giáo họ Tân Yên, trực thuộc Giáo xứ Cẩm Trường. Ngôi nhà thờ Họ được xây dựng bằng gỗ, dài 20m, rộng 10m, đây cũng chính là di tích lâu đời nhất của Giáo xứ Phú Yên. Hiện nay giáo xứ đang chuẩn bị trùng tu, bảo tồn để làm nhà truyền thống của giáo xứ.

Đến năm 1879 giáo dân lại tiếp tục xây dựng nhà xứ khá khang trang đủ cho Cha quản xứ và khách của xứ sinh hoạt.

Sau khi Giáo Họ có số giáo dân đă đông đúc là 1.011 người, th́ ngày 14/02/1920 Đức Cha Andre Eloy Bắc đă k‎ư sắc lệnh cho thành lập Giáo Xứ, lấy tên là Giáo Xứ Phú Yên, tách từ xứ Mẹ Cẩm Trường. Cha Phêrô Quỳ là Linh mục quản xứ tiên khởi.

Sau khi thành lập giáo xứ, dân Xóm Mới – Tân Yên thịnh vượng và phát triển về mọi mặt. V́ thế Ông Tú Giáp người Làng Mơ dạy Hán học ở Làng Tân Yên đă ghi lại cảm nhận của ông về CẢNH LÀNG TÂN YÊN qua những vần thơ đầy màu sắc, tả thực mà như mơ, như vẽ:

Tùng Mai non nước nhà ta,
Đất Tân Yên mới dựng ra từ ngày…
Thuở Trời trải khéo vần xoay,
Mở mang ra cơi đất nầy cũng xinh.
Sông ṿng hói bọc chung quanh,
Một g̣ nhà ngói nhà tranh sắp bày
Trông ra núi đỏ hây hây,
Sông xanh leo lẻo buồm chài thinh thinh
Cảnh sao cảnh khéo hữu t́nh,
Dễ đem ngọn bút vẽ tranh truyền thần
Ngắm đi ngắm lại mấy lần,
Vẽ sao cho đúng cảnh Tân Yên mà
Sông Mai quanh lại ṿng ra,
Bồi thêm cánh băi ch́a ra trước làng
Phía sau hói sác mênh mông,
Phía Tây cầu bắc, phía Đông đ̣ chèo.
Thành ra bốn mặt thuỷ triều,
Dầu không tấc ruộng nhưng nhiều bát ăn
Thông thương trải khắp xa gần,
Rơ ràng bể bạc sông ngân dồi dào
Ngư diêm lợi biết là bao,
Lưới về mành trẩy ra vào luôn canh
Đội ơn Thiên Chúa tạo thành,
Chúa ban ơn lắm lại thanh lịch nhiều.
Lầu son gác tía mỹ miều,
Có bề phong vận có chiều thanh tân
Cửa hàng có phố ở gần,
Rượu tây thuốc bắc đủ phần thiếu chi.
Đường tây, sữa hộp, cà phê,
Đồng hồ xe đạp thiếu ǵ kẻ chơi
Bàn đèn có kẻ mua vui,
Áo quần, bàn máy có nơi sẵn sàng
Nhà quê nhưng cũng phố phường,
Ăn chơi đủ món phô trương đủ màu
Xem ra cũng lắm kẻ giàu,
Người đông của khó dễ đâu sánh tày
Mới xem một cảnh làng đây,

………………………………

Ai ơi muốn học phố phường,
Phải xem cho rơ cảnh Làng Tân Yên.
Địa đồ nầy vẽ như in,
Bút hoa nầy cũng đă quen vẽ vời.
Thư y nhân lúc ngồi rồi,
Phẩm đề xin hoạ vài bài thêm hoa

IV. THỜI KỲ TRƯỞNG THÀNH

(Từ năm 1920 đến 1954)

Khi số giáo dân đă đông đúc và v́ nhu cầu mục vụ, Cha già Quỳ đă chuẩn bị một số nguyên vật liệu để xây dưng ngôi Thánh đường mới, nhưng v́ ngài chuyển đi quản nhậm xứ khác, nên đầu năm 1934, dưới sự chăn dắt của Linh mục quản xứ Phêrô Cao Hữu Hân, Thánh đường mới đă được khởi công xây dựng. Linh mục Phêrô Bùi Nhật Nghiệm (người Tân Yên) trực tiếp vẽ mẫu và chịu trách nhiệm về mặt kiến trúc. Một Ban kiến thiết được thành lập do cha Hân đứng đầu cùng với các ông: Trần Tuất, Nguyễn Lưu Phương, Bùi Nhật Tân, Bùi Nhật Huân. Các thầy giáo biện cung cấp nhân công hàng ngày. Ông giữ việc Trinh khi nào cũng có mặt. Ông Bà phó Nụ lo cơm nước cho thợ. Cả một bầu khí tinh thần hăng say làm nhà thờ nhờ ba yếu tố: Thiên thời, địa lợi, nhân hoà. Năm 1934 khởi công và đến năm 1937 th́ hoàn thành. Trong ba năm xây dựng thánh đường, lưới được mùa, mành trẩy buôn bán phát đạt đảm bảo cho nguồn tài chính. Về ngân sách, khi khởi công chỉ có 10.000,00đ (tiền Đông Dương) nhưng khi hoàn thành th́ tốn phí mất 700.000,00đ, tính theo thời giá trị hiện nay vào khoảng 19.000.000.000,00đ (mười chín tỷ đồng). Thánh đường mới có chiều dài là 46,5m ; rộng 13,5m; tháp cao 37m. Thánh lễ làm phép Nhà Thờ được tổ chức long trọng vào năm 1938 nhân dịp Đức Cha Bắc đi kinh l‎ư. Tước hiệu Nhà Thờ là Chúa Kitô Vua vũ trụ.

Thánh đường giáo xứ là một công tŕnh vĩ đại đă được nhiều kỹ sư trong và ngoài nước ca ngợi thán phục vẻ đẹp hài ḥa vừa cổ vừa kim không lỗi thời nhưng kiên cố. Khi nói về ngôi Thánh đường, Ông Nguyễn Ngọc Xoan đă thả hồn qua mấy vần thơ:

Cha Hân, cha Tạo hai cha,

Hiệp cùng cha Nghiệm một nhà trúc sư,

Một tay mẫu mực nhân từ,

Đốc công chỉ vẻ chẳng từ ngày đêm.

Việc làm ngày tháng liên miên,

Gian lao tất tưởi tiếp liền ba năm.

Ba tư- Ba bảy (1934-1937) mới xong

Đầu năm ba tám (1938) nên công hoàn thành

Biết bao vật dụng ngổn ngang

Xi măng, đá, sắt trăm ngàn bào la

Gạch vôi, cát, sạn kể qua,

Ghe đi mành lại thật là luôn phiên.

Mua từ miền bắc xa miền

Hải Pḥng, Hà Nội ghe thuyền ghé qua.

Bùi Chu Phát Diệm cũng ra

Đồ hàng mua bán điều hoà liên miên,

Cha con khó nhọc ngày đêm,

Nhân tài vật lực bạc tiền quản bao.

Ơn trên đổ xuống dồi dào

Mùa màng mặc kệ phó giao cho Trời.

Đồng bào công tác tơi bời,

Nào cây, nào đá, nào vôi cả ngày.

Đào hào, đào móng đóng cây,

Trộn hồ, gài sắt bao ngày gian lao,

Ghe thuyền tiếp liệu ra vào,

Tha hồ khuân vác, xôn xao đêm ngày

Bốc lên vừa hết thuyền này,

Tiếp sang thuyền khác chất đầy lại vơi,

Sáng trăng nào khác tối trời,

Không trăng đèn thắp sáng ngời thay trăng

Càng làm sức mạnh càng hăng,

Dựng xây nhà Chúa ai rằng tiếc chi…

Thợ xây Phát Diệm Bắc Kỳ,

Toàn tay thợ giỏi phải chi tầm thường

Công lao cả mấy năm trường

Thật là phép nhiệm khôn lường biết bao.

Chúa ban ơn xuống dồi dào,

Nói sao cho hết công lao thực hành,

Cha Hân cố gắng hết ḿnh,

Đồng bào đoàn kết trọn t́nh giúp nhau

Lừng danh nổi tiếng đâu đâu,

Thánh đường lộng lẫy tựa hồ núi cao,

Tân Yên vui sướng dường bao,

Dựng xây nhà Chúa, Chúa nào phụ ơn.

