Giáo Phận Vinh

 

Giáo xứ Cẩm Trường trong lịch sử truyền giáo Bắc Nghệ An

05.08.2010

[GPVO] - Khi nhắc đến một giáo xứ, nhiều người thường quan tâm đến các thông số liên quan. Thời điểm thành lập thường là một thông số quan trọng nói lên sự trưởng thành và phát triển của giáo xứ đó. Nói về Cẩm Trường thuộc giáo hạt Thuận Nghĩa, giáo xứ có quyền tự hào trước những trang sử vẻ vang và chói lọi của thế hệ cha anh trong suốt hàng trăm năm qua, nhất là thời điểm giáo xứ kỷ niệm 145 năm danh xưng Cẩm Trường và tuần chầu đền tạ Thánh Thể diễn ra ngày 1/8/2010 vừa qua.

Xứ đạo giàu truyền thống nhất Quỳnh - Đàn

Theo nhiều tư liệu lịch sử tin cậy, sau chuyến đổ bộ vào cửa Bạng - Ba Làng (Thanh Hóa) vào ngày 19.3.1627, phái đoàn ḍng Tên do thừa sai Đắc Lộ đă rửa tội cho rất nhiều người dân tại đây. Mảnh đất Quỳnh Lưu với hai lạch biển lớn là lạch Quèn và lạch Cờn cũng được đón nhận Tin Mừng dịp này.

Thực ra, lịch sử không dừng lại ở đó. Theo lưu truyền, trên đất Quỳnh Lưu trước năm 1627 đă hiện diện những người Công giáo. Đó là nhánh chi tộc ông Nguyễn Bé đă từ Trà Lũ (Nam Định) trốn chạy cơn bách hại của Chúa Trịnh vào cư trú tại vùng đất Đồng Ngói - Cẩm Trường quăng năm 1621.

Kẻ Quát (tiền thân họ trị sở Cẩm Trường ngày nay) được thành lập năm 1732, sau đó là Hạ Lăng (Đồng Lăng) thành lập 1750. Do nằm ở địa thế đẹp nên mảnh đất này được các vị thừa sai đặc biệt quan tâm để xây dựng nên trung tâm truyền giáo vùng Bắc Nghệ, bên cạnh Ba Làng của Thanh Hóa. Năm 1676, Kẻ Quát đă có tên trong bản phúc tŕnh các xóm giáo phủ Diễn Châu của thừa sai E. Ferreyra.

Gần 200 năm sau, vào khoảng 1863, thừa sai Nicolas Barbie Tâm coi sóc xứ hạt Gấm Dài - Quỳnh Lưu đă gửi một bản phúc tŕnh khác về Ṭa Giám mục Xă Đoài để chuẩn bị lập họ, phân xứ. Giáo xứ đầu tiên trên đất Quỳnh Lưu chính thức thành lập với tên gọi là Cẩm Trường (1865), thay cho tên gọi vùng truyền giáo Gấm Dài - Quỳnh Lưu trước đây.

Có những quăng thời gian, giáo xứ tưởng chừng như phải co cụm trước sự bách hại của các triều đại phong kiến và đặc biệt là sự tàn phá của giới Văn thân sĩ phu các làng lân cận như Quỳnh Đôi, Thạch Động, làng Vọng, Ngọc Đoài, Ngọc Lâm… Tuy nhiên, nhờ sự tin tưởng vào Thiên Chúa và Mẹ nhân lành mà giáo xứ đă vượt qua và chiến thắng tất cả.

Trải qua quá tŕnh phát triển thăng trầm, từ Cẩm Trường lần lượt tách ra các giáo xứ: Yên Ḥa (1884), Thuận Nghĩa (1914), Thanh Dă (1914), Mành Sơn (1914), Phú Yên (1920), Song Ngọc (1923).

Sau khi thành lập Thuận Nghĩa, nơi này đă dần thay thế vị trí vốn có của Cẩm Trường. Nhiều người vẫn c̣n thuộc ḷng bài thơ lịch sử giáo xứ trong đó có đoạn chép về việc di dời này: “Gấm Dài xứ mẹ Quỳnh Đàn, bởi danh Kẻ Gấm chuyển sang Gấm Dài. Tên gọi do Hội Thừa sai, nh́n trong thực tại hai nơi Quỳnh – Đàn. Đến năm Tự Đức mười lăm (1865-1867), Gấm Dài định nghĩa ra danh Cẩm Trường. Sau ngày phân xứ hoàn thành, cố Khanh dời hạt về trên Trang Cầu (Thuận Nghĩa). Từ đây (1938) về thời gian sau, trung tâm mục vụ Trang Cầu mà thôi”.

