Giáo phận Vĩnh Long

Nhà thờ Giáo xứ Rạch Vồn

 

Nhà thờ Giáo xứ Rạch Vồn (Định B́nh)
Giáo hạt Mặc Bắc

 

Địa chỉ : Ấp Định B́nh, Long Thới, Tiểu Cần, Trà Vinh ( Bản đồ )

Chánh xứ : Linh mục Jos. Lâm Quang Thi (11/2014)

Tel

(074) 824-112

E-mail

 

Năm thành lập

 

Bổn Mạng

 

Số giáo dân

750

Giờ lễ

Chúa nhật     : 

Ngày thường :

Các nhà thờ lân cận :  

Tư liệu :  Lược sử Giáo xứ - H́nh ảnh Giáo xứ 
                Giới thiệu GX Rạch Vồn trên Website GP Vĩnh Long

-  Tin tức sinh hoạt 

* Video Gx Rạch Vồn Dâng hoa Kính Đức Mẹ (1/5/2015)

 

Lược sử Giáo xứ Rạch Vồn (Định B́nh)

01/01. 2008

Nguồn : Trang web Cái Mơn

Nhà thờ đầu tiên của giáo xứ được xây dựng từ năm 1915, không biêt là dưới thời cha sở nào mà chỉ biết người dâng là ông Hội Đồng Phaolô Nguyễn Ngọc Nhân. Nơi đây từ lâu đă có người công giáo sinh sống bởi cha thánh Marchand Du khi bị ruồng bắt không dám lẫn tránh vùng Mặc Bắc đă đến trốn trong khu rừng ngày nay là vườn của ông Simon Nguyễn Ngọc Thương, gần bên con rạch. Nghe nói lúc ban đầu định xây nhà thờ tại đây nhưng địa thế không tốt nên ông Hội Đồng đă đổi cho thửa đất nhà thờ hiện nay. Thiết nghĩ ông Hội Đồng đổi cho chổ khác th́ đúng hơn chứ không phải đổi đất v́ vùng nầy liền ranh nhau cả trăm mẩu đều thuộc sở hữu ông Hội Đồng, đất nhà thờ đâu mà chen vô có mấy mẩu, các cha Tây không bao giờ mua đất như vậy.

Từ chi tiết trên đây có người cho biết nguồn gốc tên của giáo xứ Rạch Vồn như thế nầy: khi người công giáo Mặc Bắc bị săn đuổi gắt quá họ đă dồn về phía rạch, điển h́nh là cha thánh Marchand Du. Nhưng hai chữ dồn rạch khó nghe nên từ từ người dân gọi cho xuôi miệng là Rạch Vồn. Nghe có lư, ai tin được th́ cứ tin!

Khu rừng thánh Marchand Du trốn nay thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn Ngọc Thong. Tại đây cha sở Phêrô Nguyễn Quới Thọ đă xây tượng đài Đức Mẹ và bên dưới chân tượng đài có ghi tên thánh nhân để nhắc nhớ đây là nơi thánh đă lánh nạn trong những ngày trốn cơn bắt đạo. Phải chi dựng được tượng thánh nhân th́ hay quá, nhưng làm sao được; ai hiểu cho việc dựng tượng một người ngoại quốc!