Nhưng mấy vần thơ trên cũng chưa đủ để ông Nguyễn Ngọc Xoan thoả măn về kỳ công xây dựng và vẻ đẹp của ngôi thánh đường, ông c̣n thể hiện thêm qua mấy ḍng thơ khi ngôi thánh đường hoàn thành vào năm 1937:

Thánh đường rực rỡ muôn phần
Ngắm xem trên dưới tuyệt trần nguy nga.
Xiên xiên hai mái mặn mà,
Kết ren ḿnh nóc ngang ra mỗi đầu.
Hai mươi bốn mái trước sau,
Phía trên cung Thánh bu cao bát vần
Tháp tiền chót vót chuông ngân,
Dọc ngang trên dưới hiệp phần chung nhau.
Xây cất theo kiểu bắc cầu,
Gọng tôm gọng vó gối đầu liên can
Công tŕnh kiến trúc khang trang,
Nh́n xem tuyệt hảo chu toàn nào hơn,
Vững vàng như núi Mành Sơn,
Cửa gài đúc cuốn hai bên giáp tường.
Chu vi bốn mặt Thánh đường,
Chạy dài năm chục mét tường c̣n dư,
Chiều ngang hai chục đă trừ,
Bề cao hai chục kể từ nóc thôi,
Tháp cao bốn chục đo rồi,
Mặt tiền, mặt hậu th́ thôi tính ǵ,
Bốn bề trên dưới chung quy,
Thang lồng trôn ốc lên th́ tháp chuông,
Kính màu chiếu sáng tứ phương,
Bê tông cốt sắt giằng tường không ngơi.
Công lao kiến trúc tuyệt vời,
Trong ḷng bốn dăy ghế ngồi thênh thang
Chứa người được cả trăm, ngàn,
Tŕnh bày đẹp đẽ huy hoàng tốt tươi.
Kính màu xanh thẳm da trời,
Sắc vàng đỏ tím sáng ngời đẹp xinh.
Nh́n vào như ánh b́nh minh,
Trên trần gọng vó kết h́nh với nhau.
Thật là một vẻ sang giàu,
Trong, ngoài, trên, dưới hoà nhau mọi đàng
Thánh đường tuyệt sắc khang trang,
Tân Yên nổi tiếng giàu sang đă từng.
Cha Hân quản xứ nhọc ḷng,
Ra tay kiến tạo kỳ công khác thường,
Dằng dai cả mấy năm trường,
Nhiều cha xứ trước tính đường thấp cao.
Cha Hân kêu gọi đồng bào,
Toàn dân hưởng ứng đổ vào việc chung.
Sức người sức của tập trung,
Thành phần đoàn thể đều cùng chia ra.

………………………………….

Tứ bề vẻ đẹp hiên ngang,
Thuyền qua, khách lại ngỡ ngàng dừng chân

Thật vậy, công tŕnh ngôi thánh đường là công, của, cả làng Tân Yên hy sinh bớt ăn, bớt mặc để làm sáng danh Chúa. Nhưng ai cũng phải ghi nhận rằng: Người có công lớn nhất là cha Cao Hữu Hân, cha Bùi Nhật Nghiệm.

Song song việc xây dựng nhà Chúa, giáo xứ c̣n phát triển về các mặt:

A- VĂN HÓA VÀ PHONG TỤC

Đất Tân Yên xưa có tiếng là nơi lắm chữ nghĩa. Các nhà phú hộ chuộng văn chương chữ nghĩa đă nuôi thầy đồ dạy chữ nho cho con cháu ḿnh. Nhờ sự học hành, nên dân trí được nâng cao, thuần phong mỹ tục cũng được duy tŕ và phát triển. Làng có luật lệ, kỷ cương, ai vi phạm phải chịu phạt tiền cùng với một số h́nh thức khổ nhục.

1. Về quan chức: Ngoài chức vụ lư trưởng, hương hào chuyên trách công việc hành chính do chế độ đương thời quy định, lệ làng c̣n đặt ra những chức tước danh dự: Lư, Nhưng, Tri, Nhiêu. Muốn có chức tước nầy phải bỏ tiền ra mua: Lư, Nhưng 100 quan, Tri 60 quan, Nhiêu quan đồng.

2. Về luật xứ: Quy định về nguyên tắc phân kính các thứ ngắm trong Tuần Thánh, quy định nghĩa vụ đóng góp để gây công quỹ chi tiêu cho giáo xứ.

3. Về chức vụ: Ngoài chức vụ Trùm xứ, Thủ dịch, Giáo biện được bầu, xứ c̣n đặt ra những chức vụ danh dự Kư xứ, Trương xứ, Thông xứ. Những chức vụ nầy cũng phải mua bằng tiền, nhưng được tuyển chọn về mặt đạo đức: Kư xứ 150 quan, Trương xứ 120 quan, Thông xứ 100 quan.

Trùm xứ, Thủ dịch, Giáo biện cùng với Kư, Trương, Thông được gọi chung là “hàng xứ”. Tất cùng nhau họp bàn vào những dịp lễ lớn. Vai tṛ của Cha Chánh xứ: lănh đạo, chấp thuận các quyết định của hàng xứ.

4. Về tổ chức hành chính Đạo/Đời: Gồm có hai khối song song với nhau, khi cần th́ giúp đỡ nhau. Hai khối đó, người dân thường gọi là Nóc Làng, Nóc Xứ.

5. Nghề nghiệp: Dân chài lưới di cư đến Bến Lở, bước đầu sinh sống bằng nghề đánh te, sau khi có người đông đúc, làm ăn phát đạt th́ nghề đánh cá biển xuất hiện. Mỗi năm làm nghề biển được chia thành hai mùa đánh cá: Mùa lưới mùa và mùa lưới chiêm. Chủ thuyền gọi là nhà nghề và phần hưởng thụ được chia theo phần việc: thợ, đầu neo, trai, bạn.

Ngoài làm nghề biển c̣n có thêm nghề làm mắm (đâm), nghề nấu nước mắm, nghề nuôi lợn, nuôi gà vịt, nghề đánh dây neo, đan chài lưới, nghề thợ vàng thợ bạc, nghề may máy, nghề đi gánh nước ngọt về bán lại và dùng.

B- TRƯỜNG HỌC

Sau khi có ngôi Thánh đường mới (1938) nhà thờ cũ được chuyển sang làm trường học đủ pḥng cho 5 lớp học. Thầy Trần Ngọc B́nh (Thầy giáo Tháp) được cha già Hân mời ra làm Hiệu trưởng, nhưng lúc đó thầy mới 18 tuổi nên phải nhờ ông Nguyễn Đức Dung đứng tên Hiệu trưỏng. Có thể nói thầy Trần Ngọc B́nh đă đào tạo cả một thế hệ ”có học” cho làng Tân Yên. Sau này có thầy Nguyễn Nhàn, Nguyễn Tấn, Lê Quư Nhơn được mời ra dạy. Thời cha Hậu, có thầy Trần Vĩnh Tân được mời ra dạy. Những thầy giáo vừa kể trên là phái “tân học”, c̣n đối với Nho học th́ học tại tư gia, các gia đ́nh khá giả tổ chức mời các thầy tới dạy như thầy Học Khảo (Cầu Giát) thầy Học Mai (Quư Hoà) thầy Học Bân (Tân Yên), thầy Học Phùng, thầy Học Tài…

C- CÁC HỘI ĐOÀN

1. Hội Kèn Tây: Gọi là hội kèn Tây để khỏi lẫn lộn với hội Bát âm (hội kèn ta) được thành lập từ đời cha già Quỳ quản xứ (1930) do mấy người con của ông Nguyễn Lưu Phương khởi xướng và luyện tập. Ông cố cụ Nguyễn Ngọc Đức là Hội trưởng, Ông Nguyễn Đức Dung luyện tập.

2. Hội Ca Vịnh Rôcô: Là Hội hát (Ca đoàn) nhận thánh Rôcô làm quan thầy, được thành lập theo nhu cầu phụng vụ, nghĩa là Hội được thành h́nh từ lúc có Thánh lễ thường xuyên ở làng. Nhóm đầu tiên lập thành Hội nghĩa là có quy củ, điều lệ, gồm bảy người: Thầy Trần Ngọc B́nh, Ông Nguyễn Văn Chất, Ông Nguyễn Văn Thiên, Ông Nguyễn Văn Biểu, Ông Bùi Nhật Hoá, Ông Nguyễn Ngọc Đức, Ông Nguyễn Văn Chước. Sau nầy có thêm: Ông Trần Vĩnh San, Ông Nguyễn Văn Mẫn, Ông Nguyễn Duy Dương, Ông Trần Đăng Khoa, Ông Trần Đ́nh Khuê, Ông Trần Kim Mỹ, Ông Trần Văn Tự….

3. Hội Bát Âm: Gồm những người biết thổi sáo, biết đánh đàn, biết kéo nhị họp lại, dùng tài năng của ḿnh để ca tụng Thiên Chúa, hát mừng Đức Mẹ trong các dịp rước kiệu. Dụng cụ Bát Âm thường dùng là: Sinh tiền, sáo tre, đàn, nhị, trống, phách. Những người đă đóng góp tài năng trong Hội Bát âm: Ông Nguyễn Văn Nguôn, Ông Nguyễn Văn Sương, Ông cố cụ Nguyễn Huy Nhiếp, v.v..