Cẩm Trường được xem là mảnh đất mà các thừa sai F.L Leberton, Jean Buox, L.F Colombert, A. Murier, Nicolas Barbier Tâm, Valentin Gassos Nhơn, Charles Nhàn, Marcel Laktrade Lạng, Abgrall Đoài, A. Lambert Lâm, Paul Bost Bổn và cuối cùng là thừa sai H. Kerbaol Khanh để lại dấu ấn khá đậm nét. Tính đến hôm nay, kể từ khi mang tên chính thức là Cẩm Trường, giáo xứ vừa tṛn 145 tuổi với 21 Linh mục quản nhiệm. Cha xứ đương nhiệm là linh mục Antôn Nguyễn Văn Thanh, quê xứ Mẫu Lâm, quản xứ từ 2006.

Tiếp bước tiền nhân: Giáo xứ Cẩm Trường hôm nay

Ngày Chúa nhật 1/8 vừa qua, Đức Cha Phaolô Maria Cao Đ́nh Thuyên cùng với 15 linh mục đă cử hành thánh lễ cao điểm tuần chầu lượt giáo xứ. Cuộc sống giáo dân Cẩm Trường hôm nay đă “thay da đổi thịt”, vươn lên mạnh mẽ trong nền kinh tế xă hội mới.

| Xem thêm h́nh ảnh |

Cẩm Trường hôm nay, ngoài hai giáo họ được thành lập ở thế kỷ XVIII, có thêm giáo họ Hội Yên được thành lập vào năm 1806, dưới thời vua Gia Long. Giáo họ em út Trường Cựu mới được khai sinh vào năm 1990 với tiền thân là hội Gioan Tiền hô. Tất cả đều thuộc địa bàn hành chính các xóm 6, 7, 8, 9 xă Quỳnh Yên, huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An.

Năm 1996, xứ Cẩm Trường có 3.588 giáo dân. Số giáo dân tiến triển qua các năm, đến 1998 là 3.926, năm 2000 là 4.099. Hiện nay, số giáo dân Cẩm Trường ước đạt 4.856 người; với con số cụ thể: Trị sở (1.922 giáo dân), Đồng Lăng (1.590 giáo dân), Hội Yên (1.042 giáo dân) và Trường Cựu (302 giáo dân).

Trong giáo xứ hiện nay, các nhà thờ đều được xây dựng khang trang và kiên cố. Tiêu biểu nhất là công tŕnh xây dựng nhà thờ Cẩm Trường đă khánh thành và được cung hiến trọng thể ngày 10/3/2010. Kích thước nhà thờ khá đồ sộ với chiều dài 60m, chiều rộng 20m. Một hệ thống khuôn viên bao gồm nhà xứ, công viên, trường học được quy hoạch đẹp mắt. Ngoài ra, nhà thờ Hội Yên cũng mới khánh thành năm 2008 với diện tích gần 500m2.

Con cái Cẩm Trường theo đường ơn gọi khá đông, hiện có linh mục Nguyễn Hồng Thanh hưu tại Hiền Môn, xứ Thanh Dạ; linh mục G.B Nguyễn Thụy Sĩ và Lu-y Nguyễn Văn Nga đang phục vụ tại Tân Phong (Quảng B́nh) và Kim Lâm (Hà Tĩnh); các linh mục ḍng như Phanxicô Nguyễn Chí Chức OFM, G.B Nguyễn Tuyên Phương OC và rất nhiều chủng sinh, nam nữ tu sỹ ở các đan viện, hội ḍng khác.

 
Năm 2010 này - thời điểm tṛn 145 năm danh xưng Cẩm Trường (1865-2010) - là phút giây đặc biệt để anh chị em giáo dân Cẩm Trường tưởng nhớ công ơn thế hệ tiền nhân đă vượt qua bao khó khăn gian khổ, đổ mồ hôi, xương máu để xây dựng Giáo hội; đồng thời cũng nhắc nhở thế hệ mai sau giữ vững Đức tin và truyền thống đạo đức trong thế giới hôm nay.

 
Antôn Trần Đức Hà


-------------------------------------------------
* Bài viết có tham khảo tư liệu lịch sử giáo xứ Cẩm Trường của tác giả Nguyễn Bá Trực.
Nguồn :  Trang web Giáo phận Vinh