Sau khi có nhà thờ cha sở xin ông Hội Đồng cất cho nhà cha. Vui mừng được cha sở đề nghị cất nhà cha, ông đă cất cho giáo xứ ngôi nhà sàn vuông, mổi cạnh 15m, bằng gổ tốt, bốn phía có hành lang thật rộng, lộng gió đủ bốn mùa. Các cha Mặc Bắc đến dâng lễ hàng tuần, chiều thứ bảy đến nghỉ đêm, Chúa Nhật dâng lễ. Ngày nay có đường sá th́ Mặc Bắc–Rạch Vồn gần lắm nhưng ngày xưa phải đón cha bằng ghe, nhất là vào mùa mưa. Nhà thờ có ghe hầu dành vào việc nầy. Thời nầy có hai con đường đến nhà thờ là dọc bờ sông và con đường hiện nay. Cửa nhà thờ hướng về ḍng sông Cần Chông, có cầu bến và nhà mát, nơi lư tưởng để chiều chiều ngồi hóng gió, thả câu ống… Mỗi chiều thứ bảy khi cha đến th́ nổi chiên trống, học tṛ và giáo dân kéo đến mừng cha c̣n hơn cha sở ngày nay đi Hoa Kỳ về! Tuy là nhà sàn nhưng trang trí nội thất theo kiểu Tây với lavabo, toilet, hồ chứa nước mưa dưới nền nhà dùng đủ quanh năm. Dưới sàn nhà là nơi dành cho nhà bếp xay lúa, giă gạo. Đây c̣n là nơi học sinh bắn đạn, thảy đáo lư tưởng v́ khỏi phải chơi ngoài mưa, nắng. Nhận thấy nhà cha có địa thế nghỉ mát tốt, Bề Trên đă nghị cha Phaolô Xứ về hưu tại đây, sau đó là cha Phêrô Tuyển.

Ông Hội Đồng Nhân thuộc thế hệ con cháu của những người theo vua Gia Long vào Ba Tri và lập họ Cái Bông. Anh em gồm có:

- Ông Hội Đồng Nhân
- Ông Tư Pḥng (ở Sóc Trăng, ông nhạc của Ngô Đ́nh Luyện)
- Ông Đội Lư ( bị xử trước thánh Lựu, mồ chôn Mặc Bắc)
- Bà Thung ( bà ḍng kín Việt Nam đầu tiên)

Ông Hội Đồng c̣n để lại cho hậu thế con đường từ Lộ Mới đến Rạch Chà Vơ. Đường rộng v́ ư của ông là chuẩn bị sắm xe hơi để đi lễ Mặc Bắc, nhưng rồi Rạch Vồn có nhà thờ và ông bị bệnh tê thắp. Do bệnh bị cưa chân mà nhà ông có thang máy để ông lên xuống nhà tầng. Hệ thống thang máy như các loại thang cổ nhưng thay v́ điện th́ phải có người quay trục kéo lên, hạ xuống.

Kỷ niệm c̣n được nhắc nhớ nhiều nhất, đặt biệt là cha sở Mặc Bắc, cha Phêrô Lợi, đó là Hội Thiện Tử. Ông Hội Đồng Nhân chính là sáng lập viên của hội và hội nầy đang hoạt động tốt trong thời cha sở đương kim. Buổi ban đầu hội chỉ chuyên giúp nhau việc tống táng và có hai hạng hội viên: hội viên đời đời và hội viên từng năm. Hội viên đời đời không nhiều v́ ngày xưa đóng một số tiền lớn cho hậu sự đối với nhiều người chỉ là giấc mơ, lệ phí hằng năm thôi cũng ngại lắm rồi… Ngày nay ngoài việc tống táng hội c̣n nhận tẩn liệm và góp củi, gạo giúp nhau khi bối rối, Trong giao xứ hội c̣n giúp nhiều việc trong mục vụ. Giữ trật từ là nghề của tổ chức nầy nên những ngày hành hương của giáo phận đều nhờ hội Thiện Tử Mặc Bắc.

Hội Thiện Tử được cha sở Mặc Bắc ưu ái không chỉ v́ sự hiệu nghiệm của hội mà v́ đó c̣n là chứng tích một thời chẳng những của giáo xứ mà phải nói là của giáo phận nữa..Đối với người thích nói chuyện đời xưa và sưu tầm đồ cổ như cha xứ Mặc Bắc th́ Hội Thiện Tử luôn là đề tài luôn nóng bỏng bởi Hội ra đời gần đúng 100 năm, vẫn sống qua thời gian và nay phát triển mạnh.

Nhà thờ hiện nay.