4. Hội Đá Bóng: Tân Yên có truyền thống về đá bóng vào loại giỏi. Đầu thập niên bốn mươi (1940-1944), Hội đá bóng Tân Yên nổi tiếng nhờ những người: Thủ môn: Ông Nguyễn Văn Thắng; Hàng biên: Ông Nguyễn Văn Sương, Ông Nguyễn Văn Ḷng, Ông Trần Đăng Khoa, Ông Nguyễn Văn Chước, v.v..

5. Thành ngữ Tân Yên :

- Hay như thuốc Cụ (Thuốc của Cha Tạo ,cha Hân)

- Chữ nghĩa văn chương không bằng cái xương con cá lẹp: V́ không có điều kiện học và khi đi làm th́ có thu nhập, nên mấy người đi làm nghề khinh mấy người đi học.

- Nói trầm như Ông Xuân Cam: Ông thuộc ḷng các thứ ngắm.

- Chuyện thánh như Ông Trùm Cảnh: Ông nhớ hết các truyện hạnh các Thánh v́ ông siêng năng đi tham dự thánh lễ và đọc kinh tối.

- Học trừ b́a: Học sách bổn thuộc ḷng đến cả nhớ trang, câu hỏi thưa như Ông Nguyễn Huy Cử (Cở).

- Bụng to như bụng Ông Truy: Ông có cái bụng to như phụ nữ có thai nhưng không phải v́ bị bệnh.

- Nói bờ hàn: Từ nầy dùng cho những người ngồi bàn luận với nhau riêng khi ngồi mát vào đêm ở bờ hàn (mép sông), mà qua các cuộc họp không dám đưa ra hoặc đề xuất ǵ.

- Lư Phó Tao, mép thầy kiện: Ông Phó Tao ăn nói có đầu, có đuôi, có lư sự, ai cũng kính nể. V́ thế trong làng ai ăn nói có lư sự th́ được gọi là “lư Phó Tao”.

- Bẩn như Măn Mèo: Ở làng Mơ có ông tên là Mận, điên điên khùng khùng, thường sang Tân Yên vớt những đồ bẩn để ăn.

6. Ơn Gọi Tu Tŕ: Các Linh mục, Chủng sinh và Tu sĩ: Trong thời gian 34 năm từ 1920-1954 đă có hai linh mục và hai nữ tu khấn trọn đời:

- Linh mục Phêrô Bùi Nhật Nghiệm sinh năm 1889 tại Tân Yên, nhập chủng viện Xă Đoài năm 1903, thụ phong Linh mục ngày 23/12/1922

- Linh mục G.B. Trần Ngọc Thuỷ sinh năm 1901, tại Tân Yên, thụ phong Linh mục năm 1936.

- Soeur Maria Nguyễn Thị Tuyến sinh năm 1913 tại Tân Yên, khấn trọn đời năm 1933 tại ḍng Phaolô Hà Nội.

- Soeur Elisabet Chu Thị Tùng sinh năm 1918 tại Tân Yên, khấn trọn đời năm 1933 tại ḍng Phaolô Hà Nội.

7. Về Nhân Danh: Tính đến tháng 12/1954 là 2.300 người.

 

V. THỜI KỲ TỪ NĂM 1954 ĐẾN 2004

1. Cảnh tượng năm 1954

Đó là một ngày đă đi vào kư ức của người dân làng, bắt đầu vào 15 giờ chiều ngày 21/12/1954, người dân trong làng di tản ồ ạt vào Miền Nam Việt Nam. Với một số dân đông đúc trước đó là 2.300 người, chỉ c̣n vọn vẹn 297 người chủ yếu là phụ nữ và trẻ em. Sự chia ly không báo trước này là một bước ngoặt lớn trong đời sống của xóm thôn: chồng xa vợ, cha xa con, anh xa em… cứ thế đeo đẳng suốt 21 năm ṛng. Ở đây, những con người phải chịu bao đau thương và mất mát – 21 năm- một quăng thời gian quá ngắn ngủi để hàn gắn những vết thương của lịch sử.

Những sự chia ly đau thương và đầy mất mát đó là một thử thách lớn đối với những người dân quanh năm ”bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”. Cảm tác trước những chia ly nầy, Ông Nguyễn Ngọc Đức (thân phụ của Lm. Nguyễn Xuân Thảo & Nguyễn Công Minh) đă thốt lên:

… Ơn Trời sinh được bảy trai,
Bốn con làm Thánh, ba con xa vời,
Ḿnh cha hiu quạnh một nơi,
Mẹ thời Phú Quốc, con thời Nha Trang,
Gia đ́nh cắt đứt tang hoang…

2. Ngày 25/10/1958: Đức Cha G.B. Trần Hữu Đức đi kinh l‎ư và ban bí tích Thêm sức cho các em. H́nh thức đón tiếp Đức Giám mục đối với giáo dân bằng đường bộ hoặc đường thuỷ từ xứ nầy sang xứ khác. Ngài đến với giáo xứ Phú Yên, một giáo xứ với số giáo dân chỉ vọn vẹn hơn 300 người và c̣n không khí buồn thảm của cảnh chia ly. Tới mỗi xứ, Đức Giám mục quan tâm lo lắng cho việc học hành văn hoá và giáo lư. Ngài an ủi động viên từng con chiên mà Ngài chăm lo, Ngài c̣n kiểm tra giáo lư Thêm sức theo chỉ định của Ngài trước ngày ban bí tích.

3. Ngày 1/6/1960 – Giáo xứ có Linh mục về nghỉ hưu và quản xứ: Sau năm 1954, giáo xứ chỉ có cha phụ trách coi sóc, nỗi buồn cô đơn vắng lạnh của vụ Di cư 21/12/1954 vẫn chưa nguôi ngoai, nhưng khi giáo xứ được tin cha già Phêrô Bùi Nhật Nghiệm quê hương Tân Yên được Bề trên địa phận trao Bằng sai về nghỉ hưu và quản xứ Phú Yên, ḷng mọi người đều phấn khởi vui mừng v́ có vị cha già cùng ở và đồng hành với ḿnh, nhất là hàng ngày có Thánh Lễ Misa dâng trên bàn thờ là một điều sung sướng nhất không ǵ bằng.

Nhưng v́ tuổi cao, nhất là mắt bị mờ, nên Toà Giám mục Xă Đoài lại phải cử thêm một thầy giảng ra giúp đỡ cho Ngài trong việc mục vụ. Các Thầy đă lần lượt ra giúp Ngài: Thầy Trần Hướng, Thầy Dương Đ́nh Ḥa, v.v..

Thầy Phêrô Dương Đ́nh Hoà khi đặt chân đến đất Tân Yên đă có những cảm nhận về một xóm làng, giáo xứ đ́u hiu tiêu điều của những năm “hậu di cư”: “…Vào một buổi sáng mùa thu năm 1961, người thầy giảng khi về tới đầu làng đă thấy khu nghĩa địa cỏ cây dày đặc, hoang vu. Tiến vào nhà xứ cỏ cây mọc um tùm không lối đi, nhà cửa bị rêu phong phủ một lớp dày đặc, nhưng bù vào đó một ngôi Thánh đường đồ sộ có ngọn tháp cao vút. Trong pḥng nhà xứ một vị Linh mục già cả lại mù loà và duy nhất chỉ có một bà bơ giúp Ngài và một chú chó cũng đă già… Biến cố ly tán đă 7 năm rồi mà ḷng người vẫn đang ngóng chờ ngày ra đi để đoàn tụ. Những tấm thiếp thông tin của nguời thân từ miền Nam gửi về là một nguồn an ủi cho mỗi người và cùng nhau ngồi nghe tin tức. Nhất là vào những buổi đọc kinh chung, hát kính Đức Mẹ với bài ”Mẹ ơi! Con cái Mẹ nơi trần gian…” đă gởi lại cho mọi người đối với người thân ở vĩ tuyến 17 trở vào ḷng nghẹn ngào thương nhớ khôn nguôi đến rơi lệ, người thầy giảng bỗng thấy ḷng ḿnh thổn thức rồi lắng đọng một niềm thông cảm sâu xa…”

Quê nhà dưới bóng tháp in
Tiếng ai nức nở giờ kinh ban chiều?
Hàng dừa lặng lẽ đ́u hiu
Tóc chùng buông xơa bóng chiều hơi sương
Cỏ cây rác rưởi ngập đường,
Sớm hôm mờ dấu người thân chưa về
Nước triều lên ngập bờ đê,
Con đ̣ đứng đợi biết về nơi nao?
Thánh Đường tháp hút Trời cao
Đăm đăm mỏi mắt phương nào người thân?
Dáng ai thơ thẩn quanh sân
Thao thức đón đợi ái ân trở về
Người đi biền biệt xa quê
Thấu chăng nỗi nhớ tái tê ngậm ngùi?
Bao giờ cho nắng rợp trời
Cho chuông reo đổ, cho người gặp nhau…

Trên thực tế, biến cố Di Cư 1954 đă làm xáo động và biến dạng cả một xóm làng; người người ồ ạt bỏ quê hương ra đi! Biến cố Di Cư 21/12/1954 đă làm cho Tân Yên từ một nơi có tiếng là giàu có đông đúc thuở nào đă trở thành một nơi tàn người, tàn của. Nhưng hậu quả đau thương hơn cả là để cho người hụt chân sót lại một nỗi buồn nhớ chờ đợi ṃn mỏi triền miên.

Hơn một nửa thế kỷ đă trôi qua, những nỗi đau thương đổ vỡ mất mát tưởng như không thể nào hàn gắn được, th́ nay tất cả đă đi vào dĩ văng và cái ǵ làTân Yên vẫn tồn tại. Đó là con người, làng xóm, xứ đạo, phong tục, nghề nghiệp… Đó là Thánh đường, ngọn tháp, tiếng chuông… Đó là tiếng hát câu ca…. Đó là cuộc rước, buổi lễ tưng bừng như hôm nay… Đó là Niềm tin và T́nh yêu.

Quả thật, chính Niềm tin và T́nh yêu đă bảo tồn Tân Yên, đem lại một Tân Yên hồi sinh trọn vẹn.

4. Các Linh mục, tu sĩ nam nữ, chủng sinh: Sau năm 1954, việc học văn hoá bị gián đoạn, nên không có ai hướng dẫn cũng như không có điều kiện để nuôi dưỡng và phát triển ơn gọi tu tŕ. V́ vậy tại quê nhà Tân Yên măi đến năm 1962 mới có người dự thi Tiểu chủng viện dự bị Xuân Phong. Nhưng rồi lại bẵng đi măi tới năm 1997, sau 44 năm mới có một Chủng sinh Đại Chủng Viện Vinh Thanh, và cũng từ thời điểm này, ơn gọi tu tŕ nơi quê hương Tân Yên mới bắt đầu được nhen nhóm. Theo con số thống kê chưa thật chính xác th́ tại Miền Nam Việt Nam và hải ngoại có 10 Linh mục, 10 tu sĩ nam nữ gốc Tân Yên. Thụ phong Linh mục đầu tiên tại Miền Nam vào ngày 28/4/1972 là Cha F.X. Nguyễn Hùng Oánh. Riêng tại quê nhà: 1 tu sĩ khấn trọn, 4 tu sĩ nam nữ khấn lần đầu.

5. Ngày 17/01/1968: Đức Cha Phêrô Nguyễn Năng đi kinh l‎ư và ban bí tich Thêm sức. Ngài đến với một cộng đoàn nhỏ bé, đang bị dập vùi bởi bom đạn, khói lửa chiến tranh… Ngài ân cần thăm hỏi từng người, quan tâm đến đời sống tinh thần và vật chất của đoàn chiên.

6. Ngày 27/5/1972: Vào lúc 16 giờ ngày thứ Bảy, nhà xứ cũ bị máy bay Mỹ ném bom sập tan tành, kèm với nhà thờ bị hư hại. Sau khi tiếng bom kết thúc, bà con giáo dân tập trung về địa điểm nhà xứ, ḷng quặn đau và rơi lệ khi thấy một đống đổ nát ngổn ngang hoang tàn. Một trong những người có mặt hôm đó đă phải thốt lên :

Ta về đây ngập trời khói lửa
Xứ đường oằn lưng dưới làn bom,
Rồi tan nát trong một chiều hôm,
Những thân móng in vào chiều nhức nhối….

Đây là những h́nh ảnh mà chúng ta thấy hôm nay của 38 năm về trước (1972-2010). Những mảng móng loang lổ, những di tích của những trụ nhà lở lói theo tháng năm gợi cho chúng ta một quá khứ bi thương, và đó cũng là những chứng tích của thời gian đă qua.

7. Ngày 20/4/1990: Cha F.X. Nguyễn Hùng Oánh về thăm quê hương, dâng Thánh lễ Tạ ơn Thiên Chúa v́ những ǵ Ngựi đă ban cho Làng, Xứ. Đó là một cuộc “về nguồn” đúng nghĩa, về nơi “chôn nhau cắt rốn”, về nơi ngài đă được sinh ra và lớn lên. Ngài gặp lại những người thân, bà con giáo dân trong t́nh yêu mến, sau 38 năm xa cách. Cái tên Tân Yên đă khắc sâu vào ḷng ngài, khi h́nh Ngài được gắn kề ngôi Thánh đường và bút danh của ngài là Linh mục F.X.Tân Yên.

8. Ngày 20/8/1990: Khởi công xây dựng hồ nuôi tôm, một công tŕnh xoá đói giảm nghèo của giáo xứ do Hội Miserio của Đức quốc tài trợ, với tổng kinh phí là 150 triệu đồng. Công tŕnh này do Cha F.X. Hồ Đức Hoàn phụ trách làm đối tác, Thầy già Giuse Nguyễn Tiến Lợi (sau làm Linh mục) và Đức Giám mục Phêrô Trần Xuân Hạp lập dự án đầu tư.

9. Trùng tu và bảo tồn ngôi Thánh Đường: Sau những thiệt hại của chiến tranh và để ǵn giữ những ǵ mà cha ông đă xây dựng, Cha F.X. Nguyễn Hùng Oánh và Cha Anphongsô Nguyễn Huy Quyền là hai Cha quê hương đă trăn trở nhiều về việc này. Khó khăn về ngân sách và vật liệu cũng như kế hoạch, nhưng được sự giúp đỡ của bà con hải ngoại qua lời kêu gọi của hai Cha, ngân sách ban đầu đă có phần nào an tâm để triển khai. Cha Nguyễn Hùng Oánh đă đích thân về quê hương để trực tiếp chỉ đạo công việc này. Nhưng để công việc được tiến hành tốt đẹp, Cha đă cho thành lập Ban Điều hành công tŕnh và ngày 22/6/1993 đă bắt đầu bắc sàn tháp đầu tiên. Theo số liệu vật tư cho biết mất gần 400 cây bương (mét) và 400 cây tre mới đủ để bắc sàn cho công tŕnh. Tổng kinh phí là 100.265.000 đồng, cùng với công sức của bà con.

10. Ngày 10/3/1995: vào lúc 13 giờ, tại sân bay Vinh, chiếc phi cơ đă hạ cánh. Trong số các hành khách đi chuyến bay đó có Cha Alphonso Nguyễn Huy Quyền, cha Phêrô Nguyễn Hữu Nhường, cha Trần Anh Thi cùng với một số bà con Tân Yên ở hải ngoại về thăm quê. Trong lúc chờ đợi thay chuyến bay ở sân bay Đà Nẵng, người cùng đi với các ngài và quư khách trong chuyến đi đó, đă thấy được tâm trạng hồi hộp nhưng vui mừng chờ mong khi trở về thăm quê hương lần thứ nhất sau 40 năm xa cách. Các ngài hồi hộp, ngỡ ngàng v́ chưa h́nh dung được quê hương Tân Yên ngày nay như thế nào, mặc dầu người cùng đi đă miêu tả. Nhưng khi quư cha và quư khách vừa đặt chân trên mảnh đất thân yêu, trước sự đón tiếp nồng nhiệt của bà con làng xứ Tân Yên, các ngài đă xúc động nghẹn ngào…

11. Ngày 1/4/1994: Công tŕnh điện thắp sáng toàn dân đă được cha Oánh và cha Quyền cùng bà con hải ngoại giúp đỡ 30 triệu đồng, bằng 50% tổng công tŕnh. Đây là công tŕnh điện khí hoá nông thôn mà mỗi người dân đều mong ước từ lâu. Nhưng v́ cuộc sống khó khăn về kinh tế, bà con đă cố gắng nhưng không đủ nạp số tiền theo quy định. Đứng trước ḷng tha thiết của bà con, quư cha quê hương đă vận động bà con Tân Yên ở hải ngoại giúp đỡ để đủ trả số tiền c̣n nợ lại với ban điện cấp trên. Bà con làng xứ vui mừng và luôn ghi khắc những công ơn mà quư cha, quư bà con xa quê đă dành cho quê hương.

12. Ngày 5/02/1995: Đức Cha Phaolô Maria Cao Đ́nh Thuyên đi kinh lư va ban bí tích Thêm sức. Ngài đă căn dặn lớp trẻ phải sống đức tin và chuyên chăm học giáo lư, nhất là chương tŕnh giáo lư phổ thông phải đ̣i hỏi con người giáo lư viên và học sinh phải có nhiều cố gắng hơn. Thực hiện lời kêu gọi của ngài, thầy tṛ Phú Yên đă cố gắng dạy và học, nên kết quả kỳ tổng kết công tác giáo lư hạt Thuận Nghĩa năm 1995, giáo xứ Phú Yên -một giáo xứ bé nhỏ về mọi mặt- đă tiến lên nhận Bằng Khen đạt Giải Nhất giáo hạt 1995, năm đầu tiên thực hiện học chương tŕnh giáo lư phổ thông.

13. Ngày 3/5/1995: Một tin vui đến với giáo xứ: Ṭa Giám mục bổ nhiệm Cha già Antôn Bùi Đức Duyệt về quản xứ Phú Yên (Ngài sinh năm 1914 tại Song Ngọc, thụ phong linh mục năm 1942, nguyên quản xứ, quản hạt Bột Đà).