Tháp nhà thờ cũ sập năm 1958, vách tường nứt, plafond rơi từng mảng trong giờ lễ, giáo dân rất ao ước xây dựng ngôi nhà thờ mới, nhất là ḍng họ của ông Hội Đồng Nhân, nhưng thời sau Luật Người Cày có Ruộng những người giàu không c̣n dư giả như ngày xưa, nên buộc ḷng ông Nguyễn Ngọc Nghiệm, con Út của ông Hội Đồng đề nghị bán ngôi nhà của ông bà để có tiền dâng cất nhà thờ. Nên biết sở dĩ ông Chín Nghiệm hi sinh dễ dàng v́ ông không có con, chỉ có con nuôi, đi tu nhà ḍng và nhà phước. Con cháu cũng không ai thấy cần có ư kiến v́ cho đây là điều tốt, ǵn giữ kỷ niệm của ông bà. Chính anh Hai Bửng, anh cha Matthêu Nhi lănh thầu giỡ ngôi nhà. Ông chín Ngiệm đề nghị với số tiền bán nhà, cứ cất đi c̣n thiếu bao nhiêu ông sẽ cho v́ mỗi năm ông c̣n tiền truất hữu.

Anh Nguyễn Ngọc Minh, cháu cố của ông trùm Nhân nhận trách nhiệm cất nhà thờ thay cha sở Phêrô Nguyễn Văn Triệu. Anh Minh lúc bấy giờ đang là chủ hăng dệt Mỹ Nghệ tại Phú Thọ Ḥa, xem các nhà thờ mới xây dựng trong thời gian nầy tại thành phố và nhờ kỹ sư vẽ bản thiết kế.. Anh đem trọn ban thợ từ Sàig̣n đến, làm thật nhanh dầu vậy cũng không kịp, nhà sắp lợp th́ tiếp thu đến. Công việc dang dở một thời gian ngắn. Lúc nầy nguồn vốn cũng không c̣n anh tự xoay sở lợp xong nhà thờ. Phần những cửa đi anh đă vận động bà con ḍng họ đóng góp, nay anh lấy dùng cho việc xây dựng trước đă. Thế là mấy cửa làm bằng gổ không được như ư muốn thuở ban đầu. Phải chân nhận nếu không có Anh Nguyễn Ngọc Minh th́ sau nầy cũng mệt lắm! Dầu sao nhà thờ đến giờ nầy vẫn c̣n tốt đẹp và chưa lỗi thời, nhờ sự chăm sóc sửa sang của hai cha sở nối tiếp nhau là cha Luy Nguyễn Văn Kỉnh và cha Phêrô Nguyễn Quới Thọ. Nhà thờ chưa có tháp, cha sở Phêrô Thọ đang t́m mẫu xứng hợp với kiến trúc của ngôi nhà.

Đời cha Thọ đă xây được nhà d́ phước, nhà xứ và sửa sang đất thánh. Nhà xứ mới vừa khánh thành trong năm nầy, đẹp lắm rồi và nghe đâu cha c̣n định xây lại nhà d́ phước cho khang trang và rộng rải hơn để dành cho khách vào những dịp lễ lớn và làm nơi sinh hoạt cho thiếu nhi.

Những đặc điểm của giáo xứ Rạch Vồn:

Người miền Nam thường hănh diện về vơ sĩ Sáu Cường, quê giáo xứ Tân Thành nhưng sống ở Rạch Vồn, và nghề của ông chỉ được chuyễn giao cho người tại đây, nổi danh nhất là ông Nguyễn Văn Thi ( Tám Thi, câu họ). Có thời ông nầy được mời làm huấn luyện viên cho ngành cảnh sát Sài g̣n. Ông Sáu Cường có người con trai duy nhất, con đở đầu của ông Simon Nguyễn Ngọc Thương, hoàn toàn không biết vơ nghệ là ǵ. Anh Nguyễn Ngọc Ngoa, con Sáu Cường bị dộng viên đi lính nhảy dù, sau giải phóng về sống tại giáo xứ Tân Thành, nay đă mất. Nghề vơ của Sáu Cường mai một rồi!

Chính tại Rạch Vồn cha Benoit Trương Thành Thắng đă thành lập đội Thanh Niên Tiền Phong đầu tiên trong giáo phận. Cha cũng là người thích vơ Sáu Cường nên nhờ ông Câu Thi hướng dẫn. Sinh họat vui chơi của thanh niên trong họ đạo bấy giờ không ǵ khác hơn là học vơ và đấu vơ với nhau mỗi chiều. Nhờ sự nghiệp vơ nầy mà khi về Vĩnh Long làm giáo sư Tiểu Chủng Viện cha đă dạy chủng sinh vơ và nhiều lần biểu diễn trong các ngày lễ ở sân vận động tỉnh Vĩnh Long.