14. Ngày 12/3/1996: Một tin buồn vô cùng đau đớn đối với giáo xứ: Cha F.X. Hồ Đức Hoàn nguyên phụ trách giáo xứ 22 năm (1973-1995) đă từ trần. Ngài đă để lại muôn vàn t́nh thương yêu cho con cái Phú Yên. Suốt 22 năm với trách nhiệm là cha phụ trách, nhưng ngài luôn gần gũi chăm lo cho đoàn chiên về đời sống tinh thần lẫn vật chất. Một người cha giàu ḷng bác ái, yêu thương. Cộng đoàn giáo xứ đă thay nhau túc trực bên linh cữu ngài và tiễn đưa ngài về nơi an nghỉ cuối cùng.

15. Ngày 27/5/1996: với sự giúp đỡ của bà con Tân Yên trong và ngoài nước, Cha Alphonso Nguyễn Huy Quyền và Cha F.X. Nguyễn Hùng Oánh đă cho xây lại nhà xứ trên nền móng cũ, sau lần cha Nguyễn Huy Quyền cùng với cha Nguyễn Hữu Nhường và một số bà con về thăm quê lần thứ nhất vào ngày 20/2/1994. Công tŕnh xây dựng kéo dài gần 1 năm, bà con hăng say nhiệt t́nh, không quản nhọc mệt sớm khuya để hoàn tất xứ đường mới.

16. Ngày 14/4/1999: Một mong ước của cha già Antôn là có nơi tôn kính Đức Mẹ La Vang một cách riêng. Sau những tháng ngày xây dựng, vườn Đức Mẹ La Vang đă được hoàn thành. Trong niềm vui chung Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa mừng ngân khánh linh mục cha Alphonso Nguyễn Huy Quyền, cha quản hạt Phaolô Nguyễn Minh Trí đă chủ sự làm phép tượng Đức Mẹ La Vang trong khuôn viên nhà thờ. Về phần cha Alphonso, sau 25 năm được Thiên Chúa cất nhắc lên chức Linh mục, Ngài đă giành thời gian và địa điểm tại quê nhà Phú Yên để tạ ơn Thiên Chúa cách đặc biệt.

17. Ngày 22/01/2000: Đức Cha Phêrô Trần Xuân Hạp đi kinh lư, xức dầu thánh hiến bàn thờ bằng đá và ban bí tích Thêm sức cho 66 em.

18. Ngày 01/6/2000: Lễ Chúa Giêsu lên Trời, Giáo Xứ Mừng Kỷ Niệm 130 năm lập Làng Tân Yên (1870) và 80 năm lập Xứ Phú Yên (1920).

Trong tâm t́nh mừng những sự kiện trọng đại nầy, giáo xứ tổ chức đêm diễn nguyện vào lúc 19h tối 31/5/2000 để dâng lên lời tạ ơn Thiên Chúa, kính nhớ và ghi ơn Ông Bà Tổ Tiên và cùng nhau ôn lại những chặng đường lịch sử mà Làng và Xứ đă trải qua. Trong đêm diễn nguyện, đông đảo con cái Phú Yên được hội ngộ bên nhau, kẻ khóc v́ xúc động, người cười v́ vui mừng. Đại diện các Linh mục, tu sĩ quê hương, đại diện Hội Đồng mục vụ giáo xứ Vinh Phú (Phan Thiết), Vinh Tân (B́nh Tuy), là những nơi mà con cái Phú Yên sinh sống nhiều nhất và đại diện các nhóm họ tộc lần lươt niệm hương để nhớ về cội nguồn, nhớ đến Cố Tổ lập Làng Tân Yên, nhớ đến Ông Bà Tổ Tiên trước bàn thờ linh thiêng, khói hương nghi ngút. Sau nghi thức niệm hương, đại diện các thành phần góp lời để bày tỏ tấm ḷng của người con Phú Yên xa cách.

Ngày mồng 1 tháng 6 năm 2000: Đúng 8 giờ, cuộc rước Nhập Lễ được bắt đầu trong tiếng kèn trống và những bài ca hân hoan. Trong lời khai Lễ, cha quản hạt Phaolô Nguyễn Minh Trí đă nói lên ư nghĩa trọng đại trong ngày mừng kỷ niệm nầy. Trong bài giảng Lễ, cha F.X. Nguyễn Hùng Oánh (là Linh mục niên trưởng của con cái Phú Yên) đă nêu bật mục đích của tiền nhân: ”Ông cha ta đến đây cốt để giữ đạo, th́ chúng ta phải cố gắng sống đạo; Ông cha ta có công xây dựng th́ chúng ta phải có trách nhiệm đắp bồi và giữ ǵn”.

18. Ngày 8/8/2000: Giáo xứ khởi công tu sửa và xây dựng mới công tŕnh thùng, giếng nước nhằm phục vụ cho đời sống dân sinh, với những người xa quê giúp đỡ về kinh phí mà khởi đầu là cha F.X.Nguyễn Hùng Oánh, nhưng công việc phải tạm dừng v́ những lư do khách quan và nguồn vốn. Nhưng sau dịp cha Alphonso Nguyễn Huy Quyền về mừng ngân khánh Linh mục tại quê nhà, ngài đă chú tâm đến nguồn nước dùng hàng ngày cho bà con, đặt ra nhiều kế hoạch, nhưng cuối cùng đă chọn phương án là sửa chữa và xây dựng lại hệ thống chứa nước, dẫn nước, cải tạo hồ chứa nước để đưa vào sử dụng. Ngài đă kêu gọi bà con Tân Yên ở hải ngoại ủng hộ giúp đỡ và công tŕnh đă hoàn thành, thoả ḷng mong ước của bà con Tân Yên tại quê nhà, có nguồn nước ngọt dùng thường xuyên.

19. Ngày 16/12/2000: Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa mừng kỷ niệm 25 Linh mục cha Giuse Nguyễn Xuân Thảo và 25 năm khấn ḍng cha Alphonso Nguyễn Công Minh, và cũng là dịp mà Thầy Giuse Nguyễn Trung Hiếu về thăm làng sau khi đă thành đạt trong học hàm học vị Giáo sư, Tiến sĩ. Đây cũng là một dịp hội ngộ hiếm có, để những người bà con Tân Yên gặp gỡ nhau trong một mái nhà, và cũng là một dịp cho người đi xa trở về nh́n lại khung cảnh của Tân Yên sau 46 năm xa cách.

20. Ngày 8/3/2001: Cha F.X. Hồ Đỉnh về thăm và dâng Thánh Lễ Tạ Ơn tại quê mẹ Tân Yên. Ngài đă nhớ lại những ǵ mà thân mẫu nói về quê ngoại Tân Yên, nơi mà ông bà ngoại ngài đă sinh ra và lớn lên trên mảnh đất nhỏ hẹp nầy.

21. Ngày 4/7/2001: Cha Salien Trần Minh Thái, O.Cist. về thăm quê hương và dâng Thánh Lễ Tạ Ơn. Là một Linh mục Đan sĩ, nhưng khi nói đến quê hương, Ngài có rất nhiều trăn trở, trăn trở về ơn gọi sống bậc tu tŕ, trăn trở về tŕnh độ học vấn tại quê nhà… V́ vậy khi được nghe thông tin về giáo xứ ở các lĩnh vực, Ngài chia sẻ niềm vui chung và đóng góp một phần không nhỏ cho việc đào tạo cho thế hệ hiện tại và tương lai. Qua dịp về thăm quê lần đầu, tâm trạng của ngài gắn liền với ngôi thánh đường, v́ ngài sinh vào thời gian trước di cư 4 tháng nên đă được tháp nhập vào Hội Thánh Công giáo tại ngôi thánh đường này.

22. Ngày 9/1/2002: Cha Giuse Nguyễn Văn Thắng dâng Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa sau ngày thụ phong linh mục, tại quê mẹ Tân Yên. Quê hương của mẹ, nơi Ông Bà ngoại nuôi mẹ khôn lớn, v́ song thân qua đời sớm, nên cha Giuse cảm nghiệm sâu sắc về điều đó.

23. Ngày 18/6/2002: Cha Phêrô Nguyễn Minh Trương về thăm quê, dâng Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa. Xuất phát từ ḷng mong ước của cha là về thăm quê một lần, v́ hiện tại sức khoẻ không cho phép Ngài đi xa. Nhưng Thiên Chúa nhiệm mầu đă an bài cho chuyến viếng thăm quê hương của ngài và sự mong ước đó đă thành hiện thực. Khi chiếc xe chở ngài cùng anh em con cháu tiến vào nhà xứ, ngài đă rơi lệ v́ nghẹn ngào xúc động khi một người con xa quê trở về quê cha đất tổ sau 48 năm xa cách.

24. Ngày 19/10/2002: Giáo xứ tiếp tục trùng tu và bảo tồn ngôi Thánh đường, v́ qua các trận băo đă làm ảnh hưởng đến các mái ngói và tường xây của nhà thờ, đồng thời lát gạch nền trong nhà thờ để xứng đáng nơi nhà Chúa mà trước đây giáo xứ chưa làm được, đồng thời đóng thêm bàn quỳ mới cho giáo dân bằng sự đóng góp tài chính của các thuyền câu trong giáo xứ và sự nỗ lực quên ḿnh phục vụ của toàn thể bà con tại quê nhà.

25. Ngày 9/7/2004: Cha Louis Nguyễn Văn Nga dâng Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa sau ngày thụ phong linh mục tại quê hương Tân Yên. Là một Linh mục được hấp thụ t́nh yêu mến quê hương và tinh thần dấn thân phục vụ từ ông bà cố. Mặc dầu v́ nghề nghiệp nên gia đ́nh phải định cư ở Giáo họ Đồng Lăng, giáo xứ Cẩm Trường, nhưng trong ḷng thân phụ mẫu của cha Louis luôn luôn nhớ đến quê cha đất mẹ Tân Yên. V́ thế ngài đă giành cho quê hương đầu tiên của ngài bằng những t́nh cảm sâu đậm và luyến nhớ.

26. Ngày 11/10/2004: Giáo xứ bắt đầu khởi công xây dựng nhà khách (nhà các thầy) Cùng với thời gian năm tháng, nhà giành cho các thầy giảng sinh hoạt làm việc sau một thời gian đă hư hại không c̣n sử dụng được. V́ vậy giáo xứ đă cố gắng cùng với công sức của bà con, sự đóng góp tích cực của đoàn thuyền làm nghề biển, ngôi nhà đă được hoàn thành.

VI. THỜI KỲ TỪ NĂM 2005 ĐẾN 07/10/2010

1. Ngày 02/01/2005: Thánh Lễ Tạ ơn mừng Hồng ân tuyên khấn trọn đời Đan sĩ Têphanô Trần Xuân Cương, Ocist. (ḍng Xitô Phước Lư, Đồng Nai), một Đan sĩ con cái giáo xứ. Ngay từ buổi đầu khi cảm nghiệm ơn gọi tu tŕ, thầy đă t́m cách để vào nhà ḍng, mặc cho sự can ngăn của người mẹ. Thầy Têphanô là một tu sĩ khấn trọn đời đầu tiên tại quê nhà sau năm 1954.

2. Ngày 10/02/2005: Làm thêm nhà ăn của giáo xứ. Cha quản xứ cùng với Ban hành giáo xứ đă cho triển khai xây dựng bằng nguồn ngân sách của các thuyền câu biển và công sức đóng góp của bà con.

3. Ngày 19/06/2005: Cha Gioan Phan Trần Bá An sau ngày thụ phong linh mục tại Hoa Kỳ đă về thăm quê mẹ Tân Yên, dâng Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa. Ngài đă cảm nhận được t́nh yêu mến quê hương qua những lần chuyện tṛ với người mẹ. Nên khi từ Hoa Kỳ về Việt Nam tâm trạng của Ngài là nhắc đến quê mẹ, mong ước được nh́n thấy ngôi Thánh đường mà đă được mẹ kể lại.

4. Ngày 29/6/2006: Đức Cha Phaolô Maria Cao Đ́nh Thuyên đi kinh lư, ban bí tich thêm sức cho 125 em. Khi vị chủ chăn giáo phận về đến giáo xứ, Ngài lại nhắc nhở thanh thiếu niên hăy cố gắng ǵn giữ đức tin, đừng v́ một chút lợi nhuận chóng qua mà làm lay chuyển hoặc mất đức tin. Trong Thánh Lễ ban bí tích, Ngài c̣n nhắc nhở mọi người hăy dùng ơn cả của Chúa Thánh Thần ban mà sống bác ái công bằng với mọi người.

5. Ngày 8/8/2006: Một sự kiện lịch sử đặc biệt của giáo xứ là có người con tại quê nhà được Chúa thương cất nhắc lên chức Linh mục sau 70 năm gián đoạn về ơn gọi tu tŕ: đó là cha Giêrađô Nguyễn Nam Việt. Trong Thánh lễ truyền chức tại Xă Đoài, không ai trong quê hương lại không xúc động trước một hồng ân lớn lao Thiên Chúa đă ban cho giáo xứ cũng như gia tộc, gia đ́nh của tân chức sau những năm tháng đợi chờ. Thánh Lễ Tạ ơn và mừng tân Linh mục đă được tổ chức vào 8h sáng ngày 18/8/2006 tại Thánh đường giáo xứ Phú Yên với sự hiện diện của cha quản xứ Antôn Bùi Đức Duyệt, cha nghĩa phụ của tân chức Phêrô Nguyễn Văn Duyệt, cha Bề trên Đại Chủng viện Phêrô Lê Duy Lượng, quư cha trong và ngoài hạt, quư tu sĩ nam nữ, chủng sinh, quư bà con trong và ngoài giáo xứ. Trong bài giảng lễ, cha Lê Duy Lượng đă nói lên tinh thần phục vụ của đời Linh mục, mà tân Linh mục đă cảm nhận được điều đó khi c̣n là một sinh viên Y khoa.

6. Ngày 11/9/2008: Niềm vui lại được nhân lên khi có người con gốc Tân Yên là cha Phêrô Nguyễn Thành Tín được Thiên Chúa cất nhắc lên chức Linh mục. Với tâm t́nh đó, cha đă cùng với cha linh hướng F.X. Nguyễn Hùng Oánh và song thân về tại nơi quê cha đất tổ để dâng Thánh lễ tạ ơn Chúa, gặp lại bà con giáo xứ bằng đêm hội ngộ đầy ư nghĩa và sâu đậm t́nh quê hương. Trong đêm hội ngộ, tân Linh mục đă thấy được sự tŕu mến, chăm lo của quê hương giành cho ngài.

7. Ngày 26/9/2008: Ngày giáo xứ mừng đón cha phụ trách G.B. Nguyễn Duy An về coi sóc, khi cha già Antôn Bùi Đức Duyệt được Đức Giám mục giáo phận cho nghỉ quản xứ v́ tuổi cao sức yếu. Trong Thánh lễ nhận xứ, cha quản hạt Phêrô Trần Phúc Chính đă nói lên vai tṛ chăn dắt đoàn chiên của người mục tử, nhưng cũng là tinh thần của người đến để phục vụ như Chúa Kitô đă phục vụ.

8. Ngày 02/02/2009: Lễ động thổ khởi công xây dựng trường giáo l‎ư xứ, cũng là dịp cha Giêrađô quê hương Phú Yên lại về dâng Thánh Lễ đầu năm mới cho giáo xứ và cầu bằng an cho công tŕnh sắp xây dựng. Đây là một công tŕnh trong mong ước của mỗi người giáo dân xứ Phú Yên từ lâu, v́ hiện nay số học sinh càng ngày càng đông, nên nhà trường cũ không đủ pḥng cho các lớp học.

Trong quang cảnh ngày Lễ động thổ, bà con giáo dân đă tề tựu về từ rất sớm. Cha già Antôn, cha phụ trách xứ, cha quê hương, Hội đồng mục vụ giáo xứ đă có mặt đầy đủ. Đúng 8 giờ nghi thức động thổ bắt đầu. Trong lời dẫn và khai mạc của hai vị đại diện Hội đồng Mục Vụ đă nói lên việc cần thiết xây dựng trường học cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Quư cha cũng có những lời chia sẻ về việc cần thiết xây dựng trường học giáo lư hiện nay. Kết thúc nghi thức lễ động thổ, ca đoàn xướng lên bài “Hoan hô Chúa Cứu Thế hằng sống” thật hoành tráng và xúc động. Tiếp theo là khởi công đào móng trong bầu khí nhộn nhịp tấp nập của máy móc và con người.

9. Ngày 03/03/2009: Khởi công xây dựng trường mẫu giáo xóm. Trước đây nơi đào tạo con người về văn hoá từ lớp Mầm non chỉ tạm thời học nhờ ở Hội trường xóm, không đúng quy cách của một lớp học. Nhưng đến hôm nay xóm có một địa thế đất rộng răi đủ để xây dựng trường học. Được sự quan tâm đặc biệt của cha phụ trách, sự nỗ lực của Ban xóm cùng Ban thường vụ xứ, công việc xây dựng đă được tiến hành với sự đóng góp toàn bộ kinh phí của các thuyền đánh bắt hải sản xa bờ. Công tŕnh đă được hoàn thành trước ngày khai giảng năm học mới 2009-2010 với tổng kinh phí là 288.000.000đ (Hai trăm tám mươi tám triệu đồng), đủ ba pḥng cho 3 lớp mẫu giáo học.