Rạch Vồn một thời c̣n nổi tiếng với “sa-cô-chê Rạch Vồn”, ngon ngọt và có thể lột vỏ chứ không cần gọt! Loại nầy về Mặc Bắc với tên mới là sa bô, cũng nức tiếng đến độ người Cái Mơn đổ về đây đặt nhánh giống đem về cái Mơn giâm, và bán đi tứ phương, đó là vào thời sau năm 1975. Tất cả nay đă đi vào dĩ văng. ( sabô ngày nay không thể sánh với sa-cô-chê Rạch Vồn ngày xưa)

Tại nhà ḍng Mến Thánh Giá Cái Mơn các d́ cao tuổi nhớ lại thời chị em hay tếu với nhau “Rạch Vồn chồn bắt”, có nghĩa là chung quanh nhà thờ, nhà d́, nhà xứ cỏ cây c̣n um tùm lắm. Dễ hiểu v́ đó là tàn dư của rừng tràm, rừng lá ngày xưa, c̣n ruộng là bưng, trấp lầy lội bỏ hoang. Địa thế quan quân chê nên giáo dân mới dồn về đây trốn bắt đạo.

Nhưng về một phương diện khác th́ Rạch Vồn là nơi xả hơi hấp dẫn đối với các cha phó Mặc Bắc. Chúa Nhật lễ xong, ở lại ngày thứ hai: với cha Michel Thượng th́ săn chồn. Có lần cha săn một ngày được 12 con, có con trên 10kg. Tháng hè cha dẫn chủng sinh Mặc Bắc xuống đây bắn sóc, sử dụng giàn thung nhưng nhờ đông người la hét, sóc rơi, càn lùm buội rượt bắt.

Với cha nầy th́ giăng câu, chất chà, chài cá, giăng lưới, trải đáy… Một đàn anh thuật lại một hôm giăng câu được trên chục con cá ngát 7kg. Để xoa dịu t́nh h́nh v́ đi chơi quá ngày, cha đă cho người đem về biếu cha sở Mặc Bắc mấy con to nhất…Đố biết cha nào?

Cha khác th́ cổ động cho dân trồng mía; ban ngày bắn le le, giang sen, gà nước.. ngoài ruộng, hay c̣, diệt ở các vườn cây, buổi tối th́ chụp dơi…

Thời 1945 có cha phó đă tổ chức cho giáo dân trồng lúa ḿ, thành công chăng th́ không nghe nói.

Có vui chơi đấy nhưng buổi chiều các cha tập hát cho thanh niên tại nhà xứ . Hát xướng thời bấy giờ là điều mới mẻ nên tất cả đều thích thú, nhờ vậy mà ngày nay những người lớn tuổi đều biết hát và hát cả tiếng La Tinh, bằng chứng là dịp lễ Tạ ơn của tân linh mục Antôn Phương họ đạo đă hát bộ lễ La Tinh, phải công nhận là rất đúng và rất hay.

Các cha sở Rạch Vồn

Từ khi có nhà thờ giáo xứ Rạch Vồn trực thuộc Mặc Bắc, khởi sự tử cha:

Cha sở Hoàng ( Pháp)
Cha Giuse Bạch
Cha Giuse Đặng Phước Hai
Cha Anrê Nguyễn Bá Hớn

Đến thời gian nầy Rạch Vồn đă có cha sở và cha đầu tiên là:

Phêrô Nguyễn Văn Triệu
Cha Luy Nguyễn Văn Kỉnh từ năm
Cha Phêrô Nguyễn Quới Thọ …đến nay

Quới Chức:

Phaolô Nguyễn Ngọc Nhân
Phaolô Nguyễn Ngọc Sâm

Ông 10 Th́

Câu Phaolô Nguyễn Ngọc Nghiệm
Nguyễn Văn Thi
Câu Raphae Nguyễn Ngọc Hơn
Giuse Nguyễn Văn Quang
Câu Raphae Nguyễn Ngọc Thạnh
Câu Phêrô Nguyễn Ngọc Sinh
Trùm Nguyễn Văn Tiến

RẠCH VỒN NGÀY NAY:

Giáo dân: 720
Linh mục: 5
Tu sỉ: 34

Với số tu sĩ trên đây trên tổng số giáo dân th́ phải nhận lời giảng dạy của cha sở có hiệu quả và tinh thần đạo trong giáo xứ cao bởi thời gian sau nầy nhiều giáo xứ không c̣n ơn gọi. Trước năm 1975 với số giáo dân đúng 500 mà có 50 tu sĩ, trong đó có 7 thầy Đại Chủng Sinh th́ hiểu rằng nơi nầy có truyền thống tu tŕ. Chủng sinh đầu tiên của họ đạo là ông câu Nguyễn văn Quang.

Kinh tế: Thu nhập qua ruộng vườn không đáng kể nên thanh niên, thiếu nữ phải đi t́m việc ở nhiều nơi kể cả hợp tác lao động nước ngoài. Nói chung dân nghèo cùng chung t́nh trạng với nông thôn đồng bằng sông Cửu Long. Nghèo nhưng không đói.

Văn Hóa.

Ư thức được gia đ́nh nghèo và không học th́ không đổi đời được nên học sinh quyết chí học, phụ huynh nhiệt tâm lo cho con. Thêm vào đó là sự giải thích, khích lệ và hổ trợ của cha sở nên đến nay số sinh viên tốt nghiệp Đại Học và Cao đẳng so với tỉ lệ dân th́ ít giáo xứ nào theo kịp. Khách quan nhận xét th́ đây là thành quả lớn nhất của cha sở. Cách nay nhiều năm có lần cha sở nhờ d́ phước mở lớp xóa dốt, cả họ đạo không t́m ra người dốt!

Xem thêm Tin tức về Rạch Vồn

..........................................................................

Giới thiệu GX Rạch Vồn trên Website GP Vĩnh Long

 

Trước năm 1879 họ đạo Mặc Bắc thuộc về phủ Lạc Hóa, Tổng Thành Hóa Trung, làng Long Định. Các ông trưởng thượng thời xưa đă dựa vào chữ Định mà đặt cho các ấp, trong đó có ấp Định B́nh. Đến năm 1921 nhà nước Pháp sáp nhập làng Long Định vào làng Ninh Thới lấy tên là Long Thới, c̣n các ấp th́ để luôn cho tới ngày nay.

Vào khoảng năm 1900 các ấp trong xă thuộc về họ đạo Mặc Bắc nên Định B́nh cũng thuộc về Mặc Bắc. Lúc đó tại ấp Định B́nh có lối chừng 50 nóc gia, trong số này có gia đ́nh ông Nguyễn Ngọc Nhân (kêu là hội đồng Nhân) là một gia đ́nh giàu có và rất đạo đức. Ông hội đồng Nhân đă đến cha sở Hoàng (tức là cha Frison) xin lập một Họ nhánh mà ông sẵn sàng dâng một mẫu đất thổ trạch và xuất tiền cất một nhà nguyện xin cha ngày Chúa nhật đến dâng lễ cho lối 200 bổn đạo, v́ ấp Định B́nh quá xa nhà thờ Mặc Bắc, cha sở Hoàng đồng ư. Năm 1914 ông hội đồng một mặt th́ đào mương lên líp lập vườn chung quanh miếng đất thuộc khuôn viên Nhà thờ. Trên những líp này ông hội đồng cho trồng cây sao rất nhiều (cũng như ở các chùa Miên) để sau này có gỗ sửa chữa Nhà thờ hoặc xây cất thêm cơ sở vật chất.

Năm 1915, nhà nguyện được hoàn thành, mặt tiền day xuống mé rạch Cần Chong để rước cha đi ghe đến làm lễ và có lẽ từ đó gọi là nhà thờ Rạch Vồn.