10. Ngày12/4 /2009: Đúng 1giờ 20 phút Chúa nhật Phục Sinh, Cha già Antôn Bùi Đức Duyệt đă vĩnh biệt đoàn chiên ra đi vào cơi vĩnh hằng, sau một cơn bệnh nặng. Cha già Antôn ra đi là một mất mát đau thương cho con cái giáo xứ Phú Yên. Nh́n lại 15 năm quản xứ, ngài đă sống hết ḿnh v́ đoàn chiên. Cộng đoàn giáo xứ đă thay phiên nhau túc trực bên linh cữu ngài. Thánh lễ an táng đă được cử hành vào lúc 14 giờ ngày thứ Hai 13/4/2009. Trong bài giảng lễ, cha quản hạt Phêrô Trần Phúc Chính đă nói lên tinh thần phục vụ quên ḿnh của một vị mục tử như cha già Antôn, ngài đă sống đời Linh mục 67 năm luôn tận hiến cho Chúa và trung thành với Giáo Hội. Kết thúc Thánh lễ là nghi thức tiễn biệt đă làm cho tất cả cộng đoàn nghẹn ngào thương nhớ, nhất là nơi phần mộ. Và để tỏ bày công ơn đối với cha già muôn vàn kính yêu, tất cả con cái Phú Yên chịu tang 100 ngày và đọc kinh chung với nhau để cầu nguyện cho ngài sớm về hưởng vinh phúc trên nước Trời.

11. Ngày 03/05/2009: Thánh Lễ Tạ ơn mừng tiên khấn Soeur Maria Clara Nguyễn Thị Kim Tiến (Ḍng Thánh Tâm Giêsu). Khi c̣n niên thiếu, nữ tu Maria Clara đă luôn bày tỏ ước nguyện được sống đời tận hiến.

12. Ngày 18/8/2009: Giáo xứ lại được đón nhận một niềm vui lớn lao là hai người con của giáo xứ trong cùng một gia đ́nh (Ông Bà Giuse Nguyễn Thiên Phụng) đă tuyên khấn trọn đời. Thánh Lễ Tạ ơn Mừng vĩnh khấn Soeur Maria Nguyễn Thị T́nh (ḍng Đa Minh Thánh Tâm, Đồng Nai) và Thầy Giuse Nguyễn Chí Ái (Ḍng Mẹ Về Trời, Pháp quốc) là một ân huệ mà Thiên Chúa thương ban cho gia đ́nh, họ tộc và giáo xứ. V́ khi c̣n là tuổi học tṛ giáo lư, hai chị em đă cố gắng miệt mài đèn sách, dùi mài kinh sử để dự thi học sinh giỏi cấp giáo hạt hàng năm. Thế rồi tinh thần học giáo lư đă giúp cho hai chị em t́m ra ơn gọi của Chúa. Trải qua thời gian năm tháng, sau khi tốt nghiệp phổ thông trung học, chị gái độc nhất trong gia đ́nh nầy đă xin nhập ḍng, c̣n cậu em Chí Ái lại thi và học tiếp đại học, với tŕnh độ học vấn vào loại giỏi, Thiên Chúa đă quan pḥng, an bài để cho Thầy được vào ḍng tu tại nước Pháp.

13. Ngày 3/11/ 2009: Khởi công xây dựng trường giáo lư tầng một sau 9 tháng chuẩn bị mọi thứ cần thiết. Trong không khí vui mừng của ngày lao động đầu tiên, những người được phân công đă làm với một tinh thần phấn khởi hăng say. Các quan khách xa gần đă thấy được tiến độ thi công mau lẹ nhưng đảm bảo chất lượng nhờ sự điều hành công việc của Ban công tŕnh.

14. Ngày 8/11/2009: Cha G.B. Chu Vinh Quang từ Hoa kỳ về thăm quê hương, dâng Thánh Lễ tạ ơn Thiên Chúa sau 55 năm xa cách. Trong cảm nhận ban đầu khi Ngài đặt chân về quê cha đất tổ là sự ngỡ ngàng v́ sự đổi thay và phát triển của xứ làng, nhất là ngài không nghĩ rằng bà con thân bằng quyến thuộc c̣n đông như thế.

15. Ngày 11/1/2010: Xây dựng xong phần cơ bản tầng 2 trường giáo lư xứ. Sau hai tháng đặt viên đá đầu tiên trên phần móng, công tŕnh xây dựng đă hoàn thành phần thô và tiếp tục phần hoàn thiện để cố gắng vào năm học mới có nơi cho các em học giáo lư.

16. Ngày 10/6/2010: Hoàn thành công tŕnh xây dựng trường giáo lư xứ và hoàn thành xây dựng kios dầu phục vụ cho đoàn thuyền câu trong giáo xứ. Khi tiến độ thi công công tŕnh trường giáo lư nhanh hơn dự định, mỗi người lại thêm phấn khởi hơn. Trường giáo lư xứ nằm trong ước mơ nay đă thành hiện thực. Tọa lạc tại vị trí phù hợp, sắc màu hài hoà và dáng dấp thanh nhă nhưng hấp dẫn bởi mẫu kiểu kiến trúc hiện đại. Tạ ơn Chúa muôn ngàn đời, v́ Chúa đă đoái nh́n và hướng dẫn cho mỗi con tim con cái giáo xứ trong và ngoài nước luôn có một sự lôi cuốn mănh liệt đối với quê hương, v́ từ ban đầu khi bắt tay vào xây dựng ngân quỹ xứ chỉ là con số 0 mà dám làm một trường giáo lư hiện đại và tầm cỡ. Một người trong Ban Điều Hành đă tâm sự với một người khách đă phải rơi lệ v́ quá xúc động, khi cảm nhận đựoc bao nhiêu điều kỳ diệu Thiên Chúa đă thực hiện nơi giáo xứ Phú Yên nhỏ bé nầy. Ngựi trong Ban Điều Hành c̣n nói tiếp với quan khách: “Công tŕnh được hoàn thành là nhờ lời cầu nguyện liên lỉ để Thiên Chúa an bài và sắp đặt hướng dẫn cho mỗi việc làm và tác động trên mỗi con người mà họ cần giúp đỡ. Cảm ơn Ông Bà Tổ tiên đă cầu bầu đắc lực trước toà Chúa. Cảm ơn cha phụ trách xứ, quư cha quê hương, quư bà con Tân Yên trong và ngoài nước, quư bà con tại quê nhà, anh em đoàn thuyền câu, các doanh nghiệp vàng bạc đá quư đă có những tấm ḷng vàng để góp vào cho công tŕnh xây dựng trường giáo lư với tổng kinh phí là 1.320.000.000,00đ (một tỷ ba trăm hai mươi triệu đồng) với công đóng góp của bà con là 1.565 công. Song song với việc xây dựng trường giáo lư, giáo xứ lại tiếp tục xây dựng ki-ốt dầu để phục vụ cho các thuyền đánh bắt hải sản, để từ đó có thể góp phần vào sự phát triển các lănh vực của giáo xứ theo sự mong muốn của những người xa quê có tâm huyết với quê hương.

17. Ngày 7/10/2010 Thánh Lễ Đức Mẹ Mân Côi – Quan Thầy Giáo Xứ, cũng là ngày Mừng Kỷ Niệm:

- 140 năm thành lập làng và giáo họ Tân Yên( 1870-2010 )

- 90 năm thành lập giáo xứ Phú Yên ( 1920-2010)

- Khánh thành nhà trường giáo lư xứ ( 2/2/2009 đến 10/6/2010 )

- 159 em lănh nhận bí tích Thêm sức

- Mừng giáo xứ 7 năm liên tục đạt giải nhất toàn diện giáo lư hạt Thuận Nghĩa (2004- 2010).

VII. MỘT THOÁNG KHUNG CẢNH TÂN YÊN NGÀY NAY

Hôm nay là một ngày trọng đại của giáo xứ, nh́n lại những chặng đường lịch sử đă đi qua, chúng ta có thể h́nh dung những sự kiện, những sự đổi thay từ sau 1975, đi lên từ những hoang tàn đổ nát – những hậu quả chiến tranh. Người dân Tân Yên đă gắng sức xây dựng, khôi phục xứ nhà:

Xóm làng bao nhiêu cảnh đổi thay,
Thiên thời địa lợi khéo vần xoay,
Thánh đường sừng sững mang màu mới
Bến nước dập d́u cảnh vật say,

Biết bao nhiêu những đổi thay, khi mà đời sống bà con giáo dân được nâng cao, dân trí cũng được chú ư. Đă có bao nhiêu lớp học sinh trưởng thành từ mái trường xứ nhà, trong đó đă có những người được chắp cánh bay xa:

Đường rộng thênh thang hoà nhịp bước
Sông dài uốn khúc nhịp cầu ngang
Lung linh nắng mới bừng thôn xóm
Điện sáng tưng bừng lớp học vang.

Được như ngày hôm nay, chúng ta không thể không nhớ đến công lao của các bậc tiền nhân – những người đă khai sinh, xây dựng và tiếp nối các thế hệ xây đắp cho Tân Yên ngày một đẹp tươi:

Tốt đạo lung linh tươi thắm măi
Đẹp đời cùng xây dựng thêm xinh
Công lao cha ông càng ghi nhớ
Xóm đạo Tân Yên măi thanh b́nh

VIII. GHI CÔNG ƠN ĐẶC BIỆT

Làng Tân Yên – Xứ Phú Yên ghi công ơn đặc biệt, mỗi năm xin hai Thánh Lễ:

1. Đức Cha Gauthier Ngô Gia Hậu (Giám mục tiên khởi Giáo phận Vinh)

2. Ông Cố Mười (Cố Tổ lập Làng)

V́ các Ngài đă có công rất lớn trong việc h́nh thành, xây dựng và phát triển làng Tân Yên.

IX. CÁC LINH MỤC QUẢN XỨ VÀ PHỤ TRÁCH QUA CÁC THỜI KỲ

TT Linh mục Quản xứ, Phụ trách Thời gian
1 Phêrô Nguyễn Văn Quỳ Quản xứ 2/1920 – 2/1931
2 Phêrô Cao Hữu Hân Quản xứ 3/1931 – 3/1942
3 Phêrô Phạm Đ́nh Hậu Phụ trách 4/1942 – 6/1951 

 

1/1952 – 3/1953

1/1958 – 6/1960

4 G.B. Nguyễn Văn Thư Quản xứ 7/1951 – 12/1951
5 Phêrô Thái Quang Nhàn Quản xứ 4/1953 – 20/12/1954
6 Giuse Nguyễn Đôn Phụ trách 1/1955 – 12/1957
7 Phêrô Bùi Nhật Nghiệm Quản xứ 6/1960 – 23/12/1967
8 Phêrô Lê Vĩnh Phúc Phụ trách 4/1968 – 12/1971
9 F.X. Hồ Đức Hoàn Phụ trách 1/1973 – 3/5/1995
10 Antôn Bùi Đức Duyệt Quản xứ 5/1995 – 26/9/2008
11 G.B. Nguyễn Duy An Phụ trách 26/9/2008 -…….

 

X. SỐ GIÁO DÂN PHÚ YÊN QUA CÁC THỜI KỲ
Thời điểm Số giáo dân (người)
Lúc thành lập giáo xứ (tháng 2/1920) 1.011
Tháng 8/1945 1.700
Trước tháng 12/1954 2.300
Sau năm 1954 297
Tháng 6/1984 558
Năm 1986 625
Tháng 6/2000 820
Tháng 10/2004 920
Tháng 10/2008 1.008
Tháng 12/2009 1.030
Tháng 10/2010 1.061

XI. CÁC LINH MỤC QUÊ HƯƠNG
TT Linh mục Năm sinh Thụ phong LM Ghi chú
1 Phêrô Bùi Nhật Nghiệm 1889 23/12/1922 +1967, Phú Yên
2 G.B. Trần Ngọc Thủy 1901 1936 +19….
3 F.X. Nguyễn Hùng Oánh 1937 28/04/1972  
4 Phêrô Nguyễn Hữu Nhường 13/08/1942 17/12/1972 +2009,…………..
5 Anphong Nguyễn Huy Quyền 20/11/1942 28/04/1973  
6 Phêrô Nguyễn Minh Trương 26/02/1943 1973 +2009,…………..
7 Giuse Ng. Xuân Thảo, OFM 29/03/1947 15/04/1975  
8 Giuse Nguyễn Minh Tuấn 22/06/1960 1987  
9 G.B. Chu Vinh Quang   08/06/1991  
10 Anphong Ng. Công Minh, OFM 29/04/1951 1994  
11 Salien Trần Minh Thái, O.Cist. 01/08/1954 25/07/1995  
12 G.B. Trần Văn Trị 1962 01/06/2002  
13 G.B. Nguyễn Đ́nh Hoàng   2005  
14 Giêrađô Nguyễn Nam Việt 20/04/1974 08/08/2006  
15 Phêrô Nguyễn Thành Tín, OP 30/04/1975 07/08/2008


XI. CÁC TU SĨ NAM NỮ, CHỦNG SINH

TT Tên thánh – Họ & tên Năm sinh Tiên khấn Vĩnh khấn Thuộc Hội Ḍng
1 Nữ tu Maria Nguyễn Thị Tuyến 1913   1933 Phaolô Hà Nội
2 Nữ tu Elizabeth Chu Thị Tùng 1918   1933 Phaolô Hà Nội
3 Nữ tu Maria Nguyễn Thị Công 01/09/1940   1968 ?
4 Nữ tu Antonio Trần Thị Xuân Huệ 20/07/1944   20/05/1973 ?
5 Nữ tu Anna Bùi Thị Khoa 30/07/1941   1974 ?
6 Nữ tu Anna Hoàng Thị Tuyến 09/05/1946   1975 ?
7 Nữ tu Anna Trần Thị Hiển 1946   1976 ?
8 Nữ tu Têrêxa Trần Thị Sáng 01/07/1952   ? ?
9 Nữ tu Mađalêna Nguyễn Thị Thuỷ ?   ? ?
10 Nữ tu Luxia Trần Thị Xinh        
11 Nữ tu Anna Trần Thị Láng        
12 Nữ tu Anna Nguyễn Thị Tuyết Mai 07/06/1964   29/06/1999  
13 Đan sĩ Têphanô Trần Xuân Cương 09/03/1977   08/12/2004  
14 Nữ tu Luxia Nguyễn Thị Anh Đào        
15 Tu sĩ Phêrô Nguyễn Hùng Cường ?   05/08/2006  
16 Nữ tu Maria Nguyễn Thị T́nh 07/10/1979   11/08/2009  
17 Tu sĩ Giuse Nguyễn Chí Ái 04/09/1981   21/05/2009  
18 Nữ tu Maria Xêxilia Nguyễn Bích Hải     15/08/2009  
19 Nữ tu Maria Nguyễn Thị Lệ Thu 05/06/1981 10/06/2004    
20 Nữ tu Maria Nguyễn Thị Yến        
21 Nữ tu Maria Clara Nguyễn Thị Kim Tiến 02/04/1986      
22 Chủng sinh Phêrô Nguyễn Văn Tuấn       ĐCV Cơ sở II Xuân Lộc
23 Tu sĩ Phêrô Nguyễn Văn Tú   01/07/2009    
24 Tu sĩ Antôn Nguyễn Ngọc Hùng   28/08/2009    
25 Nữ tu Têrêxa Nguyễn Thị Viết   14/09/2009    
26 Nữ tu Cêxilia Lê Thị Thiết   26/08/2010  


< Nguồn : Website Gx Phú Yên >

 

................................................

ĐGM Phaolô tham dự chầu lượt tại Gx Phú Yên

Sáng Chúa nhật, 27/01/2013, Đức Giám mục giáo phận Phaolô Nguyễn Thái Hợp tham dự và chủ tế thánh lễ cao điểm tuần chầu đền tạ tại giáo xứ Phú Yên. Đồng tế với Ngài, có quư cha trong và ngoài giáo hạt Thuận Nghĩa cùng đông đảo bà con giáo dân tham dự.

Tuần chầu đền tạ Thánh Thể năm nay, Phú Yên đă cụ thể hóa t́nh yêu đối với Chúa Kitô bằng những hành động hết sức thiết thực. Các ban ngành, hội đoàn đă nêu cao tinh thần phục vụ, dành hết tâm sức cho việc sắp xếp, chuẩn bị các chương tŕnh, các khâu tổ chức quan trọng. Mọi thành phần dân Chúa, không phân biệt già trẻ, gái trai đều chung sức đồng ḷng để chuẩn bị kỹ lưỡng cho tuần chầu lượt thành công và ư nghĩa.

[ Xem H́nh ảnh ]

Giảng trong Thánh lễ, Đức Cha Phaolô đă hướng cộng đoàn suy niệm về tầm quan trọng của Bí tích Thánh Thể đối với đời sống người tín hữu. Vị chủ chăn đă đi sâu chiêm ngắm Đức Giêsu với h́nh ảnh tấm bánh được bẻ ra. Tấm bánh ấy mang dấu ấn của một t́nh yêu tự hiến, tấm bánh sự sống được sẻ chia để trao ban trọn vẹn cho nhân loại. Một khi được hoà tan và thấm nhập vào máu huyết con người, tấm bánh Giêsu c̣n là biểu tượng của sự hiệp nhất sống động, là mạch nguồn khơi dậy niềm tin và hi vọng cho mọi cuộc lữ hành trần thế.

Tuần chầu lượt của Giáo xứ Phú Yên kết thúc bằng những giây phút tĩnh nguyện trước Thánh Thể Chúa. Khép lại tuần đại phúc nhiều dấu ấn với niềm mong ước rằng, những cố gắng, hi sinh của những ngày qua sẽ là những hoa trái ngọt lành, là tấm bánh thơm dâng lên Thiên Chúa, đồng thời dấy lên niềm hi vọng về sự đổi thay trong tâm hồn của người dân giáo xứ Phú Yên khởi đi từ những ngày đầu Xuân mới này.

Nguồn : Web Site  Giáo Phận Vinh


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Phú Yên

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

* Nguồn : Trang Web Giáo Phận Vinh