Đến 1922, cha sở Hoàng có một cặp ngựa, một con ngựa kim và một con ngựa bạch, khi đi làm lễ Rạch Vồn th́ cha cỡi ngựa c̣n đi làm lễ ở các chỗ xa th́ cha đi bằng chiếc canot có máy chạy xăng.

Sau khi cất Nhà thờ xong ông phó tổng Vơ Đ́nh Lan bán 5 mẫu ruộng ở ấp Định Thuận mua dâng cho nhà thờ Rạch Vồn cái chuông, bao nhiêu tiền c̣n lại định để dưỡng già, không dè bị cướp lấy hết. Cái chuông đến nay vẫn c̣n. Năm 1945 Việt Minh đốn sao ở chung quanh nhà thờ để hàn sông chống Pháp nên hiện nay số cây sao c̣n lại rất ít.

Theo lịch sử Giáo hội Việt Nam th́ năm 1899 địa phận Sài G̣n thuộc về Đức cha Mossard. Đức cha qua đời th́ năm 1920 Đức cha Quinton lên cai trị địa phận, khi ngài qua đời th́ Đức cha Dumortier thế. Năm 1938 ṭa thánh thành lập địa phận Vĩnh Long trao cho Đức cha Phêrô Ngô Đ́nh Thục, cho nên khi cất nhà thờ Rạch Vồn th́ địa phận thuộc về Đức cha Mossard. Và sau Đức cha Ngô Đ́nh Thục th́ tới Đức cha Nguyễn Văn Thiện và Đức cha Giacôbê Nguyễn Văn Mầu. C̣n các cha sở th́ sau cha sở Hoàng là cha Binh, Hưởn, Bạch, Hai.

Đến năm 1965 Rạch Vồn và Tân Thành nhập thành một dưới sự lănh đạo của cha Pet Nguyễn Văn Triệu. Năm 1974 Nhà thờ Rạch Vồn cũ được phá bỏ hoàn toàn và xây mới. Năm 1980 Nhà thờ mới tạm hoàn chỉnh. Đức cha Mầu cho phép Rạch Vồn tách khỏi Tân Thành và giao cho cha sở hiện nhiệm cho đến ngày nay. Cũng nên nhắc lại trong khoảng thời gian từ năm 1933 - 1965 c̣n có các cha hưu trí đến tạm thời giúp cho họ Rạch Vồn như cha Mười (thường gọi là cha xứ), cha Tuyển, cha Bạch.

Hiện nay họ Rạch Vồn có riêng một cha sở, một thầy giúp xứ và 2 d́ phước Cái Mơn, một ông trùm, 2 ông câu, 4 ông biện phụ trách 4 khu.

Tinh thần đạo đức nói chung là khá cao so với các họ chung quanh. Có tinh thần đoàn kết tốt. Hằng năm ngày 8/12 là ngày lễ bổn mạng Nhà thờ và trong tuần thánh có tổ chức tĩnh tâm chung 3 ngày. Số người tham dự rất đông.

Họ đạo qui tụ một số ḍng họ lớn, có những nhân vật được nhiều người nhắc tới nhất là ḍng họ Nguyễn Ngọc của ông hội đồng Nguyễn Ngọc Nhân, một gia đ́nh có rất nhiều công với họ đạo. Trong số nay có ông 9 Nhiệm, 4 Châu, 7 Thương (cha của cha Thích), 6 Hơn ...

Trước kia Họ đạo có rất nhiều tu sĩ nam nữ. Hiện nay chỉ c̣n một linh mục sinh quán tại họ đạo là cha Thích và 21 tu sĩ nữ, thuộc các ḍng chợ Quán, Thủ Thiêm, Cái Nhum, Cái Mơn ...

 


H́nh ảnh nhà thờ Giáo xứ Rạch Vồn (Định B́nh)

H́nh ảnh Thánh lễ Tạ Ơn tại Gx Rạch Vồn (5/2/2013)

nguồn : Cánh đồng Truyền Giáo

 

 

 

 

 

 

 

 

H́nh ảnh bổ sung xin gởi về
giaoxugiaohovietnam@Yahoo.com